Ο Θάνατος του Κωνσταντή / Δημήτριος Γκόγκας

   

 Το πρώτο παιδί της Πανικάβας, ο Κωνσταντής, μεγάλωνε με περίσσεια φροντίδα και αγάπη από την οικογένειά του. Είκοσι χρονών παλικάρι, με τον ήλιο στο πρόσωπο και τον άνεμο να παίρνει τα χαίτη του, έλκυε τα βλέμματα των κοριτσιών του Κρωμνικού, της Γαλάνης, των Τοξοτών. Μήλο της έριδος και φθόνος των υπολοίπων ανδρών. Κανείς δεν τον προσπερνούσε σε τίποτα. Στη δουλειά και το παιχνίδι. Μόνοι του αντίπαλοι, ο χρόνος και η κούραση. Μα και τούτη την νικούσε διαρκώς.

       «Μην στα πολυλογώ, δεν κάτσαμε και πολύ στο Κρωμνικό. Κατεβήκαμε προς Γαλάνη. Χτίσαμε σπίτι, φτιάξαμε τη ζωή μας καλύτερα. Εκκλησιά, κήπους, περβόλια, είχαμε τα πάντα.» Έφτιαξε το τσεμπέρι της, τη ποδιά, έπιασε λίγο τη μαγκούρα, χτύπησε χάμω το πάτωμα. «Βάλε κανένα κούτσουρο στη φωτιά» μου είπε «θα κρυώσουμε»

        Το 1942 ήρθαν στη περιοχή οι Βούλγαροι. Και εκεί που έλεγαν ότι τελείωσαν τα βάσανα από τους Τούρκους στο Πόντο, να σου και πάλι τραγιάσκα ένας νέος τύραννος. Έκλεισαν οι εκκλησίες στα χωριά του κάμπου και κάπου – κάπου κρυφά κάποιος ιερέας ερχότανε στο Κρωμνικό και τη Γαλάνη να τους αγιάσει κυριακάτικα. Τον πρώτο χρόνο, είχε απαγορευτεί και το σχολείο, δεν μπορούσαν να μιλούνε ελληνικά δημόσια. Μαύρη χρονιά.

        «Δύσκολα, πολύ δύσκολα γιέ μου» μου απάντησε η Πανικάβα.

  

     Μικρές ομάδες στρατιωτών έκαμαν γιουρούσια και ξυλοκοπούσαν όποιον τους έφερνε αντίρρηση σε παράλογες απαιτήσεις. Λιγόστεψαν τα τρόφιμα, αυξήθηκαν οι εισφορές, ο λαός πεινούσε και υπέφερε.

       «Άνοιγαν τις πόρτες, έμπαιναν όποτε ήθελαν και άρπαζαν ότι τους άρεσε, ότι έβρισκαν και τους γυάλιζε το μάτι. Εμείς   είχαμε λίγους από δαύτους μα ήταν αρκετοί να μας κάνουν κακό. Ζούσαμε από φόβο, μέσα στο φόβο. Με τον καιρό εξοικειωθήκαμε, μη φανταστείς τίποτα σπουδαία πράγματα. Μια καλημέρα παραπάνω, ένα χαιρετισμό. Σκέψου ότι μας έδιναν 200 γραμμάρια το άτομο ψωμί από καλαμπόκι κάθε μέρα που να χορτάσει άνθρωπος. Τα παιδιά φώναζαν, ο Κωνσταντής έσφιγγε τα δόντια του, ο Πανίκος του έκανε πάντα νόημα να σωπάσει. Και κείνο έκρυβε την ομορφάδα της νιότης του πίσω από το φεγγάρι και λούφαζε. Πρώτος και στη σιωπή της νύχτας. »

Κοίταξε λίγο έξω από το παράθυρο. Τι να έβλεπε; Τίποτα. Όταν έπεφτε το σούρουπο, δεν έβλεπες τίποτα από τη Γαλάνη.

   «Μια μέρα ο Κωνσταντής κατέβηκε στο ποτάμι με άλλα παιδιά, της ηλικίας να κολυμπήσουν και να παίξουν στην αμμουδιά του Νέστου. Τρία σάλτα για εκείνον ήταν η απόσταση. Στην όχθη, που τώρα είναι το πέτρινο πεζούλι,  βρήκαν και την ομάδα των Βουλγάρων στρατιωτών να κάθονται γυμνόστηθοι με τα όπλα παράμερα, να πίνουν και να τρώνε. Ψήνανε αυτά που κλέβανε. Ο Κωνσταντής με την παρέα του κολυμπούσαν στ΄ ανοιχτά. Επικίνδυνα τα νερά, ρουφήχτρες, κρύα, πρόκληση για τους τολμηρούς. Έτσι ήταν ο Κωνσταντής μου. Δεν φοβότανε. Οι Βούλγαροι στρατιώτες προκαλέσανε τον Κωνσταντή σε μονομαχία. Εκείνος δίστασε στην αρχή, μη του  λέγανε οι φίλοι του, πάμε να φύγουμε, δεν έχουμε καμιά δουλειά με αυτουνούς. Δεν άκουγε, θόλωσε το μυαλό, χτύπησε δυνατότερα η καρδιά, τι συνέβη στο παιδί μου που δεν το έμαθα ποτέ»

Θόλωσε το πρόσωπο της γιαγιάς, δάκρυα, πήρε ένα λερωμένο μαντήλι και σφουγγίστηκε. Της έπιασα το κεφάλι, της το κόλλησα στο στήθος μου…

«Αχ παιδί μου, γιατί; Βάλανε στοίχημα στο κολύμπι. Ποιος να προσπεράσει τον Κωνσταντή. Δεν τον νικούσε ούτε ψάρι! Ο Βούλγαρος προσβάλθηκε, έτσι είπαν σε μένα τα άλλα παιδιά, που τα απομάκρυναν με τα όπλα. Βάλανε τον Κωνσταντή μου στη μέση, του όρμησαν τέσσερις- πέντε, τον γονάτισαν και τον έπνιξαν στα κρύα νερά. Ένα παλικάρι… το παιδί μου, το παλικάρι μου, τον Κωνσταντή μου»

Χτύπησε το χέρι στο τραπέζι. 

«Τι να σου πω. Ο πόνος ήταν πιο δυνατός από τότε που φύγαμε από τον Πόντο. Πως ξεριζώνεις τα χόρτα, πως λιώνεις ένα σίδερο πάνω στη φωτιά, έτσι. Πονούσα, πονούσα. Είχα πει αυτό το παιδί δεν θα μου το πάρει ο θεός. Μα ο χάρος παραφύλαγε. Και ενώ ο θεός ήταν μαζί μου και με τ΄ άλλα μου παιδιά, τον Κωνσταντή μου πως τον αφήσαμε έτσι; Απροστάτευτο, σε τούτα τα αγρίμια, τα σκυλιά. Γιατί αγόρι μου, γιατί ακόμα λέω γιατί κι ούτε ο θεός μου απαντά. Μόνο λέω σαν θα φύγω, λες να τον συναντήσω; Να δω στον ήλιο το πρόσωπό του και στον άνεμο τα μαλλάκια του;»

Σημείωση: Η φωτογραφία είναι από τη ιστοσελίδα: https://www.in2life.gr/escape/destinations/article/181427/nestos-odoiporiko-sto-potami-ths-zohs.html

Όσοι κατακρίνουν τον Ευρωβουλευτή κ. Φειδία Παναγιώτου, είναι "τοξικοί;"

 

γράφει ο Δημήτριος Γκόγκας 

     

Με λύπη διάβασα την ανάρτηση φίλου στο ΦΒ, που αναφερόταν στον Κύπριο Ευρωβουλευτή Φειδία Παναγιώτου, που χαρακτήριζε όλους όσους τον κατακρίνουν για την πολιτική του στάση, αλλά και τη στάση της ζωής του,  «τοξικούς» και φυσικά από κάτω στα σχόλια υπάρχουν δεκάδες χειροκροτητές με επισημάνσεις «μπράβο καλά τα λες» « να αγιάσει το στόμα σου» κ.α Όμως όταν εδώ και τρία χρόνια που μας καλούσε με το σλόγκαν «Τους βαρεθήκαμε όλους» να τον τιμήσουμε με την ψήφο μας, πρόσταζε το διαφορετικό και την αλλαγή πλεύσης σε όλα τα ζητήματα, με κύριο όμως χαρακτηριστικό την ανεπαρκή μόρφωσή και την πολιτική του άγνοια! Περιμέναμε λοιπόν τον ευρωβουλευτή και YouTuber, που συμφωνώ πως ότι απέκτησε το απέκτησε με χρόνια «σκληρή» δουλειά μπροστά από ένα κινητό ή μια κάμερα και πως πραγματικά είναι ένας οικονομικά πετυχημένος νέος της Κύπρου, να μην ενσωματωθεί στο υπάρχον πολιτικό σύστημα, αλλά να το υπερκεράσει! Οι ελπίδες διαψεύστηκαν διότι αποδείχτηκε στην πράξη πολύ λίγος για να υπερασπιστεί την πρότασή του, που αποδείχτηκε πως δεν ήταν καμιά ουσιαστική πρόταση.

  Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή: Ο κ. Φειδίας Παναγιώτου έχει βρεθεί επανειλημμένα στο επίκεντρο έντονης κριτικής. Από την εκλογή του, το καλοκαίρι του 2024 μέχρι και σήμερα, οι ενέργειές του, τόσο σε θεσμικό όσο και σε επικοινωνιακό επίπεδο, έχουν προκαλέσει σφοδρές αντιδράσεις. 

Ας δούμε τα σημαντικότερα ατοπήματα, αυτά που προκάλεσαν όλους αυτούς τους «τοξικούς» Ελληνοκύπριους να τον κατακρίνουν.

1. Υποτιμητικά σχόλια για άτομα με νοητική αναπηρία

Σε ένα podcast που κυκλοφόρησε, χρησιμοποίησε τον προσβλητικό χαρακτηρισμό «πελλοί» (τρελοί) αναφερόμενος σε Παραολυμπιακούς αθλητές της κατηγορίας S14 (νοητική αναπηρία). Το γεγονός προκάλεσε θύελλα αντιδράσεων από οργανωμένα σύνολα, πολιτικά κόμματα και απλούς πολίτες. Μετά την κατακραυγή και την υποβολή επίσημης καταγγελίας στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ο ίδιος αναγκάστηκε να ζητήσει δημόσια συγγνώμη, παραδεχόμενος το λάθος του.

 2. Έρευνα από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία (EPPO)

Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία ξεκίνησε έρευνα για πιθανή κατάχρηση ευρωπαϊκών κονδυλίων εναντίον του. Οι κατηγορίες αφορούσαν τη χρήση χρημάτων του Ευρωκοινοβουλίου για την κάλυψη ενοικίου ιδιωτικής του κατοικίας στη Λεμεσό, η οποία είχε δηλωθεί ως γραφείο. Ο ίδιος απάντησε μέσω βίντεο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αρνούμενος τις κατηγορίες, δηλώνοντας πρόθυμος για συνεργασία, ενώ ισχυρίστηκε ότι φοβάται ακόμη και για την προσωπική του ακεραιότητα.

3. Διαχείριση του Κυπριακού και το βίντεο με τον Τουρκοκύπριο influencer

Η απόπειρά του να προσεγγίσει το Κυπριακό μέσω ενός κοινού βίντεο με τον Τουρκοκύπριο influencer Ali Şahin προκάλεσε έντονη πολιτική και κοινωνική πόλωση. Το βίντεο δημοσιεύτηκε στις 14 Αυγούστου, ανήμερα της επετείου της δεύτερης φάσης της τουρκικής εισβολής του 1974. Πολλοί τον κατηγόρησαν για προώθηση τουρκικής προπαγάνδας, ιστορική άγνοια και έλλειψη σεβασμού προς τα θύματα της εισβολής. Αντιδράσεις προκάλεσε επίσης και η επίσκεψή του στην κατεχόμενη Κερύνεια «για να ξεκουραστεί».

4. Προκλήσεις (Challenges) στο Σύνταγμα

Λίγο μετά την εκλογή του, διοργάνωσε μαζί με τον Ελλαδίτη influencer Αλέξανδρο Κοψιάλη μια σειρά από «δοκιμασίες» με χρηματικό έπαθλο για τους περαστικούς στην Πλατεία Συντάγματος στην Αθήνα. Μία από αυτές τις δοκιμασίες ζητούσε από έναν νεαρό να φάει μια αποτσίγαρο (γόπα) από τον δρόμο έναντι 50 ευρώ. Η κίνηση αυτή καταδικάστηκε ως άκρως υποτιμητική για την ανθρώπινη αξιοπρέπεια, με τον ίδιο να απαντά αργότερα: «Είμαι 24 χρονών και κάνω λάθη».

5. Παραπλανητικές συμπεριφορές στο YouTube (Προεδρία προ-εκλογής)

Πριν ακόμα εισέλθει στην πολιτική, η καριέρα του ως YouTuber είχε στιγματιστεί από βίντεο στα οποία ταξίδευε παράνομα χωρίς εισιτήριο (π.χ. κρυμμένος στις τουαλέτες τρένων express στην Ιαπωνία) ή έμπαινε κρυφά σε ξενοδοχεία για δωρεάν πρωινό. Αν και τα παρουσίαζε ως «challenges», οι πράξεις αυτές σχολιάστηκαν διεθνώς ως παράνομες και ανήθικες.

6. Ζητήματα διπλής εντολής (Dual Mandate)

Έχει δεχθεί νομική και πολιτική κριτική για τη στάση του γύρω από θεσμικά ζητήματα, όπως οι δηλώσεις του ότι οι οπαδοί του θα αποφάσιζαν ποια έδρα θα κρατούσε σε περιπτώσεις ασυμβίβαστου, δείχνοντας σύμφωνα με τους επικριτές του μια επιπόλαιη αντιμετώπιση των κανόνων δικαίου και των ευρωπαϊκών θεσμών.

Πολλές φορές η προσωπική, κοινωνική και διαδικτυακή ζωή του Φειδία Παναγιώτου είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την προκλητικότητα, καθώς η στρατηγική του βασίζεται στην παραγωγή περιεχομένου που προκαλεί αντιδράσεις (engagement).

 

1. Η μετατροπή σοβαρών θεσμικών ζητημάτων σε «Challenges»

Όταν του επιβλήθηκε το διοικητικό πρόστιμο των 6.000 ευρώ από την Επίτροπο Προστασίας Δεδομένων για τη διαρροή στην εφαρμογή «Agorà», η αντίδρασή του θεωρήθηκε από πολλούς προκλητική. Αντί να επιδείξει τη θεσμική σοβαρότητα που αρμόζει σε έναν ευρωβουλευτή, ανακοίνωσε δημόσια ότι θα μετατρέψει την καταβολή του προστίμου σε διαδικτυακή δοκιμασία (challenge), υποβαθμίζοντας την παραβίαση της ιδιωτικότητας 40.000 πολιτών.

2. Προβολή ψευδοεπιστημονικών απόψεων μέσω των podcast του

 Έχει δεχθεί έντονη κριτική από την επιστημονική κοινότητα της Κύπρου επειδή χρησιμοποιεί τη δημοτικότητά του για να δώσει βήμα σε αμφιλεγόμενες θεωρίες. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η φιλοξενία προσώπων που προωθούν τον βιοσυντονισμό και τις «θεραπείες μέσω συχνοτήτων», γεγονός που προκάλεσε την άμεση αντίδραση του Παγκύπριου Ιατρικού Συλλόγου (ΠΙΣ) και του Συλλόγου Ψυχολόγων Κύπρου για παραπλάνηση του κοινού σε θέματα υγείας.

3. Εκμετάλλευση της προσωπικής του ζωής και σχέσης για περιεχόμενο

Η προσωπική του ζωή με τη σύντροφό του (και πλέον σύζυγό του), Στυλιάνα Αβερκίου, εκτίθεται συνεχώς στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Από βίντεο όπου δήλωναν «απελπισμένοι» όταν εγκλωβίστηκαν λόγω κακοκαιρίας στο Ντουμπάι, μέχρι τη δημόσια έκθεση και τη διαχείριση αρνητικών σχολίων για την εξωτερική της εμφάνιση, η προσωπική του ζωή μετατρέπεται συστηματικά σε «προϊόν» για τη συλλογή προβολών (views).

 4. Οικογενειοκρατία (Νεποτισμός) με το «καλημέρα» της εκλογής του

 Μία από τις πρώτες του ενέργειες μετά την εκλογή του στο Ευρωκοινοβούλιο ήταν να προσλάβει την αδερφή του για να του παρέχει διοικητική βοήθεια και να εκτελεί καθήκοντα ευρωβουλευτή. Αν και διευκρίνισε ότι η πληρωμή της γινόταν από την προσωπική του εταιρεία και όχι από ευρωπαϊκά κονδύλια, η κίνηση αυτή σχολιάστηκε αρνητικά ως δείγμα νεποτισμού από έναν άνθρωπο που προεκλογικά κατηγορούσε το πολιτικό κατεστημένο για ευνοιοκρατία.

Μετά τα παραπάνω, θεωρώ πως όσοι είναι αντίθετοι με την πολιτική και κοινωνική στάση του κ. Φειδία Παναγιώτου, δεν είναι οι «τοξικοί» συμπολίτες μας. Το αντίθετο. Θεωρώ πως αυτοί που τον υποστηρίζουν και θεωρούν πως το κόμμα της ΑΜΕΣΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ αποτελεί την μελλοντική πρόταση στην πολιτική της Κύπρου, θα πρέπει να αναθεωρήσουν την στάση τους και να μετρήσουν το ύψος και το πλάτος της δικής τους «τοξικότητας»

ΠΡΑΞΗ ΑΠΟ ΟΔΟΙΠΟΡΙΚΟ ΕΝΟΣ ΓΛΑΡΟΥ: Ποίημα από την ποιητική συλλογή: Ένα τετράδιο για το Στρυμονικό: του Δημητρίου Γκόγκα που εκδόθηκε το έτος 2018 (ISBN 978-9925-7392-4-0) /(e-book)

 

Είχα ένα φίλο.
Καρδιακό;
Ίσως όχι.
Από τι στιγμή που έμαθα
για ερωτική ομόφυλη τάση προσευχόμουν γι αυτόν!
Ήταν άρρωστος,  του είχαν πει, μου το έφτασαν και σε μένα.
Ήταν άρρωστος είχε πει, 
προσπαθώντας να δικαιολογήσει την αδυναμία αποδοχής.
Προσευχόταν σχεδόν πάντα στα κρυφά.
Τα βράδια το εικονοστάσι δάκρυζε.
Έτσι εξάλλου μεγάλωσε. 
Με το εικονοστάσι να δακρύζει σε κάθε τι κακό.
Κι ενώ αγαπούσε, έπαψα ν΄ αγαπά, αυτούς που αγαπούσε.
 
Ήταν καλό παιδί.
Πριν αρρωστήσει ήταν ένα καλό παιδί.
Ο Δάσκαλος συνέστησε αποχή από το σχολείο.
«Να γίνει το παιδί καλά»
Ο Δήμαρχος συμφώνησε – απορίας άξιον;
Όχι με βάση τα ποιητικά δεδομένα.
Μετά ο γιατρός σήκωσε τα χέρια.
Πάντα στο μετά και μετά το μετά σηκώνουν τα χέρια.
«Ακόμα και ο γιατρός» κάποιοι είχαν δηλώσει «σήκωσε τα χέρια»
«Μονάχα ο θεός»
Ο ιερέας δεν έλεγε τίποτα.
Περίεργο!
Ο Θεός αγαπά όλους τους ανθρώπους,
ακόμα κι αυτούς που  έπαψε να τον αγαπούν. 
Ο ιερέας δεν έλεγε τίποτα!
Κάποια μέρα τον αφόρισε, μετά την ανάγνωση του ευαγγελίου.
Έσκισε και την Αγία Γραφή, οργισμένος.
Τα ιμάτια δεν ξέρει κανείς  και δεν ακούστηκε κάτι τέτοιο.
Δυνατός άνδρας.
Είχε και τρία παιδιά. (ποιητικά άσχετο).
 
Μια Κυριακή τον συνάντησα στον ξεροπόταμο.
Είχε χιονίσει.
Είχε ξαπλώσει στη πεζογέφυρα.
Να περάσουν έλεγε οι χωριανοί με τα κάρα.
Κάποιο θα τον πατούσε.
Είχε κλείσει εισιτήριο ήδη –πριν γεννηθεί-
στο περιθώριο της ζωής και το θανάτου.
Όμως δεν πέρασε ποτέ κανένας χωριανός να τον σκοτώσει.
Έκαμε τσουχτερό κρύο, κοπήκανε τα πήγαινε – έλα στην πλατεία.
 
Μετά από χρόνια τον συνάντησα στη θάλασσα.
Αυτός ήταν γλάρος και εγώ πότε ψαράς και πότε κυνηγός.
Τέτοια κατάντια.
Αυτός πουλί και εγώ πατούσα στης γης τα ερημονήσια.
Εκεί τον συνάντησα.
Στης γης τα Ερημονήσια.
Παρέα με άλλα πουλιά.
Κάθε που πλησίαζαν τους βράχους, ένα τόξο τα σημάδευε.
Κάθε που φιλούσε τον ουρανό, ένα σύννεφο έβρεχε.
 
Και καθάριζε το ερημονήσι.
Και ερήμωναν τα ερημονήσια.
Πώς να αποδεχτεί τον ομόφυλο γλάρο ένα ερημονήσι;
 
Στα χέρια του η πέτρα των γραφών, γινότανε λεπίδι.
 
Στη μάνα του δεν είπε τίποτα.
Ο πατέρας κάτι είχε καταλάβει και πνίγηκε σε μια γαβάθα ρακί.
Τα αδέλφια του μετοίκισαν.
Κι ο φίλος του, εγώ, κρύφτηκα βαθιά στις σκιές και τους  στίχους.
Να μη με βρει και κολλήσω την ασθένειά του.
Κόλλησε πάνω σ΄ ένα βράχο και δεν αναστήθηκε ποτέ του.
 
Εκείνος ο φίλος μου δεν άντεξε ποτέ το περιθώριο.
Μπήκε βαθύτερα στο σώμα του
κι αφέθηκε στην απλωσιά του στήθους  και της καρδιά του.
Όταν ταξίδευε στο μέσα του, έκλεινε θέσεις στον παράδεισο.
Κι όταν κούρνιαζε στο έξω του κόσμου, πάλι ένα τόξο τον σημάδευε.

Ο ΗΧΟΣ ΤΗΣ ΠΑΤΡΙΔΑΣ / Ποίημα από τη συλλογή: ΑΝΑΣΕΣ από την Καμπούλ / 2015 του Δημητρίου Γκόγκα

 

Ο ΗΧΟΣ ΤΗΣ ΠΑΤΡΙΔΑΣ

1 Ιανουαρίου 2003

Ακούγεται στο βάθος του διαδρόμου, ο ήχος της Πατρίδας.

Φωτίζει η φεγγαρόσκονη κι η πόρτα ξύλινη,

-από της σάπιας βίδας, το πήγαινε έλα –  έτοιμη να σπάσει.

Και τούτο στρατιώτη θα περάσει.

Ακούγεται ψηλά σαν κρόταλο, ο ήχος του θανάτου.

Πόση απόλυτη ερημιά, μέσα σε μία μυρωδιά.

Σαν βότσαλο που γλίστρησε, στης θάλασσας τον πάτο.

Και την ψυχή μας θα δαμάσει.

Οι κύκλοι χάθηκαν και δεν θα βγει, κείνη η γοργόνα που ρωτά,

για τον χαμένο βασιλιά.

Αφήστε τον να κοιμηθεί, είναι αργά κι έχει κρυώσει το κορμί.

Τον δρόμο του έχει χάσει.

Οι αρρώστιες που «θέριζαν» τους κατοίκους του Ν. Σερρών και πιο συγκεκριμένα τα χωριά του Κάμπου.

 

                                                                                         γράφει ο Δημήτριος Γκόγκας *
 
   

Κατά τους προηγούμενους αιώνες και πριν η ιατρική επιστήμη κάνει σημαντικά βήματα στην αντιμετώπιση σημαντικών αρρωστιών, υπήρχαν ασθένειες που θέριζαν κυριολεκτικά τους πληθυσμούς στον νομό Σερρών, με απόλυτο πρωταγωνιστή την ελονοσία (μαλάρια).
Η γεωγραφική διαμόρφωση της περιοχής πριν από τα μεγάλα αποστραγγιστικά έργα του 20ού αιώνα καθιστούσε τον κάμπο των Σερρών ένα από τα πιο επικίνδυνα και ανθυγιεινά μέρη στην Ελλάδα, με αποτέλεσμα οι κάτοικοι των πεδινών χωριών να υποφέρουν μαζικά για αιώνες.
 
1. Η μεγάλη μάστιγα: Ελονοσία (Μαλάρια)
 
    Ο κάμπος των Σερρών διασχίζεται από τον ποταμό Στρυμόνα, ο οποίος στο παρελθόν προκαλούσε συνεχείς, ανεξέλεγκτες πλημμύρες. Το νότιο και νοτιοανατολικό τμήμα του κάμπου καλυπτόταν από τη Λίμνη του Αχινού (έκτασης περίπου 250.000 στρεμμάτων), η οποία περιβαλλόταν από τεράστιες ελώδεις εκτάσεις και στάσιμα νερά. Η αιτία έξαρσης της ελονοσίας ήταν  στάσιμα νερά της Λίμνης Αχινού και των ελών που ευνοούσαν την ανεξέλεγκτη αναπαραγωγή των κουνουπιών-φορέων (ανωφελών κουνουπιών). Αυτό είχε σημαντικό αντίκτυπο στο σύνολο του αγροτικού πληθυσμού, το οποίο νοσούσε επανειλημμένα, προκαλώντας χρόνια αναιμία, εξασθένηση και υψηλή θνησιμότητα, ειδικά στα παιδιά. Με την έλευση δε των προσφύγων της Μικρασιατικής Καταστροφής (1922), σημειώνεται ότι η ελονοσία θέρισε το 1/5 (20%) του προσφυγικού πληθυσμού που εγκαταστάθηκε στα πεδινά. Η τραγική κατάσταση στην οποία περιήλθε η περιοχή του Ν. Σερρών, ανάγκασε την κυβέρνηση του Ελευθερίου Βενιζέλου να ξεκινήσει το 1931 το γιγαντιαίο έργο της αποξήρανσης της Λίμνης Αχινού (ολοκληρώθηκε το 1936 από την εταιρεία Μονξ-Ούλεν), μετατρέποντας τον βάλτο στον σημερινό εύφορο κάμπο.
 
2. Άλλες ασθένειες που έπλητταν την περιοχή
 
     Εκτός από την ενδημική ελονοσία, τα χωριά του κάμπου και η πόλη των Σερρών υπέφεραν κατά καιρούς από εξάρσεις άλλων μολυσματικών νόσων, οι οποίες ευνοούνταν από τις κακές συνθήκες υγιεινής, τη φτώχεια και την έλλειψη καθαρού πόσιμου νερού:
    α. Φυματίωση (Χαρμάνι): Τεράστια μάστιγα που συνδεόταν με την κακή διατροφή, την εξαντλητική αγροτική εργασία στα χωράφια και τα υγρά, ανήλιαγα σπίτια του κάμπου.
    β. Τύφος και Δυσεντερία: Εμφανίζονταν συχνά ως επιδημίες, ιδιαίτερα σε περιόδους πολεμικών αναταραχών (π.χ. Μακεδονικός Αγώνας, Βαλκανικοί Πόλεμοι, Α' Παγκόσμιος Πόλεμος), όταν μετακινούνταν στρατεύματα και πληθυσμοί υπό άθλιες υγειονομικές συνθήκες.
    γ. Χολέρα: Αν και πιο σπάνια, εμφάνιζε σποραδικά θανατηφόρα ξεσπάσματα στην ευρύτερη περιοχή της Μακεδονίας όταν μολυνόταν ο υδροφόρος ορίζοντας.
    δ. Πανώλη (Πανούκλα): Κατά τους βυζαντινούς και μεταβυζαντινούς αιώνες (μέχρι και τις αρχές του 19ου αιώνα), κύματα πανώλης πέρασαν από την περιοχή, αποδεκατίζοντας ολόκληρα χωριά, καθώς οι Σέρρες αποτελούσαν σημαντικό εμπορικό κόμβο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και οι μετακινούμενοι έμποροι μετέδιδαν εύκολα τη νόσο.
 
Επίλογος: Ο κάμπος των Σερρών άρχισε να γίνεται ασφαλής για την ανθρώπινη υγεία και ζωή μόνο μετά τα μέσα της δεκαετίας του 1930, χάρη στην αποξήρανση των ελών και τη σταδιακή χρήση της κινίνης και, αργότερα, του DDT για την καταπολέμηση των κουνουπιών.
 
 * με την βοήθεια της ΑΙ. 

Πηγές:
Α.
https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%95%CE%BB%CE%BF%CE%BD%CE%BF%CF%83%CE%AF%CE%B1
β. https://www.serresparatiritis.gr/limni-axinou-o-xamenos-udatinos-kosmos-pou-egine-o-kampos-twn-serrwn/articles/53/39478/
γ. https://eeai.gr/%CE%B9-%CF%85-%CE%B1/%CE%B9%CE%B1%CF%84%CF%81%CE%B9%CE%BA%CE%AC-%CE%BD%CE%AD%CE%B1/item/196-%CE%B7-%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%BF%CF%81%CE%B9%CE%BA%CE%AE-%CE%B1%CE%BD%CE%B1%CE%B4%CF%81%CE%BF%CE%BC%CE%AE-%CF%84%CF%89%CE%BD-%CF%80%CE%B1%CE%BD%CE%B4%CE%B7%CE%BC%CE%B9%CF%8E%CE%BD-%CF%83%CF%84%CE%B7%CE%BD-%CE%B1%CE%BD%CE%B8%CF%81%CF%89%CF%80%CF%8C%CF%84%CE%B7%CF%84%CE%B1-%CE%AD%CF%89%CF%82-%CF%83%CE%AE%CE%BC%CE%B5%CF%81%CE%B1
δ. https://aveserres.gr/achinos-i-istoria-mias-limnis-poy-den-yparchei-pia/
 

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ / ΠΟΙΗΤΙΚΗ ΣΥΛΛΟΓΗ : ΑΝΑΣΕΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΜΠΟΥΛ / ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΓΚΟΓΚΑΣ

 Τελευταίες ημέρες Σεπτέμβρη,

Αρχές του Οκτώβρη

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

Κίτρινο βαθύ Φθινόπωρο

κι ένας άρρωστος Σεπτέμβρης με συμπτώματα γρίπης.

Ενοικιαστήριο προσωρινό πληρώνει η ζωή μου,

σ΄ ένα αρσενικό αφιλόξενο στρατώνα. 

Έστρωσε ατάκτως τα ξεραμένα φύλλα του ο μεθυσμένος μήνας, σκεπάζοντας με το κίτρινο σεντόνι του,

της γης τα εναπομείναντα ζωντανά μέρη.

Κατοίκησε έσχατος και ντροπαλός μέσα μου,

αναπάντεχα και απροσδόκητα.

Μύριζε πρώιμη βροχή, μύριζε και ξαφνικό κρύο.

Χουχούλιασα και ρίγωσα μέσα στα σιδερωμένα χακί.

Τρεις μήνες ενέχυρο, συγχρόνως και η εξόφληση.

Δειλά ο μεστωμένος ήλιος

μεγάλωνε πάνω από τα κουρεμένα κεφάλια μας,

στο αυστηρό πρωινό

κι έπαιρνε αγκομαχώντας την υπέρ ταχεία του χρόνου,

να μπολιάσει στη νοτισμένη δύση της ημέρας τα σπασμένα κομμάτια.

«Σε παρακαλώ» μέσα απ΄ τη παγερή σιωπή

και τ΄ όμοιο σκοτάδι των απογευματινών καψερών ηλιαχτίδων.

Στη βρεγμένη σιωπή,

στα μουδιασμένα χαμόγελα των νιόφερτων ανδρών,

στις πρωινές ώρες του γριπωμένου Σεπτέμβρη.

Έπιανα την βαριά καρδιά μου, μια κρύα φλούδα πεύκου ξεκολλούσε.

Αντίκριζα το ψηλό βουνό,

τόσο μικρό αυτό το βουνό με σκονισμένα κυπαρίσσια.

Η εγκυμονούσα ψυχή μου μια μικρή σημαία που γνώριζε να σωπαίνει.

Πόσες μορφές να πάρει τούτη η σιωπή.

Όσες οι σιωπές τόσοι και οι άνθρωποι.

Μετρούσα την σιωπή της ψυχής

με το δεξί δείκτη υψωμένο κάθετα στα δύο χείλη.

Δεν μπορείς να μιλήσεις.

Δεν έχεις το δικαίωμα, ούτε θα έχεις την ευκαιρία.   

Μετρούσα τα βήματα των άλλων,

διαιρούσα κι έβγαζα τα δικά μου στο πηλίκο.

Επιτραπέζιο παιχνίδι στην αχανή αρένα

καθώς έβλεπα την αλλαγή φρουράς.

Μπροστά σκυφτός ο γέρος Δεκανέας, νέος γερασμένος χρόνος.

Άχρονος διαμελιστής σκοπών, ταχυδρόμος όπλων και φυσιγγίων.

Πέφτανε στάλες, ο σκουριασμένος τσίγκος  τις σιγοντάριζε.

Και πάλι εν δυο, ψηλά το ακούραστο χέρι, ίσιο το ακοίμητο όπλο, δυνατά το σταθερό πόδι.

Γυναίκα απάτη η διαρκής βροχή.

Πάλευε, ερωτοτροπώντας με το ξερό, ουδέτερο χώμα.

Αναζήτηση.

Εγώ, 

το άπλετο στενάχωρο εγώ, στο άνετο εμείς,

περίμενα απ΄ ώρα σε ώρα να σταματήσει

παίρνοντας τον δρόμο της ξενιτειάς

του αποχωρισμού, του Χειμώνα και της Άνοιξης. Τόσο θα διαρκούσε το ταξίδι αυτό στον πακτωλό ποταμό. Οκτώ μήνες και τρεις εποχές.

Πικροδάφνες πότιζαν οι μικρές και μεγάλες στάλες!

Μάνα ορφανή, καλή μου μάνα, πως στέκεσαι έτσι;

Μην καίγεσαι έτσι, κομμένη καλαμιά του κάμπου.

Στην μέση του κύκλου χορεύουν αντάμα,

Ο γκρίζος ουρανός κα ιη ετοιμόγεννη γη.

Μάχονται εντός μου. 

Κούφιο πικραμύγδαλο η ειρήνη και ένας λάγνος πόλεμος κοχλάζουν μέσα μου. Σύνθεση παράταιρη στα τραπέζια των λαών του κόσμου.

Ξερό, ετοιμόρροπο λαρύγγι να σπάσει.

Μια πλίθινη πηγή από έρημο στην έρημο.

Στέγνωσε από την αιώνια ανομβρία των λέξεων.

Πώς να ξεδιψάσω από το άνυδρο των χρόνων;

Τα αγιάτρευτα ερωτήματα μικτά μουσκεύουνε,

Πέφτουν από τις χαλασμένες ράγες των αρχαίων συρμών.

Οι επιταγές ανεξαργύρωτες με σκουριασμένες άγκυρες

Οπλισμένες περίτρανα και θανάσιμα.

Στενάζουν οι μολυσμένοι κοριοί.

Μικρές παγίδες, αλώνουνε το μισοφαγωμένο στρώμα.

Ο θεός μας έστειλε την φθινοπωρινή καταιγίδα.

Η αποδιωγμένη σιωπή μας, σταμάτησε με το αυστηρό αλτ του Δεκανέα.

Είχε τελειώσει η αλλαγή των δειλινών σκοπών.

Ο ήχος λόξιγκας μιας σταγόνας στο τσίγκο.

Χνώτο ζωγραφιστό πάνω στο λερωμένο τζάμι.

Τα θηκάρια είχαν γεμίσει από λάμες και σκέψεις.

Απλώσαμε τα κουρασμένα σώματα, στα μουχλιασμένα στρώματα, μουχλιάσαμε αμέσως και εμείς.

Το άνετο εμείς και το αγχωμένο εγώ!

Οι αεικίνητες φιγούρες κλαμένων γυναικών ξυπνήσανε,

Μέσα στα χιαστί πλέγματα των στεναγμών και των σιδερένιων κρεβατιών.

Βλέπαμε τους δρόμους της ζωής από δω.

Φταίει η δυνατή βροχή, ο μαύρος βαρύς ουρανός;

Οι φάλτσες ανδρικές φωνές από τους διπλανούς θαλάμους,

Μακρινά μοιρολόγια, μιμήσεις νεκρικών ακολουθιών

Που αψηφούν – λένε υστερικά-τον θάνατο,

Όταν παίρνει τα όνειρά μας στο παρόν και υποδαυλίζει το εμπρός.

Κόπασε επιτέλους η βροχή,

Το χέρι άπλωσε δυο στάλες δροσιά στα κουρεμένα μαλλιά.

Κόπασε και η σιωπή.