Γράφει ο Δημήτριος Γκόγκας με την βοήθεια της ΑΙ
Η ιστορία του Άργους (8ος αιώνας π.Χ.)
Η εκτροφή και τα νιάτα του: Ο ίδιος ο Οδυσσέας είχε υιοθετήσει και αναθρέψει τον Άργο. Τον εκπαίδευσε ο ίδιος ως κυνηγόσκυλο πριν φύγει για την Τροία. Η λέξη ἀργός στην αρχαία ελληνική γλώσσα σήμαινε «γρήγορος», «σβέλτος» ή «αστραφτερός». Ήταν διάσημος στην Ιθάκη για την απίστευτη ταχύτητά του και την ικανότητά του να μην χάνει ποτέ κανένα ίχνος στο κυνήγι άγριων αιγών, ελαφιών και λαγών.
Η απώλεια: Ο Όμηρος σημειώνει χαρακτηριστικά ότι ο Οδυσσέας τον μεγάλωσε αλλά «δεν πρόλαβε να τον χαρεί», καθώς η επιστράτευση για τον Τρωικό Πόλεμο τον ανάγκασε να φύγει αμέσως.
Η παραμέληση και η εξαθλίωση:
Όσο έλειπε ο βασιλιάς, οι νέοι του νησιού χρησιμοποιούσαν τον Άργο στο κυνήγι. Όταν όμως ο σκύλος γέρασε και ο Οδυσσέας θεωρήθηκε νεκρός, οι υπηρέτες και οι μνηστήρες τον εγκατέλειψαν πλήρως. Ο Οδυσσέας τον αντικρίζει έξω από τις πύλες του παλατιού, πεταμένο πάνω σε έναν σωρό από κοπριές ζώων, ανίκανο να κινηθεί, γεμάτο παράσιτα και τσιμπούρια. Όταν ο Οδυσσέας πλησιάζει μεταμφιεσμένος σε ζητιάνο μαζί με τον πιστό χοιροβοσκό Εύμαιο, ο Άργος αντιλαμβάνεται την παρουσία του. Παρά τη μεταμφίεση, τη γερασμένη φωνή και τα 20 χρόνια που πέρασαν, ο Άργος αναγνωρίζει αμέσως το αφεντικό του (από τη μυρωδιά ή την αύρα του). Δεν έχει πια τη δύναμη να σηκωθεί. Το μόνο που καταφέρνει είναι να κουνήσει την ουρά του και να κατεβάσει τα αυτιά του σε ένδειξη υποταγής και χαράς.
Το δάκρυ του Οδυσσέα: Ο Οδυσσέας, βλέποντας τον αγαπημένο του σκύλο σε αυτή την κατάσταση, συγκινείται βαθιά. Ωστόσο, επειδή δεν πρέπει να αποκαλύψει την ταυτότητά του στον Εύμαιο και να καταστρέψει το σχέδιο της εκδίκησης, σκουπίζει κρυφά ένα δάκρυ χωρίς να τον δει κανείς.
Ο θάνατος ως λύτρωση Μόλις ο Άργος σιγουρεύεται ότι ο κύριός του επέστρεψε ζωντανός, εκπληρώνει τον σκοπό της ζωής του. Ξεψυχά αμέσως, έχοντας κρατηθεί στη ζωή για 20 χρόνια μόνο και μόνο για αυτή τη στιγμή.
Τι συμβολίζει ο Άργος στην Οδύσσεια; Την απόλυτη, καθαρή πίστη: Σε αντίθεση με τους ανθρώπους του παλατιού (υπηρέτες και μνηστήρες) που πρόδωσαν τον Οδυσσέα ή τη γυναίκα του που είχε αρχίσει να λυγίζει, ο σκύλος παρέμεινε ο μόνος που δεν χρειάστηκε αποδείξεις για να τον αναγνωρίσει και να του μείνει πιστός. Την κατάσταση της Ιθάκης: Η εξαθλίωση του άλλοτε περήφανου και δυνατού Άργους αντανακλά την κατάπτωση και την παρακμή ολόκληρου του βασιλείου της Ιθάκης στα χέρια των άπληστων μνηστήρων.
Όταν ο Οδυσσέας (μεταμφιεσμένος σε ζητιάνο) αντικρίζει τον Άργο παραμελημένο, ρωτάει τον χοιροβοσκό Εύμαιο με προσποιητή απορία, για να μην προδώσει την ταυτότητά του: «Εύμαιε, είναι παράξενο που αυτός ο σκύλος κοίτεται εδώ στις κοπριές. Το κορμί του είναι όμορφο, αλλά δεν ξέρω αν ήταν γρήγορος στο τρέξιμο ή αν ήταν απλά ένας σκύλος του τραπεζιού, απ' αυτούς που κρατούν οι αφέντες μόνο για επίδειξη». Ο Εύμαιος, χωρίς να ξέρει ότι μιλάει στον ίδιο τον Οδυσσέα, του απαντά με λόγια γεμάτα θλίψη και παράπονο για την κατάντια του παλατιού: Η αποκάλυψη του ιδιοκτήτη: Του εξηγεί αμέσως ότι αυτός είναι ο σκύλος ενός άντρα που πέθανε μακριά. «Αν τον έβλεπες», λέει, «όπως τον άφησε ο Οδυσσέας όταν έφυγε για την Τροία, θα θαύμαζες τη γρηγοράδα και τη δύναμή του». Ο Εύμαιος θυμάται τα νιάτα του Άργους στα πυκνά δάση. «Κανένα αγρίμι δεν του ξέφευγε στο βαθύ δάσος όταν το έβαζε στο μάτι, και ήταν άριστος στο να βρίσκει τα ίχνη τους (ιχνηλασία)». Ο χοιροβοσκός κλείνει με μια σπουδαία διαπίστωση για την απουσία του αφεντικού και τη δουλεία: «Τώρα όμως τον βρήκε η δυστυχία. Ο αφέντης του χάθηκε και οι αναίσθητες υπηρέτριες δεν τον φροντίζουν. Γιατί οι δούλοι, όταν το αφεντικό λείπει και δεν τους προστάζει, δεν θέλουν να κάνουν σωστά τη δουλειά τους. Ο Δίας παίρνει τη μισή αξία (την αρετή) ενός ανθρώπου τη μέρα που γίνεται σκλάβος».
Τι ράτσα ήταν ο Άργος σύμφωνα με τα αρχαία κείμενα;
Ο Όμηρος δεν αναφέρει κάποιο όνομα ράτσας με τη σύγχρονη έννοια, καθώς η συστηματική κατηγοριοποίηση έγινε αργότερα. Ωστόσο, από τις περιγραφές της ταχύτητάς του, της ικανότητας ιχνηλασίας στο δάσος και των θηραμάτων του (ελάφια, αγριοκάτσικα), οι μελετητές και οι αρχαιοζωολόγοι καταλήγουν σε συγκεκριμένα συμπεράσματα: Λακωνικός Διώκτης ή Κρητικός Ιχνηλάτης: Ο Άργος ανήκε ξεκάθαρα στην ευρύτερη οικογένεια των αρχαιοελληνικών ιχνηλατών. Οι πιο διάσημοι σκύλοι της εποχής ήταν οι «Λακωνικοί» (από τη Σπάρτη) και οι «Κρητικοί», οι οποίοι εκτρέφονταν αποκλειστικά για το κυνήγι με βάση την όσφρηση και την ταχύτητα. Ήταν σκύλοι μέσου μεγέθους, εξαιρετικά στεγνοί, μυώδεις, με μακρύ ρύγχος, όρθια ή ημι-όρθια αυτιά και βαθύ στήθος για μεγάλη αντοχή στο τρέξιμο. Δεν είχαν καμία σχέση με τα βαριά σκυλιά φύλαξης (όπως οι Μολοσσοί).
Σήμερα, ο άμεσος και επίσημα αναγνωρισμένος απόγονος αυτών των σκύλων είναι ο Ελληνικός Ιχνηλάτης (το κλασικό «γκέκας»). Έχει διατηρήσει τα ίδια ακριβώς χαρακτηριστικά: απίστευτη εμμονή στο ίχνος του θηράματος, μεγάλη αντοχή σε δύσβατα, ορεινά εδάφη και απόλυτη, σχεδόν προσηλωμένη αφοσίωση στον κυνηγό-αφεντικό του.
1. «Κυνηγετικός» του Ξενοφώντα (περίπου 400 π.Χ.)Πρόκειται για το πρώτο ολοκληρωμένο εγχειρίδιο στον κόσμο για την εκπαίδευση, τη φροντίδα και τη σημασία των σκύλων. Ο Ξενοφών αναλύει πώς πρέπει να επιλέγονται τα κουτάβια, ποιες είναι οι καλύτερες ράτσες και πώς να τους συμπεριφέρεται ο ιδιοκτήτης με αγάπη και δικαιοσύνη. Καταγράφει μάλιστα μια λίστα με κατάλληλα ονόματα σκύλων, τα οποία έπρεπε να είναι σύντομα (μονοσύλλαβα ή δισύλλαβα) για να φωνάζονται εύκολα (π.χ. Ορμή, Λαίλαψ, Θύελλα, Άλκη). Η δική του αγαπημένη σκυλίτσα ονομαζόταν Ορμή.
2. «Περί Ζώων Ιστορίαι» του Αριστοτέλη (4ος αιώνας π.Χ.)Ο μεγάλος φιλόσοφος και επιστήμονας προσεγγίζει τον σκύλο με βιολογικό και ανατομικό ενδιαφέρον. Κατηγοριοποιεί τις ράτσες της εποχής, εξαίροντας τους Λακωνικούς και τους Μολοσσικούς κύνες (οι Μολοσσοί της Ηπείρου ήταν τεράστιοι σκύλοι φύλαξης κοπαδιών και πολεμιστές).Καταγράφει με ακρίβεια τις ασθένειες των σκύλων (όπως τη λύσσα) και τη διάρκεια ζωής τους.
3. «Κυνηγετικός» του Αρριανού (2ος αιώνας μ.Χ.) Έξι αιώνες μετά τον Ξενοφώντα, ο ιστορικός Αρριανός γράφει ένα συμπληρωματικό βιβλίο. Μέσα στο έργο του υπάρχει ένα από τα πιο τρυφερά αποσπάσματα της αρχαιότητας, αφιερωμένο στη σκυλίτσα του, την Όρμη (της είχε δώσει το όνομα της σκυλίτσας του Ξενοφώντα). Περιγράφει πώς κοιμόταν μαζί του, πώς τον υποδεχόταν όταν επέστρεφε σπίτι και πώς του ακουμπούσε το πόδι της για να του θυμίσει να την ταΐσει.
4. «Βίοι Παράλληλοι» του Πλουτάρχου Ο Πλούταρχος διασώζει την ιστορία του σκύλου του Ξάνθιππου (που αναφέραμε πριν) και σχολιάζει τη βαθιά συγκίνηση των Αθηναίων που έβλεπαν τα ζώα να υποφέρουν κατά τη διάρκεια του πολέμου. Σημειώνει ότι η καλοσύνη προς τα ζώα είναι δείγμα ανώτερου ανθρώπινου πολιτισμού.
Κατηγορίες Αρχαιοελληνικών Ονομάτων για Σκύλους
1. Ονόματα για Ταχύτητα και Ορμή
Λαίλαψ: Η θύελλα, ο ανεμοστρόβιλος. (Στη μυθολογία, ο Λαίλαψ ήταν ένας μαγικός σκύλος που δεν έχανε ποτέ το θήραμά του).
Σπουδή: Η βιασύνη, η ταχύτητα, η ζωντάνια.
Ακτίς: Η αχτίδα του ήλιου (που κινείται με την ταχύτητα του φωτός).
Ποδάργης: Αυτός που έχει γρήγορα πόδια.
2. Ονόματα για Δύναμη, Θάρρος και Άμυνα
Άλκιμος: Ο δυνατός, ο γενναίος.Καίνων: Αυτός που σκοτώνει/εξολοθρεύει το θήραμα.
Φλέγων: Αυτός που καίει σαν τη φωτιά, ο γεμάτος πάθος.
Ύβρις: Η αλαζονεία, το θράσος απέναντι στον κίνδυνο.
Στίχων: Αυτός που βαδίζει σε ευθεία γραμμή, ο πειθαρχημένος.
3. Ονόματα για Φωνή και Ειδοποίηση (ιδανικά για Ιχνηλάτες)
Φθόγγος: Ο ήχος, η καθαρή φωνή.
Κλάγγη: Ο οξύς, μεταλλικός ήχος (το δυνατό γάβγισμα).
4. Ονόματα από τη Μυθολογία και την Ιστορία
Περίτας: Το όνομα του διάσημου σκύλου του Μεγάλου Αλεξάνδρου.
Κέρβερος: Ο διάσημος τρικέφαλος φύλακας του Άδη (το όνομα χρησιμοποιούνταν συχνά για άγριους σκύλους φύλαξης).
• Ο σκύλος του Ξάνθιππου (480 π.Χ.): Κατά την εκκένωση της Αθήνας πριν από τη ναυμαχία της Σαλαμίνας, ο σκύλος του Ξάνθιππου (πατέρα του Περικλή) δεν άντεξε τον αποχωρισμό. Έπεσε στη θάλασσα, κολύμπησε δίπλα στην τριήρη μέχρι τη Σαλαμίνα και πέθανε εκεί από την εξάντληση. Το σημείο τάφου του ονομάστηκε «Κυνός Σήμα» (το σήμα του σκύλου).
• Περίτας (4ος αιώνας π.Χ.): Ο αγαπημένος σκύλος του Μεγάλου Αλεξάνδρου, ο οποίος τον προστάτευσε με τη ζωή του στη μάχη εναντίον των Περσών. Προς τιμήν του, ο Αλέξανδρος ίδρυσε μια πόλη και της έδωσε το όνομά του.
• Χάτσικο (1923–1935 μ.Χ.): Η πιο διάσημη σύγχρονη ιστορία. Ο ιαπωνικός σκύλος ράτσας «Ακίτα» περίμενε καθημερινά για 9 ολόκληρα χρόνια στον σιδηροδρομικό σταθμό της Σιμπούγια το αφεντικό του, τον καθηγητή Ουένο, ο οποίος είχε πεθάνει ξαφνικά στη δουλειά του.
.jpeg)
