Όσοι κατακρίνουν τον Ευρωβουλευτή κ. Φειδία Παναγιώτου, είναι "τοξικοί;"

 

γράφει ο Δημήτριος Γκόγκας 

     

Με λύπη διάβασα την ανάρτηση φίλου στο ΦΒ, που αναφερόταν στον Κύπριο Ευρωβουλευτή Φειδία Παναγιώτου, που χαρακτήριζε όλους όσους τον κατακρίνουν για την πολιτική του στάση, αλλά και τη στάση της ζωής του,  «τοξικούς» και φυσικά από κάτω στα σχόλια υπάρχουν δεκάδες χειροκροτητές με επισημάνσεις «μπράβο καλά τα λες» « να αγιάσει το στόμα σου» κ.α Όμως όταν εδώ και τρία χρόνια που μας καλούσε με το σλόγκαν «Τους βαρεθήκαμε όλους» να τον τιμήσουμε με την ψήφο μας, πρόσταζε το διαφορετικό και την αλλαγή πλεύσης σε όλα τα ζητήματα, με κύριο όμως χαρακτηριστικό την ανεπαρκή μόρφωσή και την πολιτική του άγνοια! Περιμέναμε λοιπόν τον ευρωβουλευτή και YouTuber, που συμφωνώ πως ότι απέκτησε το απέκτησε με χρόνια «σκληρή» δουλειά μπροστά από ένα κινητό ή μια κάμερα και πως πραγματικά είναι ένας οικονομικά πετυχημένος νέος της Κύπρου, να μην ενσωματωθεί στο υπάρχον πολιτικό σύστημα, αλλά να το υπερκεράσει! Οι ελπίδες διαψεύστηκαν διότι αποδείχτηκε στην πράξη πολύ λίγος για να υπερασπιστεί την πρότασή του, που αποδείχτηκε πως δεν ήταν καμιά ουσιαστική πρόταση.

  Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή: Ο κ. Φειδίας Παναγιώτου έχει βρεθεί επανειλημμένα στο επίκεντρο έντονης κριτικής. Από την εκλογή του, το καλοκαίρι του 2024 μέχρι και σήμερα, οι ενέργειές του, τόσο σε θεσμικό όσο και σε επικοινωνιακό επίπεδο, έχουν προκαλέσει σφοδρές αντιδράσεις. 

Ας δούμε τα σημαντικότερα ατοπήματα, αυτά που προκάλεσαν όλους αυτούς τους «τοξικούς» Ελληνοκύπριους να τον κατακρίνουν.

1. Υποτιμητικά σχόλια για άτομα με νοητική αναπηρία

Σε ένα podcast που κυκλοφόρησε, χρησιμοποίησε τον προσβλητικό χαρακτηρισμό «πελλοί» (τρελοί) αναφερόμενος σε Παραολυμπιακούς αθλητές της κατηγορίας S14 (νοητική αναπηρία). Το γεγονός προκάλεσε θύελλα αντιδράσεων από οργανωμένα σύνολα, πολιτικά κόμματα και απλούς πολίτες. Μετά την κατακραυγή και την υποβολή επίσημης καταγγελίας στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ο ίδιος αναγκάστηκε να ζητήσει δημόσια συγγνώμη, παραδεχόμενος το λάθος του.

 2. Έρευνα από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία (EPPO)

Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία ξεκίνησε έρευνα για πιθανή κατάχρηση ευρωπαϊκών κονδυλίων εναντίον του. Οι κατηγορίες αφορούσαν τη χρήση χρημάτων του Ευρωκοινοβουλίου για την κάλυψη ενοικίου ιδιωτικής του κατοικίας στη Λεμεσό, η οποία είχε δηλωθεί ως γραφείο. Ο ίδιος απάντησε μέσω βίντεο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αρνούμενος τις κατηγορίες, δηλώνοντας πρόθυμος για συνεργασία, ενώ ισχυρίστηκε ότι φοβάται ακόμη και για την προσωπική του ακεραιότητα.

3. Διαχείριση του Κυπριακού και το βίντεο με τον Τουρκοκύπριο influencer

Η απόπειρά του να προσεγγίσει το Κυπριακό μέσω ενός κοινού βίντεο με τον Τουρκοκύπριο influencer Ali Şahin προκάλεσε έντονη πολιτική και κοινωνική πόλωση. Το βίντεο δημοσιεύτηκε στις 14 Αυγούστου, ανήμερα της επετείου της δεύτερης φάσης της τουρκικής εισβολής του 1974. Πολλοί τον κατηγόρησαν για προώθηση τουρκικής προπαγάνδας, ιστορική άγνοια και έλλειψη σεβασμού προς τα θύματα της εισβολής. Αντιδράσεις προκάλεσε επίσης και η επίσκεψή του στην κατεχόμενη Κερύνεια «για να ξεκουραστεί».

4. Προκλήσεις (Challenges) στο Σύνταγμα

Λίγο μετά την εκλογή του, διοργάνωσε μαζί με τον Ελλαδίτη influencer Αλέξανδρο Κοψιάλη μια σειρά από «δοκιμασίες» με χρηματικό έπαθλο για τους περαστικούς στην Πλατεία Συντάγματος στην Αθήνα. Μία από αυτές τις δοκιμασίες ζητούσε από έναν νεαρό να φάει μια αποτσίγαρο (γόπα) από τον δρόμο έναντι 50 ευρώ. Η κίνηση αυτή καταδικάστηκε ως άκρως υποτιμητική για την ανθρώπινη αξιοπρέπεια, με τον ίδιο να απαντά αργότερα: «Είμαι 24 χρονών και κάνω λάθη».

5. Παραπλανητικές συμπεριφορές στο YouTube (Προεδρία προ-εκλογής)

Πριν ακόμα εισέλθει στην πολιτική, η καριέρα του ως YouTuber είχε στιγματιστεί από βίντεο στα οποία ταξίδευε παράνομα χωρίς εισιτήριο (π.χ. κρυμμένος στις τουαλέτες τρένων express στην Ιαπωνία) ή έμπαινε κρυφά σε ξενοδοχεία για δωρεάν πρωινό. Αν και τα παρουσίαζε ως «challenges», οι πράξεις αυτές σχολιάστηκαν διεθνώς ως παράνομες και ανήθικες.

6. Ζητήματα διπλής εντολής (Dual Mandate)

Έχει δεχθεί νομική και πολιτική κριτική για τη στάση του γύρω από θεσμικά ζητήματα, όπως οι δηλώσεις του ότι οι οπαδοί του θα αποφάσιζαν ποια έδρα θα κρατούσε σε περιπτώσεις ασυμβίβαστου, δείχνοντας σύμφωνα με τους επικριτές του μια επιπόλαιη αντιμετώπιση των κανόνων δικαίου και των ευρωπαϊκών θεσμών.

Πολλές φορές η προσωπική, κοινωνική και διαδικτυακή ζωή του Φειδία Παναγιώτου είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την προκλητικότητα, καθώς η στρατηγική του βασίζεται στην παραγωγή περιεχομένου που προκαλεί αντιδράσεις (engagement).

 

1. Η μετατροπή σοβαρών θεσμικών ζητημάτων σε «Challenges»

Όταν του επιβλήθηκε το διοικητικό πρόστιμο των 6.000 ευρώ από την Επίτροπο Προστασίας Δεδομένων για τη διαρροή στην εφαρμογή «Agorà», η αντίδρασή του θεωρήθηκε από πολλούς προκλητική. Αντί να επιδείξει τη θεσμική σοβαρότητα που αρμόζει σε έναν ευρωβουλευτή, ανακοίνωσε δημόσια ότι θα μετατρέψει την καταβολή του προστίμου σε διαδικτυακή δοκιμασία (challenge), υποβαθμίζοντας την παραβίαση της ιδιωτικότητας 40.000 πολιτών.

2. Προβολή ψευδοεπιστημονικών απόψεων μέσω των podcast του

 Έχει δεχθεί έντονη κριτική από την επιστημονική κοινότητα της Κύπρου επειδή χρησιμοποιεί τη δημοτικότητά του για να δώσει βήμα σε αμφιλεγόμενες θεωρίες. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η φιλοξενία προσώπων που προωθούν τον βιοσυντονισμό και τις «θεραπείες μέσω συχνοτήτων», γεγονός που προκάλεσε την άμεση αντίδραση του Παγκύπριου Ιατρικού Συλλόγου (ΠΙΣ) και του Συλλόγου Ψυχολόγων Κύπρου για παραπλάνηση του κοινού σε θέματα υγείας.

3. Εκμετάλλευση της προσωπικής του ζωής και σχέσης για περιεχόμενο

Η προσωπική του ζωή με τη σύντροφό του (και πλέον σύζυγό του), Στυλιάνα Αβερκίου, εκτίθεται συνεχώς στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Από βίντεο όπου δήλωναν «απελπισμένοι» όταν εγκλωβίστηκαν λόγω κακοκαιρίας στο Ντουμπάι, μέχρι τη δημόσια έκθεση και τη διαχείριση αρνητικών σχολίων για την εξωτερική της εμφάνιση, η προσωπική του ζωή μετατρέπεται συστηματικά σε «προϊόν» για τη συλλογή προβολών (views).

 4. Οικογενειοκρατία (Νεποτισμός) με το «καλημέρα» της εκλογής του

 Μία από τις πρώτες του ενέργειες μετά την εκλογή του στο Ευρωκοινοβούλιο ήταν να προσλάβει την αδερφή του για να του παρέχει διοικητική βοήθεια και να εκτελεί καθήκοντα ευρωβουλευτή. Αν και διευκρίνισε ότι η πληρωμή της γινόταν από την προσωπική του εταιρεία και όχι από ευρωπαϊκά κονδύλια, η κίνηση αυτή σχολιάστηκε αρνητικά ως δείγμα νεποτισμού από έναν άνθρωπο που προεκλογικά κατηγορούσε το πολιτικό κατεστημένο για ευνοιοκρατία.

Μετά τα παραπάνω, θεωρώ πως όσοι είναι αντίθετοι με την πολιτική και κοινωνική στάση του κ. Φειδία Παναγιώτου, δεν είναι οι «τοξικοί» συμπολίτες μας. Το αντίθετο. Θεωρώ πως αυτοί που τον υποστηρίζουν και θεωρούν πως το κόμμα της ΑΜΕΣΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ αποτελεί την μελλοντική πρόταση στην πολιτική της Κύπρου, θα πρέπει να αναθεωρήσουν την στάση τους και να μετρήσουν το ύψος και το πλάτος της δικής τους «τοξικότητας»

Η Κυπριακή Δημοκρατία θα έπρεπε να συνομιλεί απευθείας με την Τουρκία ως κατοχική δύναμη αντί για τον ηγέτη της τουρκοκυπριακής κοινότητας

 γράφει ο Δημήτριος Γκόγκας 

             

Το ερώτημα αν η Κυπριακή Δημοκρατία θα έπρεπε να συνομιλεί απευθείας με την Τουρκία ως κατοχική δύναμη αντί για τον ηγέτη της τουρκοκυπριακής κοινότητας αποτελεί ένα από τα πιο κρίσιμα και διαχρονικά ζητήματα στρατηγικής στην ιστορία του Κυπριακού. Το σκεπτικό  —ότι η διαπραγμάτευση με τον ηγέτη των κατεχομένων εμμέσως αναβαθμίζει πολιτικά ένα μη αναγνωρισμένο «ψευδοκράτος» και απαλλάσσει την Τουρκία από τις ευθύνες της ως εισβολέα— έχει απασχολήσει έντονα την πολιτική ηγεσία, τη διπλωματία και τη νομική κοινότητα της Κύπρου.

Όλοι γνωρίζουμε ότι η επιλογή του υφιστάμενου πλαισίου συνομιλιών, αλλά και οι προσπάθειες αλλαγής του, βασίζονται στα παρακάτω  δεδομένα και ας απαντήσουμε σε σχετικά ερωτήματα.

1.       Γιατί οι συνομιλίες γίνονται με την Τουρκοκυπριακή πλευρά;
--Το πλαίσιο του ΟΗΕ: Οι συνομιλίες διεξάγονται υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών στη βάση της δικοινοτικής φύσης του προβλήματος, όπως αυτή καθορίστηκε από τα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας μετά το 1974. Το διεθνές δίκαιο αναγνωρίζει την Κυπριακή Δημοκρατία ως το μόνο νόμιμο κράτος, αλλά ορίζει ότι η εσωτερική πτυχή της λύσης (διακυβέρνηση, διαμοιρασμός εξουσίας) πρέπει να συμφωνηθεί μεταξύ των δύο κοινοτήτων (Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων).
--Ο κίνδυνος της «υποβάθμισης»: Για δεκαετίες, η ελληνοκυπριακή πλευρά επέμενε ότι ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας συνομιλεί με τον ηγέτη της Τουρκοκυπριακής κοινότητας (και όχι με τον «Πρόεδρο της ΤΔΒΚ») ακριβώς για να μην προσδώσει κρατική υπόσταση στο κατεχόμενο κομμάτι.
--Η διεθνής νομιμότητα: Η συμμετοχή των Τουρκοκυπρίων είναι απαραίτητη, καθώς αποτελούν συστατικό στοιχείο του κυπριακού κράτους με βάση το Σύνταγμα του 1960.
2.       Περί της θέσεως για απευθείας συνομιλίες με την Τουρκία
--Η άποψη ότι η Κύπρος πρέπει να συνομιλεί απευθείας με την Άγκυρα είναι πολύ ισχυρή και βασίζεται σε ακλόνητα επιχειρήματα:
• Η Τουρκία λαμβάνει τις αποφάσεις: Είναι κοινό μυστικό ότι η εκάστοτε ηγεσία στα κατεχόμενα εξαρτάται πλήρως οικονομικά, πολιτικά και στρατιωτικά από την Άγκυρα. Συνεπώς, η Λευκωσία θεωρεί ότι η διαπραγμάτευση με τον «εκπρόσωπο» της Τουρκίας είναι συχνά προσχηματική, αφού το κλειδί της λύσης βρίσκεται στην Τουρκική κυβέρνηση.
• Το καθεστώς της Κατοχικής Δύναμης: Με βάση αποφάσεις του ΕΔΑΔ (Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου), η Τουρκία έχει την «αποτελεσματική διοίκηση» (effective control) της βόρειας Κύπρου. Άρα, νομικά και ουσιαστικά, είναι η υπεύθυνη δύναμη για την παρούσα κατάσταση.
3.       Πώς αντιμετωπίζεται αυτό στην πράξη; Για να ξεπεραστεί το αδιέξοδο («με ποιον συνομιλούμε;»), η κυπριακή διπλωματία έχει κατά καιρούς εφαρμόσει τις εξής στρατηγικές:
--Τετραμερείς ή Πενταμερείς Διασκέψεις: Σε κρίσιμες φάσεις (όπως στο Μον Πελεράν, στο Κραν Μοντανά ή σε μεταγενέστερες άτυπες συναντήσεις), οι συνομιλίες διευρύνονται. Εκεί η Κυπριακή Δημοκρατία κάθεται στο ίδιο τραπέζι με την Τουρκία, την Ελλάδα και το Ηνωμένο Βασίλειο (ως εγγυήτριες δυνάμεις), συζητώντας απευθείας με την Άγκυρα τη διεθνή πτυχή του προβλήματος (Ασφάλεια, Εγγυήσεις, Αποχώρηση Στρατευμάτων).
-- Διασταυρούμενες συναντήσεις: Στο παρελθόν είχαν γίνει προσπάθειες (και πραγματοποιήθηκαν κάποιες συναντήσεις) όπου ο Ελληνοκύπριος διαπραγματευτής επισκέφθηκε την Άγκυρα και ο Τουρκοκύπριος την Αθήνα, ώστε να υπάρχει απευθείας δίαυλος με την κατοχική δύναμη χωρίς να παρακάμπτεται η κοινοτική δομή.
 
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΙΚΑ: Η Κύπρος επιδιώκει σταθερά να φέρει την Τουρκία προ των ευθυνών της στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Ωστόσο, η πλήρης άρνηση συνομιλίας με την τουρκοκυπριακή κοινότητα θα μπορούσε να ερμηνευθεί διεθνώς ως απροθυμία για συμβιβασμό και να δώσει το πάτημα στην Άγκυρα να προωθήσει τη διεθνή αναγνώριση των κατεχομένων ή τη λύση δύο κρατών, με το επιχείρημα ότι οι Ελληνοκύπριοι «απομονώνουν» τους Τουρκοκυπρίους.

Μπορεί να υπάρξει πραγματικός σεβασμός ακόμη και με τη χρήση του ενικού αριθμού στα σχολεία;

 γράφει ο Δημήτριος Γκόγκας 
(σκέψεις και απόψεις ενός ανθρώπου που ασχολείται με την ποίηση!)

   

   Ναι, μπορεί να υπάρξει πραγματικός σεβασμός ακόμη και με τη χρήση του ενικού αριθμού, καθώς ο σεβασμός είναι κυρίως ζήτημα συμπεριφοράς, στάσης και ορίων, και όχι αποκλειστικά γλωσσικού τύπου. Όμως η χρήση του πληθυντικού αριθμού (πληθυντικός ευγενείας) είναι ο παραδοσιακός τρόπος έκφρασης σεβασμού και απόστασης στην ελληνική γλώσσα. 
     Η άποψή  ότι «δεν μπορεί να υπάρξει, σεβασμός χωρίς την χρήση του πληθυντικού αριθμού» είναι απόλυτα σεβαστή και δικαιολογημένη, καθώς για πολλές γενιές ο πληθυντικός ήταν το απαραίτητο «οχυρό» για τη διατήρηση της αυθεντίας του δασκάλου. Ωστόσο, η σύγχρονη παιδαγωγική και η πραγματικότητα πολλών σχολείων δείχνουν ότι η σχέση αυτή έχει εξελιχθεί.
    Όταν οι μαθητές μιλούν στον ενικό, ο σεβασμός δεν χάνεται, αλλά μετατοπίζεται από την τυπική ευγένεια στην ουσιαστική επικοινωνία. Έτσι λοιπόν ο μαθητής που ακούει τον δάσκαλο, δεν τον διακόπτει και συμμετέχει στο μάθημα, δείχνει έμπρακτο σεβασμό, ανεξάρτητα από το αν θα πει «πες μου» ή «πείτε μου». Ο ενικός αριθμός δεν σημαίνει αυτόματα «είμαστε φίλοι και κάνουμε ό,τι θέλουμε». Οι κανόνες της τάξης και ο ρόλος του εκπαιδευτικού ως καθοδηγητή παραμένουν ξεκάθαροι. Σε πολλά σύγχρονα ή εναλλακτικά σχολεία, ο ενικός χρησιμοποιείται εσκεμμένα για να μειωθεί η απόσταση του φόβου. Αυτό βοηθά τους μαθητές να νιώθουν ασφάλεια, να εκφράζουν απορίες και να συνδέονται πιο ουσιαστικά με τον εκπαιδευτικό, διατηρώντας παράλληλα την εκτίμησή τους προς το πρόσωπό του. Το μέγα θέμα είναι οι μαθητές να έχουν την δυνατότητα να ξεχωρίζουν τους ρόλους τους, την ορθή τάξη και ιεραρχία μέσα στην αίθουσα. 
     Πολλοί υποστηρίζουν ότι η χρήση του πληθυντικού αριθμού βασίζεται απλώς στην τήρηση της ιεραρχίας, οριοθετεί τη σχέση εκπαιδευτικού και μαθητή, τηρεί τις αποστάσεις αλλά μπορεί να κρύβει μια επιφανειακή ευγένεια. Αντίθετα η χρήση του ενικού αριθμού, βασίζεται στην εκτίμηση και το κύρος, δημιουργεί μια άμεση σχέση συνεργασίας μαθητή και εκπαιδευτή, αλλά μπορεί να οδηγήσει σε ακραίες καταστάσεις εάν δεν προσεχθούν κάποιες κόκκινες γραμμές. 
   Ο πραγματικός κίνδυνος δεν είναι ο ίδιος ο ενικός αριθμός, αλλά η τάση εξίσωσης του δασκάλου με τον συμμαθητή. Αν ο ενικός συνοδεύεται από ειρωνεία, αυθάδεια ή αδιαφορία, τότε πράγματι ο σεβασμός έχει χαθεί. Αν όμως συνοδεύεται από ευγένεια («κύριε/κυρία, μπορείς να μου εξηγήσεις...;»), τότε ο σεβασμός παραμένει ακέραιος, απλώς γίνεται πιο ανθρώπινος.
  Οι κοινωνίες μας όμως (Ελλάδας και Κύπρου) δεν είναι σε θέση ακόμα να βιώσουν μια τέτοια κατάσταση στα εκπαιδευτήρια. Είμαστε προσηλωμένοι στον παραδοσιακό τρόπο ευγένειας που εκφράζεται με την χρήση του πληθυντικού αριθμού. Κάθε άλλη χρήση, δημιουργεί ρήξη στις σχέσεις Δασκάλου και μαθητή, εντός και εκτός αίθουσών διδασκαλίας! 

Περί της αγοράς Θωρακισμένης λιμουζίνας για τον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας. Πως αντιμετωπίζεται το γεγονός σε άλλα κράτη; Πως ενεργούν τα μικρότερα της Ευρώπης;

 γράφει ο Δημήτριος Γκόγκας 

  

Πριν λίγες ημέρες ο πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας εξέπληξε τους πάντες, το πιθανότερο ακόμα και τους πλέον στενούς συνεργάτες του, με τη δήλωσε ότι δεν γνώριζε για την αγορά νέας θωρακισμένης λιμουζίνας για τις μετακινήσεις του. Η είδηση έκανε τον «γύρο του διαδικτύου» και σήκωσε «θύελλα» αντιδράσεων και εγείροντας ερωτήματα όπως: πως είναι δυνατόν ένας πρόεδρος να μην γνωρίζει τις αποφάσεις του Υπουργικού Συμβουλίου του οποίου προΐσταται και πως είναι δυνατόν το κράτος να «σπαταλά» πέραν του μισού εκατομμυρίου ευρώ για αγορά λιμουζίνας, τη στιγμή που οι αρμόδιοι υπουργοί διαλαλούν για την εμπέδωση των πάντων ότι χρήματα δεν υπάρχουν ούτε για αυξήσεις αλλά ούτε και για συντάξεις. Ο Κυπριακός λαός το θεώρησε ως μία ακόμα σπατάλη.

    Ας δούμε όμως τα πράγματα ως έχουν και γιατί είναι αναγκαία μια τέτοια λιμουζίνα; Η αγορά λοιπόν,  μιας θωρακισμένης λιμουζίνας για έναν αρχηγό κράτους αποτελεί θεμελιώδες μέτρο για την εθνική ασφάλεια, τη σταθερότητα και τη συνέχεια της διακυβέρνησης μιας χώρας. Η επιλογή αυτή βασίζεται σε αντικειμενικά, τεχνοκρατικά κριτήρια και διεθνή πρωτόκολλα ασφαλείας, καθώς οι ηγέτες αποτελούν πρωταρχικούς στόχους υψηλού κινδύνου.

Οι κυριότεροι λόγοι είναι:

--Προστασία από Ασύμμετρες Απειλές και Επιθέσεις: Οπότε κατανοούμε ότι  θα πρέπει  να έχει αλεξίσφαιρη θωράκιση, αντοχή στα εκρηκτικά και επαρκή προστασία από χημικές και βιολογικές επιθέσεις.

-- Διασφάλιση μιας ενδεχόμενης διαφυγής: Για τον λόγο αυτό θα πρέπει να είναι εφοδιασμένη με ειδικά ελαστικά και με ισχυρότατο κινητήρα.

--Να αποτελεί ένα μικρό κέντρο επιχειρήσεων και να δίνει την αίσθηση ότι μπορεί να διοικηθεί το κράτος και από το εσωτερικό ενός τέτοιου αυτοκινήτου. Δηλαδή να διαθέτει δορυφορικά και κρυπτογραφημένα συστήματα επικοινωνίας, επιτρέποντας στον αρχηγό του κράτους να δίνει εντολές και να διοικεί τις ένοπλες δυνάμεις υπό οποιεσδήποτε συνθήκες. Τέλος να έχει ένα μικρό ιατρικό εξοπλισμό για κάθε ενδεχόμενο.

--Φυσική φθορά και τεχνολογική παλαίωση: Ακόμα και τα υλικά μιας θωρακισμένης λιμουζίνας έχουν όριο ζωής και φθείρονται. Επίσης καταπονούνται μηχανικά, οπότε απαιτείται η αντικατάστασή της.

--Διεθνές κύρος και πρωτόκολλα: Φιλοξενία ξένων ηγετών: Κατά τη διάρκεια επίσημων επισκέψεων, η χώρα υποδοχής είναι υπεύθυνη για την ασφάλεια των ξένων αρχηγών κρατών. Η παροχή ενός οχήματος ανώτατης θωράκισης αποτελεί απαράβατο διπλωματικό πρωτόκολλο

 

Το χρονικό και η αντιπαράθεση για την αγορά της λιμουζίνας ανάμεσα στην Κυβέρνηση του κ. Χριστοδουλίδη και των κομμάτων!

     Όταν διέρρευσε στον Τύπο η πρόθεση για αγορά νέου οχήματος αξίας €595.000, ο πρόεδρος Νίκος Χριστοδουλίδης δήλωσε δημόσια ότι δεν γνώριζε για το θέμα και ότι ενημερώθηκε από τις εφημερίδες. Έκανε μάλιστα λόγο για «εσκεμμένη διαρροή» από τη Βουλή με σκοπό να πληγεί ο ίδιος. Κόμματα της αντιπολίτευσης (όπως το ΑΚΕΛ) άσκησαν δριμεία κριτική, επισημαίνοντας ότι η σχετική απόφαση για το κονδύλι είχε εγκριθεί από το ίδιο το Υπουργικό Συμβούλιο στις 16 Ιουλίου 2026, στο οποίο προέδρευε ο ίδιος ο Πρόεδρος. Λίγες ημέρες αργότερα, η κυβερνητική πλευρά προχώρησε σε διευκρινίσεις. Ο αναπληρωτής κυβερνητικός εκπρόσωπος, Γιάννης Αντωνίου, έκανε λόγο για «λάθος διατύπωση» εκ μέρους του Προέδρου. Εξήγησε ότι ο κ. Χριστοδουλίδης εννοούσε πως δεν γνώριζε ότι το θέμα είχε προχωρήσει στο στάδιο της αποδέσμευσης του κονδυλίου από τη Βουλή. Σε μεταγενέστερες δηλώσεις του, ο Πρόεδρος επανήλθε τονίζοντας ότι τα ζητήματα ασφάλειας και οι τεχνικές προδιαγραφές των οχημάτων δεν αποτελούν δική του αρμοδιότητα ή ευθύνη, αλλά καθορίζονται αποκλειστικά από την Αστυνομία και τις υπηρεσίες ασφαλείας του κράτους. Παρά την πολιτική ένταση και τον επικοινωνιακό θόρυβο, η Κοινοβουλευτική Επιτροπή Οικονομικών ενέκρινε τελικά την αποδέσμευση του κονδυλίου με τη στήριξη των περισσότερων κομμάτων (ΔΗΣΥ, ΔΗΚΟ, ΕΛΑΜ) πλην ενός (ΑΛΜΑ). Το βασικό επιχείρημα που επικράτησε ήταν ότι το υφιστάμενο όχημα (αγοράς 2019) παρουσίαζε συχνές βλάβες λόγω παλαιότητας, και ότι η αγορά δεν αφορά το πρόσωπο του εκάστοτε Προέδρου αλλά τον κρατικό εξοπλισμό ασφάλειας της Κυπριακής Δημοκρατίας. Η δήλωση του προέδρου κρίνεται ως «ατυχής», η προσπάθεια κάλυψής της από τους συνεργάτες του ανεπιτυχής. Ουσιαστικά όλες οι ενέργειες άφησαν έκθετη την Προεδρία της Δημοκρατίας.

 

Η ιστορία της θωρακισμένης προεδρικής λιμουζίνας στην Κύπρο.

 

Από την ίδρυση της Κυπριακής Δημοκρατίας, έχουν χρησιμοποιηθεί συνολικά 10 προεδρικές λιμουζίνες, εκ των οποίων οι 4 ήταν εργοστασιακά θωρακισμένες:

--Ο πρώτος Πρόεδρος της Κύπρου, Αρχιεπίσκοπος Μακάριος Γ', χρησιμοποιούσε εμβληματικά οχήματα, όπως μια θωρακισμένη Mercedes 600 και Cadillac. Μάλιστα, η θωράκιση της Mercedes αποδείχθηκε σωτήρια κατά τη διάρκεια των δολοφονικών αποπειρών εναντίον του.

-- Οι Πρόεδροι: Τάσσος Παπαδόπουλος & Γλαύκος Κληρίδης, χρησιμοποίησαν επίσης θωρακισμένα οχήματα για τις μετακινήσεις τους, προσαρμοσμένα στα επίπεδα ασφαλείας και τις απειλές της εποχής τους.

-- Ο πρόεδρος  Δημήτρης Χριστόφιας (2010) χρησιμοποιούσε θωρακισμένο όχημα αξίας €291.000. Το αυτοκίνητο αυτό παρουσίασε στην πορεία πολύ υψηλά κόστη συντήρησης (που ξεπέρασαν τις €138.000), επιβαρύνοντας το δημόσιο, γεγονός που οδήγησε στην αντικατάστασή του το 2019.

-- Το 2019 ο Πρόεδρος Νίκος Αναστασιάδης (2019) χρησιμοποιούσε λιμουζίνα που κόστισε €258.850 και αντικαταστάθηκε λόγω παλαιότητας και συχνών μηχανικών βλαβών.

 

Ο μόνος Πρόεδρος της Κύπρου που δεν αγόρασε καινούργια λιμουζίνα κατά τη διάρκεια της θητείας του ήταν ο Γιώργος Βασιλείου (1988–1993), ο οποίος επέλεξε να χρησιμοποιήσει τα οχήματα που προϋπήρχαν στο Προεδρικό.

 

Επισημάνσεις:

Για την αγορά μιας τέτοιας θωρακισμένης λιμουζίνας δεν υπάρχει «πάγια υπουργική εντολή» με τη νομική ή διοικητική έννοια (δηλαδή κάποια αυτόματη, μόνιμη διαταγή που εκτελείται χωρίς έγκριση). Ωστόσο, υπάρχει μια πάγια, θεσμοθετημένη διαδικασία και ένα συγκεκριμένο πρωτόκολλο ασφαλείας που ακολουθείται διαχρονικά στην Κυπριακή Δημοκρατία. Η διαδικασία αυτή δεν βασίζεται σε πολιτική βούληση, αλλά σε τεχνοκρατικά κριτήρια και περιλαμβάνει τα εξής στάδια:

-- Εισήγηση των Υπηρεσιών Ασφαλείας

-- Έγκριση από το Υπουργικό Συμβούλιο

-- Εξαίρεση από τις Δημόσιες Προσφορές

-- Έγκριση και Αποδέσμευση από τη Βουλή

 

Τι συμβαίνει σε άλλα κράτη της Υφηλίου; Όλοι οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων των μεγάλων δυνάμεων χρησιμοποιούν βαριά θωρακισμένα οχήματα ανώτατης κατηγορίας ασφαλείας. Μάλιστα, χώρες με δική τους αυτοκινητοβιομηχανία επιλέγουν εγχώρια μοντέλα για λόγους εθνικού κύρους και προστασίας της τεχνογνωσίας.

--Ο πρόεδρος των ΗΠΑ χρησιμοποιεί μια Cadillac One (Γνωστό ως "The Beast"). Δεν βασίζεται σε πολιτικό αυτοκίνητο, αλλά σε σασί φορτηγού της GM. Ζυγίζει περίπου 9 τόνους, έχει θωράκιση 20 εκατοστών, δικό του σύστημα οξυγόνου και αποθέματα αίματος του Προέδρου. Το κόστος του υπολογίζεται γύρω στο $1,5 εκατομμύριο ανά όχημα.

--Ο πρωθυπουργός του Ηνωμένου Βασιλείου χρησιμοποιεί ένα αυτοκίνητο τύπου: Range Rover Sentinel / Audi A8L Security. Παραδοσιακά χρησιμοποιούνταν βρετανικά Jaguar. Σήμερα, ο Πρωθυπουργός μετακινείται με ειδικά τροποποιημένα, θωρακισμένα SUV Range Rover Sentinel (με κινητήρες V8) καθώς και με θωρακισμένες λιμουζίνες Audi A8L. Η εργοστασιακή τιμή για ένα καινούργιο, θωρακισμένο Audi A8L Security (επίπεδο προστασίας VR9/VR10) ξεκινά από περίπου €660.000 (καθαρή αξία χωρίς φόρους).

--Ο Καγκελάριος της Γερμανίας χρησιμοποιεί μια Mercedes-Benz S 680 Guard. Η γερμανική κυβέρνηση διατηρεί στόλο (BKA pool) με κορυφαία εγχώρια θωρακισμένα μοντέλα (Audi A8, BMW 7 Series). Σήμερα ο Καγκελάριος χρησιμοποιεί τη Mercedes S 680 Guard, η οποία προσφέρει την ανώτατη πιστοποίηση αντιβαλλιστικής προστασίας για πολιτικά οχήματα (VR10). Η εργοστασιακή τιμή βάσης αυτού του μοντέλου (με θωράκιση κορυφαίας πολιτικής πιστοποίησης VR10) ξεκινά από περίπου €470.000 έως €600.000 προ φόρων.

--Ο Γάλλος πρόεδρος χρησιμοποιεί μια DS 7 Élysée / Renault Rafale. Για λόγους εθνικού κύρους, ο Εμανουέλ Μακρόν χρησιμοποιεί αποκλειστικά γαλλικά οχήματα. Το DS 7 Élysée είναι ένα ειδικά επιμηκυμένο κατά 25 εκατοστά SUV, πλήρως θωρακισμένο από εξειδικευμένο γαλλικό οίκο (Centigon), το οποίο λειτουργεί ως κινητό προεδρικό γραφείο. Το συγκεκριμένο όχημα αποτελεί μοναδική, custom παραγγελία (one-off) για τον Γάλλο Πρόεδρο, βασισμένο στο DS 7 της DS Automobiles. Επειδή έχει επιμηκυνθεί το σασί του και έχει θωρακιστεί ξεχωριστά, το κόστος του θεωρείται κρατικό μυστικό, αλλά εκτιμάται ότι ξεπερνά κατά πολύ τις €250.000 - €300.000.

--Ο Ισπανός πρωθυπουργός έχει Audi A8L Security. Ο Πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ και η ισπανική πολιτική ηγεσία χρησιμοποιούν παραδοσιακά θωρακισμένες γερμανικές λιμουζίνες, με επικρατέστερο το μακρύ Audi A8L, το οποίο προσφέρει κορυφαία προστασία χωρίς να προκαλεί υπερβολικά με την εμφάνισή του. Η εργοστασιακή τιμή για ένα καινούργιο, θωρακισμένο Audi A8L Security (επίπεδο προστασίας VR9/VR10) ξεκινά από περίπου €660.000 (καθαρή αξία χωρίς φόρους).

--Στην Τουρκία για την ασφάλεια του προέδρου χρησιμοποιούν Mercedes-Benz Maybach S-600 Guard. Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν χρησιμοποιεί υπέρ-θωρακισμένες λιμουζίνες Mercedes-Maybach S600 Guard. Μάλιστα, το πρωτόκολλο ασφαλείας του είναι τόσο αυστηρό, που η Τουρκία μεταφέρει τις δικές της προεδρικές λιμουζίνες με στρατιωτικά μεταγωγικά αεροσκάφη C-130 σε κάθε επίσημη επίσκεψή του στο εξωτερικό (π.χ. στις ΗΠΑ). Η εργοστασιακή τιμή βάσης αυτού του μοντέλου (με θωράκιση κορυφαίας πολιτικής πιστοποίησης VR10) ξεκινά από περίπου €460.000 έως €600.000 προ φόρων.

 

Τι κάνουν οι μικρές χώρες της Ευρώπης; Πως αντιμετωπίζουν το γεγονός;

    Όλες σχεδόν όλες οι ευρωπαϊκές χώρες με πληθυσμό μικρότερο από την Κύπρο διαθέτουν επίσημες, πολυτελείς κρατικές λιμουζίνες για τους ηγέτες τους. Ωστόσο, υπάρχει μια σημαντική διαφοροποίηση: το επίπεδο της θωράκισης και το μέγεθος των συνοδειών ασφαλείας εξαρτώνται άμεσα από το γεωπολιτικό ρίσκο, την προσωπικότητα του ηγέτη και την εγκληματικότητα της κάθε περιοχής.

--Βατικανό: Πληθυσμός 800 πολίτες: Ο Πάπας χρησιμοποιεί τα περίφημα Popemobiles (ειδικά τροποποιημένα Mercedes-Benz G-Class, Hyundai, ή Toyota). Μετά την απόπειρα δολοφονίας του Ιωάννη Παύλου Β' το 1981, το Βατικανό επένδυσε σε βαριά αλεξίσφαιρη θωράκιση με ειδική γυάλινη καμπίνα. Παρότι ο νυν Πάπας Φραγκίσκος προτιμά συχνά πιο απλά και ανοιχτά οχήματα για να βρίσκεται κοντά στο πλήθος, για τις επίσημες και διεθνείς μετακινήσεις χρησιμοποιούνται αποκλειστικά τα θωρακισμένα οχήματα.

-- Σαν Μαρίνο (Πληθυσμός:34.000). Οι δύο Συγκυβερνήτες (Captains Regent) του Σαν Μαρίνο χρησιμοποιούν δύο πανομοιότυπα Audi A8 για τις επίσημες μετακινήσεις τους. Τα οχήματα είναι εργοστασιακά, χωρίς εξειδικευμένες αμυντικές ενισχύσεις, καθώς η χώρα περιβάλλεται πλήρως από την Ιταλία και δεν παρουσιάζει γεωπολιτικούς κινδύνους.

--Μονακό: Πληθυσμός: 39.000 άνθρωποι. Ο Πρίγκιπας Αλβέρτος Β' χρησιμοποιεί μια γκάμα πολυτελών οχημάτων, με πιο χαρακτηριστική τη custom υβριδική λιμουζίνα Lexus LS 600h L, καθώς και μοντέλα της Audi (A8L). Τα οχήματα διαθέτουν προστασία, όμως το Μονακό θεωρείται μία από τις ασφαλέστερες περιοχές του κόσμου. Η ανάγκη για στρατιωτικού τύπου θωράκιση είναι μειωμένη, και η επιλογή των οχημάτων γίνεται κυρίως για λόγους κύρους, πρωτοκόλλου και προώθησης της οικολογικής τεχνολογίας (υβριδικά/ηλεκτρικά).

-- Λιχτενστάιν (Πληθυσμός: 40.000) Ο Πρίγκιπας Χανς-Άνταμ Β' και η πριγκιπική οικογένεια χρησιμοποιούν πολυτελείς λιμουζίνες (παλαιότερα Mercedes, πλέον κυρίως Audi) με την εμβληματική πινακίδα «FL 1» (Fürstentum Liechtenstein 1). Όπως και στην Ισλανδία, οι ανάγκες ασφαλείας είναι ελάχιστες. Το όχημα αγοράζεται για την τήρηση του διπλωματικού πρωτοκόλλου και τη μεταφορά ξένων αξιωματούχων, χωρίς να φέρει τα ακριβά, βαριά στρώματα θωράκισης που συναντάμε σε μεγαλύτερες χώρες.

-- Ανδόρρα (Πληθυσμός: 85.000άνθρωποι) Ο Πρωθυπουργός και οι εκπρόσωποι των δύο Συγκατεξουσιαστών (του Προέδρου της Γαλλίας και του Επισκόπου της Ουρζέλ) χρησιμοποιούν κυρίως Audi A8. Βασικού επιπέδου, χωρίς ακραίες προδιαγραφές αντιβαλλιστικής προστασίας.

--Ισλανδία: Πληθυσμός 390.000 άνθρωποι. Η Πρόεδρος της χώρας μετακινείται με μια πολυτελή λιμουζίνα Lexus LS600hL ή ένα Audi A8L, φέροντας την τιμητική πινακίδα με τον αριθμό «1». Δεν υπάρχει βαριά θωράκιση. Η Ισλανδία έχει σχεδόν μηδενική εγκληματικότητα και δεν αντιμετωπίζει τρομοκρατικές απειλές. Είναι μάλιστα συνηθισμένο φαινόμενο για τους κατοίκους του Ρέικιαβικ να βλέπουν το προεδρικό αυτοκίνητο σταματημένο στο φανάρι δίπλα τους, με έναν μόνο οδηγό και χωρίς καμία απολύτως συνοδεία αστυνομίας ή ασφάλειας.

 

Συμπερασματικά, σχετικά με την Κύπρο: Η βασική διαφορά της Κύπρου από τα παραπάνω μικρά κράτη είναι η γεωπολιτική της θέση. Η Κύπρος, παρά τον μικρό της πληθυσμό, βρίσκεται σε μια ασταθή περιοχή (Μέση Ανατολή), αντιμετωπίζει το εθνικό ζήτημα της κατοχής και συμμετέχει ενεργά σε ευρωπαϊκά και διεθνή φόρουμ. Το κόστος συντήρησης μιας θωρακισμένης λιμουζίνας είναι εξαιρετικά υψηλό και επιβαρύνει εξ ολοκλήρου τον κρατικό προϋπολογισμό. Στην πραγματικότητα, το υπερβολικό κόστος των repairs και των services είναι ο κυριότερος λόγος που οι κυβερνήσεις αντικαθιστούν αυτά τα οχήματα μετά από λίγα χρόνια, καθώς η περαιτέρω χρήση τους καθίσταται οικονομικά ασύμφορη. Για να καταλάβετε τα μεγέθη, στην περίπτωση της Κύπρου, το επίσημο κόστος συντήρησης για τη θωρακισμένη λιμουζίνα που αγόρασε ο Δημήτρης Χριστόφιας το 2010 είχε ανέλθει στο αστρονομικό ποσό των €138.654 μέχρι τη στιγμή της αντικατάστασής της. Όλα αυτά τα έξοδα εγγράφονται κάθε χρόνο στον κρατικό προϋπολογισμό υπό το κονδύλι των «Δαπανών Συντήρησης Κρατικών Οχημάτων» ή μέσω των προϋπολογισμών της Αστυνομίας και του Υπουργείου Μεταφορών (Ηλεκτρομηχανολογική Υπηρεσία) που έχουν την ευθύνη του στόλου.

Περί του Εθνικού Συμβουλίου της Κύπρου, η μη θεμιτή ενέργεια του Ευρωβουλευτή Φειδία Παναγιώτου και άλλες ιστορίες λόγου

 

γράφει ο Δημήτριος Γκόγκας 

 
     

Το Εθνικό Συμβούλιο της Κύπρου είναι το ανώτατο συμβουλευτικό σώμα της πολιτικής ηγεσίας του κράτους για τον χειρισμό και τη χάραξη στρατηγικής στο Κυπριακό πρόβλημα.
     Το σώμα αυτό, δεν προβλέπεται από κανένα άρθρο του Συντάγματος της Κυπριακής Δημοκρατίας, ούτε έχει ιδρυθεί με κάποιο νόμο ή διάταγμα. Πρόκειται για έναν άτυπο πολιτικό θεσμό (Εθιμικού/πολιτικού χαρακτήρα), οι αποφάσεις του οποίου έχουν καθαρά συμβουλευτικό και όχι δεσμευτικό χαρακτήρα για τον εκάστοτε Πρόεδρο της Δημοκρατίας, ο οποίος διατηρεί την αποκλειστική συνταγματική ευθύνη για την άσκηση της εξωτερικής πολιτικής.
 
      Ιστορικό Ίδρυσης και Δημιουργίας. Πότε και από ποιον ιδρύθηκε:
 
      Ο θεσμός στη σημερινή του μορφή συνεστήθη το 1976 από τον τότε Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας, Αρχιεπίσκοπο Μακάριο Γ'.
Ο σκοπός της δημιουργίας του: Η ανάγκη προέκυψε μέσα από τις τραγικές συνθήκες που διαμορφώθηκαν αμέσως μετά το πραξικόπημα και την τουρκική εισβολή του 1974. Ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος επεδίωξε τη δημιουργία ενός συλλογικού πολιτικού οργάνου για την εξέταση των πολιτικό-στρατιωτικών δεδομένων, τη διασφάλιση της μέγιστης δυνατής εθνικής ενότητας και τη χάραξη κοινής γραμμής πλεύσης και τακτικής στις διαπραγματεύσεις για την επίλυση του Κυπριακού. (Σημείωση: Ιστορικά, προϋπήρχαν παλαιότερες μορφές «Εθνικού Συμβουλίου» κατά την περίοδο της Αγγλο-κρατίας με τη συμμετοχή της Εκκλησίας, οι οποίες όμως καταργήθηκαν από τους Βρετανούς μετά τα Οκτωβριανά του 1931).
 
Ποιοι Συμμετέχουν:
 
Στο Εθνικό Συμβούλιο συμμετέχει η ανώτατη πολιτική ηγεσία της χώρας.
Η σύνθεσή του περιλαμβάνει:
1.    Τον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας, ο οποίος συγκαλεί το σώμα και προεδρεύει των συνεδριάσεων.
2.    Τους πρώην Προέδρους της Δημοκρατίας (εφόσον το επιθυμούν).
3.    Τον Πρόεδρο της Βουλής των Αντιπροσώπων.
4.    Τους αρχηγούς ή εκπροσώπους των κοινοβουλευτικών κομμάτων (συνήθως των κομμάτων που εξασφαλίζουν την εκπροσώπησή τους στη Βουλή βάσει συγκεκριμένου ποσοστού ή κριτηρίων που ορίζει ο εκάστοτε Πρόεδρος).
 
Λόγω του ευαίσθητου χαρακτήρα των θεμάτων (εθνική ασφάλεια, διαβαθμισμένα έγγραφα συνομιλιών), οι συνεδριάσεις του Εθνικού Συμβουλίου γίνονται κεκλεισμένων των θυρών στο Προεδρικό Μέγαρο, και τα μέλη του δεσμεύονται από το απόρρητο των συζητήσεων.
 
 
 
Πρόσφατα ο αρχηγός του κόμματος Άμεση δημοκρατία Φειδίας Παναγιώτου αρνήθηκε να συμμετάσχει σε συνεδρίαση του Εθνικού Συμβουλίου και έστειλε στη θέση του ένα πολίτη που είπε πως του έχει εμπιστοσύνη! Έτσι απλά. Είναι νόμιμο αυτό, ηθικό, αποδεκτό;
 
    Αυτή η κίνηση του Φειδία Παναγιώτου να μην παρευρεθεί στο Εθνικό Συμβούλιο και να στείλει στη θέση του έναν εκπρόσωπο είναι νομικά επιτρεπτή, αλλά προκάλεσε έντονες συζητήσεις για το αν είναι πολιτικά και ηθικά αποδεκτή. Συγκεκριμένα, ο πρόεδρος του κόμματος «Άμεση Δημοκρατία», Φειδίας Παναγιώτου, ανακοίνωσε ότι αποχωρεί από τις συνεδριάσεις του σώματος επειδή —όπως δήλωσε με αυτογνωσία (!)— δεν κατέχει επαρκείς γνώσεις για το Κυπριακό πρόβλημα ώστε να συμβουλεύει τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας. Στη θέση του όρισε ως εκπρόσωπο του κόμματος τον οικονομολόγο και επιχειρηματία Μάικ Σπανό, ο οποίος δεν έχει καμία σχέση με το κόμμα της Άμεσης Δημοκρατίας. Αυτό τουλάχιστον λέχθηκε!
1.    Είναι άραγε νόμιμο; αναρωτηθήκαμε.  Απολύτως νόμιμο, καθώς το Εθνικό Συμβούλιο δεν διέπετε από γραπτούς νόμους ή συνταγματικές διατάξεις. Καθώς πρόκειται για έναν άτυπο, συμβουλευτικό θεσμό, οι κανόνες λειτουργίας του καθορίζονται αποκλειστικά από τον εκάστοτε Πρόεδρο της Δημοκρατίας, ο οποίος απευθύνει τις προσκλήσεις.
Ιστορικά, τα πολιτικά κόμματα εκπροσωπούνται στις συνεδριάσεις από τον αρχηγό τους μαζί με έναν ακόμη στενό συνεργάτη ή σύμβουλό τους. Από τη στιγμή που ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας αποδέχεται την εκπροσώπηση ενός κόμματος από συγκεκριμένο πρόσωπο (εν προκειμένω τον Μάικ Σπανό), δεν τίθεται κανένα ζήτημα νομιμότητας ή παρανομίας.
2.    Είναι ηθικό και ειλικρινές; Εδώ οι απόψεις διίστανται και εξαρτώνται από την πολιτική σκοπιά του καθενός. Οι υποστηρικτές αυτής της απόφασης θεωρούν ηθική και έντιμη την παραδοχή του Φειδία Παναγιώτου ότι στερείται εξειδικευμένων γνώσεων σε ένα τόσο κρίσιμο εθνικό ζήτημα. Από το να παρίσταται απλώς για τις κάμερες, προτίμησε να στείλει έναν άνθρωπο με τεχνοκρατικό και επιχειρηματικό υπόβαθρο. Οι επικριτές από την άλλη πλευρά, σημειώνουν ότι ένας εκλεγμένος πολιτικός αρχηγός (και Ευρωβουλευτής) έχει ηθική και πολιτική υποχρέωση να μελετά, να ενημερώνεται και να εκφέρει άποψη για το κορυφαίο ζήτημα της χώρας του, αντί να αποποιείται την προσωπική του ευθύνη μεταθέτοντάς την σε τρίτους.
3.    Είναι αποδεκτό; Η κίνηση αυτή αντιμετωπίστηκε με έντονο προβληματισμό και επικρίσεις από τον πολιτικό κόσμο και νομικούς της Κύπρου. Πολιτικοί αναλυτές και νομικοί (όπως ο Κρις Τριανταφυλλίδης) εξέφρασαν την άποψη ότι τέτοιες ενέργειες υποβαθμίζουν το κύρος του Εθνικού Συμβουλίου. Προσωπικά πιστεύω πως δεν έχει άδικο. Στο Εθνικό Συμβούλιο τυγχάνουν διαχείρισης άκρως απόρρητα έγγραφα της κυβερνητικής στρατηγικής και των Ηνωμένων Εθνών. Η μεταβίβαση αυτής της πρόσβασης σε άτομα που δεν έχουν εκλεγεί από τον λαό, αλλά απλώς απολαμβάνουν την «εμπιστοσύνη» και την «εύνοια» ενός αρχηγού, εγείρει σοβαρά ερωτήματα για την ασφάλεια και τον ρόλο των συμμετεχόντων. Συνοψίζοντας, ο Φειδίας Παναγιώτου εκμεταλλεύτηκε την άτυπη φύση του θεσμού για να πράξει κάτι νομικά εφικτό, το οποίο όμως δοκιμάζει τα παραδοσιακά πολιτικά θέσμια της Κυπριακής Δημοκρατίας.
 
 
 
Συμπερασματικά θα πρέπει λοιπόν ο θεσμός του εθνικού συμβουλίου να τεθεί υπό την προστασία κάποιου νόμου, κάποιου διατάγματος ή να ενσωματωθεί στο σύνταγμα; Είναι μια ερώτηση που εγείρεται μετά από αυτή την κίνηση του Ευρωβουλευτή.
     Η συζήτηση για τη νομική ή συνταγματική κατοχύρωση του Εθνικού Συμβουλίου της Κύπρου είναι ένα από τα πιο διαχρονικά και σύνθετα ζητήματα του κυπριακού δημόσιου δικαίου, με ισχυρά επιχειρήματα και από τις δύο πλευρές.
Οι υποστηρικτές της νομικής κατοχύρωσης υποστηρίζουν ότι ο θεσμός πρέπει να εκσυγχρονιστεί για τους εξής λόγους:
1.  Διασφάλιση του Απορρήτου: Ένας νόμος θα επέβαλε αυστηρές ποινικές κυρώσεις σε περίπτωση διαρροής διαβαθμισμένων εγγράφων, λύνοντας το μόνιμο πρόβλημα των «διαρροών» στον τύπο.
2.  Σαφή Κριτήρια Συμμετοχής: Θα ορίζονταν με ακρίβεια ποιοι δικαιούνται να συμμετέχουν (π.χ. ποσοστά κομμάτων, δυνατότητα αντικατάστασης), αποτρέποντας αυθαίρετες αποφάσεις ή κινήσεις εντυπωσιασμού.
3.  Θεσμική Συνέχεια: Η λειτουργία του δεν θα εξαρτιόταν από τη βούληση ή τις προσωπικές σχέσεις του εκάστοτε Προέδρου με την αντιπολίτευση.
Πολλοί όμως
Υπάρχουν όμως και αυτοί που επιχειρηματολούν κατά την θεσμοθέτησης όπως δηλαδή της διατήρησης του Άτυπου Χαρακτήρα.
Οι πολέμιοι της νομικής ρύθμισης, στους οποίους περιλαμβάνονται οι περισσότεροι συνταγματολόγοι και Πρόεδροι, προτάσσουν τα εξής:
1.  Παραβίαση του Προεδρικού Συστήματος: Το Σύνταγμα της Κύπρου αναθέτει την αποκλειστική ευθύνη της εξωτερικής πολιτικής στον Πρόεδρο. Αν το Εθνικό Συμβούλιο γινόταν συνταγματικό όργανο, θα δημιουργείτο ένα «παράλληλο κέντρο εξουσίας» που θα περιόριζε παράνομα τις προεδρικές εξουσίες.
2.  Απώλεια Ευελιξίας: Η άτυπη φύση επιτρέπει στον Πρόεδρο να συγκαλεί το σώμα εκτάκτως, να αλλάζει την ατζέντα και να διαβουλεύεται ελεύθερα χωρίς τις χρονοβόρες γραφειοκρατικές διαδικασίες που απαιτεί ένας νόμος.
3.  Κίνδυνος Δικαστικών Εμπλοκών: Αν ο θεσμός ελεγχόταν από νόμο, οποιαδήποτε διαφωνία για τη σύνθεση ή τις διαδικασίες του θα μπορούσε να οδηγηθεί στα δικαστήρια, μπλοκάροντας την εθνική στρατηγική σε κρίσιμες στιγμές.
 
Ποια λοιπόν είναι η επικρατούσα τάση; Μέχρι σήμερα, η πολιτική ηγεσία της Κύπρου προκρίνει τη διατήρηση του άτυπου χαρακτήρα, αλλά με προσπάθειες αυτορρύθμισης. Αντί για νόμο, κατά καιρούς υιοθετούνται «Κανονισμοί Λειτουργίας» (με τη σύμφωνη γνώμη των μελών), οι οποίοι αποτελούν ένα είδος κυρίου συμβολαίου τιμής, χωρίς όμως νομική ισχύ.
 
 
Στην Ελλάδα πως λειτουργεί το Εθνικό Συμβούλιο;
 
Οι βασικοί άξονες λειτουργίας του στην Ελλάδα είναι οι εξής:
 
1. Νομική και Συνταγματική Κατοχύρωση Σύνταγμα: Προβλέπεται ρητά στην παράγραφο 4 του άρθρου 82 του Συντάγματος της Ελλάδας.Νόμος: Η ακριβής συγκρότηση, οι αρμοδιότητες και ο τρόπος λειτουργίας του καθορίζονται με ειδικό νόμο (συγκεκριμένα από τον Νόμο 3132/2003).
2. Σύνθεση και Συμμετοχή (Πολιτικοί και Τεχνοκράτες). Αντίθετα με την Κύπρο όπου συμμετέχουν μόνο αρχηγοί κομμάτων, το ελληνικό ΕΣΕΠ έχει μικτό χαρακτήρα (πολιτικό και τεχνοκρατικό):
    Πρόεδρος: Δεν προεδρεύει ο Πρωθυπουργός, αλλά ο Υπουργός Εξωτερικών.
    Βουλή: Συμμετέχει ο Πρόεδρος της Διαρκούς Επιτροπής Εθνικής Άμυνας και Εξωτερικών Υποθέσεων της Βουλής.
   Κόμματα: Κάθε κόμμα που είναι αναγνωρισμένο από τον Κανονισμό της Βουλής εκπροσωπείται από δύο άτομα (εκ των οποίων ο ένας υποχρεωτικά βουλευτής).
Τεχνοκράτες/Εμπειρογνώμονες: Συμμετέχουν ο Υπηρεσιακός Γενικός Γραμματέας του Υπουργείου Εξωτερικών, ο Προϊστάμενος του Κέντρου Ανάλυσης και Σχεδιασμού (ΚΑΣ), καθώς και πρόσωπα με ειδικές γνώσεις ή εμπειρία (π.χ. πρέσβεις επί τιμή, πανεπιστημιακοί καθηγητές).
4.  Ρόλος και Αρμοδιότητες Συμβουλευτικός Χαρακτήρας: Όπως και στην Κύπρο, το ΕΣΕΠ είναι συμβουλευτικό όργανο προς την Κυβέρνηση. Δεν παίρνει αποφάσεις εξωτερικής πολιτικής, καθώς αυτή η ευθύνη ανήκει αποκλειστικά στην εκάστοτε Κυβέρνηση. Εξετάζει ζητήματα στρατηγικού σχεδιασμού της εξωτερικής πολιτικής και θέματα εθνικού ενδιαφέροντος (π.χ. Ελληνοτουρκικά, Κυπριακό, σχέσεις με γειτονικές χώρες, διεθνείς κρίσεις).Οι συζητήσεις είναι απόρρητες και οι συμμετέχοντες δεσμεύονται νομικά από την υποχρέωση εχεμύθειας.
 
Η βασική διαφορά με την Κύπρο (Στο ζήτημα της «εκπροσώπησης»)
Στο ελληνικό μοντέλο, επειδή ο νόμος ορίζει με ακρίβεια ότι τα κόμματα στέλνουν «δύο εκπροσώπους», τα κόμματα επιλέγουν εξαρχής ποιοι θα είναι αυτοί οι σταθεροί εκπρόσωποι (συνήθως ο τομεάρχης εξωτερικών του κόμματος και ένας ειδικός σύμβουλος).Επομένως, στην Ελλάδα δεν θα μπορούσε να δημιουργηθεί το «παράδοξο» της Κύπρου, όπου ένας αρχηγός αποφασίζει ξαφνικά να στείλει έναν αντικαταστάτη της τελευταίας στιγμής βασιζόμενος απλώς στην προσωπική του εμπιστοσύνη, καθώς οι εκπρόσωποι είναι θεσμικά ορισμένοι και εγκεκριμένοι εκ των προτέρων βάσει του νόμου.
 
Προσωπική εκτίμηση
    Προκειμένου να αποφευχθούν καταστάσεις όπως αυτές που δημιουργήθηκαν πρόσφατα πρέπει να σταματήσει η παραδοξότητα και η προχειρότητα που μας χαρακτηρίζει σε μείζονα θέματα της πολιτικής μας ζωής, εδώ στην Κύπρο, θα πρέπει να  θεσμοθετήσουμε υψηλού επιπέδου συνεδριάσεις όπως αυτές του εθνικού συμβουλίου της Κύπρου. Φυσικά ότι δεν απαγορεύεται, δεν σημαίνει ότι και επιτρέπεται.
    Η ενέργεια του ευρωβουλευτή κρίνεται, αν και νόμιμη, προσβλητική προς την θεσμό του Εθνικού Συμβουλίου. Μετά από 3 και πλέον χρόνια τριβής με την πολιτική, απέδειξε ότι δεν έχει μελετήσει όσο θα έπρεπε το βασικό πρόβλημα της Κύπρου (το κυπριακό ζήτημα) γι αυτό και ο ίδιος ανέφερε ότι δεν είναι γνώστης. Όμως αυτό δεν αποτελεί άλλοθι αλλά μια καλοζυγισμένη δικαιολογία.  Ο συγκεκριμένος πολιτικός είχε την δυνατότητα να στείλει την αντιπρόεδρο του κόμματος, κάποιον βουλευτή της άμεσης δημοκρατίας ή να αποφασιστεί μέσω του διαδικτυακού συστήματος της «άμεσης δημοκρατίας» ο εκπρόσωπος. Κρίμα για την Κυπριακή Δημοκρατία !
 
Παραπομπές:
1.       https://www.polignosi.com/cgibin/hweb?-A=3374&-V=limmata
2.       https://www.gov.cy/presidency/en/about/office-and-competencies/
3.       https://www.law.gov.cy/law/law.nsf/history-el/history-el?OpenDocument
4.       https://www.philenews.com/politiki/article/1725362/i-nea-sinthesi-tou-ethnikou-simvouliou-meta-tis-vouleftikes-ekloges-tris-apochorisis-ke-dio-nees-isodi/
5.       https://www.sigmalive.com/news/politics/1318819/oloklirwthike-i-sinedria-toy-ethnikou-simvoylioy
6.       https://en.politis.com.cy/news/politics/1021409/fidias-skips-national-council-sends-mike-spanos
7.       https://www.kiprinform.com/el/cyprus_news/fidias-panayiotou-appoints-mike-spanos-to-represent-direct-democracy-at-national-council-el/
8.       https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A6%CE%B5%CE%B9%CE%B4%CE%AF%CE%B1%CF%82_%CE%A0%CE%B1%CE%BD%CE%B1%CE%B3%CE%B9%CF%8E%CF%84%CE%BF%CF%85
9.       https://www.hellenicparliament.gr/UserFiles/bcc26661-143b-4f2d-8916-0e0e66ba4c50/s-symexpo-pap.pdf

Περί «ανθελληνική στάσης» στην κυπριακή πολιτική

 του Δημητρίου Γκόγκα 

     

Ο χαρακτηρισμός «ανθελληνική στάση» στην κυπριακή πολιτική είναι έντονα φορτισμένος και χρησιμοποιείται διαφορετικά από διαφορετικούς ιδεολογικούς χώρους. Δεν υπάρχει κάποιο επίσημα αναγνωρισμένο κόμμα στην Κύπρο που να αυτοπροσδιορίζεται ως «ανθελληνικό». Επί της ουσίας ας χρησιμοποιήσουμε τη λαική παροιμία: «Να σε κάψω Γιάννη, να σ' αλείψω λάδι». 

Συνήθως, ο όρος χρησιμοποιείται από πολιτικούς αντιπάλους για να περιγράψει θέσεις όπως:

• έμφαση στην ξεχωριστή κυπριακή ταυτότητα αντί της ελληνοκεντρικής, που προχωρά μέχρι και την λανθασμένη θεώρηση περί "Κυπριακού" έθνους
• καταγγελτική κριτική προς την ελληνική πολιτική ή τον ιστορικό ρόλο της Ελλάδας στην Κύπρο,
• υποστήριξη πιο συμβιβαστικών λύσεων στο Κυπριακό, πολλές φορές σε βάρος της Ε/Κ πλευράς
• απόρριψη εθνικιστικών αφηγήσεων περί Ένωσης ή «εθνικού κέντρου», ικανοποιώντας έτσι την πολιτική πλευρά στα κατεχόμενα αλλά και στην Τουρκία. 

      Στο δημόσιο πολιτικό διάλογο, τέτοιες κατηγορίες έχουν κατά καιρούς απευθυνθεί (επισημανθεία) προς πολιτικές δυνάμεις όπως το ΑΚΕΛ, ανερχόμενα πολιτικά κόμματα ή μικρότερες ομάδες που προβάλλουν περισσότερο τον «κυπριωτισμό» ως πολιτική και εθνική ταυτότητα. Από την άλλη πλευρά, οι ίδιες αυτές δυνάμεις απορρίπτουν τον χαρακτηρισμό και υποστηρίζουν ότι εκφράζουν πατριωτική στάση υπέρ της ανεξαρτησίας και της ειρηνικής συνύπαρξης στην Κύπρο. Μια στάση φυσικά που εκμεταλεύεται η Τ/Κ (υπό την σκιά της Τουρκίας) προς όφελός της. 

Αντίθετα, κόμματα όπως ο ΔΗΣΥ, το ΔΗΚΟ, το ΕΛΑΜ ή και η ΕΔΕΚ (ακόμα και μικρότερα κόμματα ή πολιτικές πατριωτικές ομάδες και σωματεία)  συνδέονται συχνότερα — σε διαφορετικό βαθμό — με πιο ελληνοκεντρικές ή εθνικές αναφορές.

Ιστορικά, αυτή η αντιπαράθεση έχει ρίζες σε γεγονότα όπως:

• το "προδοτικό" πραξικόπημα του 1974,
• η τουρκική εισβολή, με τα γνωστά αποτελέσματα
• η σχέση της Κύπρου με τη χούντα στην Ελλάδα,
• η διαχρονική συζήτηση γύρω από την Ένωση, και 
• το μη αποδεκτό σχέδιο Σχέδιο Ανάν.

Αναρωτιέμαι εάν τελικά είναι μια σύγκρουση πολιτικής και ιστορικής ερμηνείας παρά για ξεκάθαρο διαχωρισμό «φιλελληνικών» και «ανθελληνικών» κομμάτων ή όχι. 

Περί της έγερσης ή της ανάρτησης της Ελληνικής Σημαίας στην Κύπρο

 γράφει ο Δημήτριος Γκόγκας

     Το τελευταίο διάστημα έγινε λόγος περί της νομιμότητας της έγερσης της Ελληνικής Σημαίας στην μαρτυρική Κύπρο, ύστερα από μία τοποθέτηση αντιπροέδρου πολιτικού κόμματος της Κύπρου και υποψήφιας βουλεύτριας κατά τις βουλευτικές εκλογές του Μαίου 2026, στην οποία ανέφερε ότι θα πρέπει στην Κύπρο να ανεμίζουν μόνο οι Κυπριακές Σημαίες (όχι οι ελληνικές και όχι οι ελληνοκυπριακές). Φυσικά κανείς δεν κατάλαβε μέχρι και σήμερα την διαφορά της Κυπριακής σημαίας από αυτή της Ελληνοκυπριακής! 

   

Αναζητώντας λοιπόν στοιχεία διαπίστωσα ότι : η  έγερση ή ανάρτηση της ελληνικής σημαίας στην Κύπρο δεν είναι γενικά παράνομη. Η ελληνική σημαία χρησιμοποιείται ευρέως από ιδιώτες, σε εκκλησίες, σχολεία, δημόσιες εκδηλώσεις και εθνικές επετείους, ιδιαίτερα λόγω των ιστορικών και πολιτιστικών δεσμών μεταξύ Κύπρου και Ελλάδας. Η ανάρτηση από τους ιδιώτες δηλώνει και το βαθύτερο αίσθημα τους, ότι ανήκουν στο ελληνικό έθνος και πως η Κύπρος είναι γη Ελληνική! (προσοχή όχι της Ελλάδας, αλλά του ελληνισμού) 

Υπάρχουν όμως ορισμένα σημεία που έχουν σημασία και θα πρέπει να προσεχθούν ιδιαίτερα:

•  Σε κρατικά κτίρια και επίσημους χώρους ισχύουν συγκεκριμένοι κανονισμοί για το ποιες σημαίες υψώνονται και με ποια πρωτόκολλα.
• Δεν επιτρέπεται η χρήση σημαίας με τρόπο που να συνδέεται με υποκίνηση βίας, μίσους ή παράνομων ενεργειών.
• Σε κάποιες περιπτώσεις (π.χ. σχολεία, στρατός, δημόσια υπηρεσία) μπορεί να υπάρχουν διοικητικοί κανόνες για το πώς και πότε αναρτώνται σημαίες.

Για την νομιμότητα της ανάρτησης ή έγερσης της Ελληνικής σημαίας  στη μεγαλόνησο υπάρχει σχετική συνταγματική πρόβλεψη. Το βασικό κείμενο είναι το Άρθρο 4 του Συντάγματος της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Συγκεκριμένα, το άρθρο αναφέρει ότι:

«Αι αρχαί της Δημοκρατίας … αναρτώσι την σημαίαν της Δημοκρατίας και έχουσι το δικαίωμα να αναρτώσι κατά τας εορτάς ταυτοχρόνως ομού μετά της σημαίας της Δημοκρατίας την ελληνικήν και την τουρκικήν σημαίαν.»

Αυτό δείχνει ότι το ίδιο το Σύνταγμα αναγνωρίζει ρητά τη δυνατότητα ανάρτησης της ελληνικής σημαίας σε συγκεκριμένα πλαίσια.

Το σημαντικό είναι ότι:

• δεν υπάρχει γενική απαγόρευση για ιδιώτες να αναρτούν την ελληνική σημαία,
• ούτε υπάρχει ποινική διάταξη που να καθιστά παράνομη την κατοχή ή ανάρτησή της από πολίτες.

     

Ας διαβάσουμε παρακάτω ολόκληρο το άρθρο 4 του Συντάγματος της Κυπριακής Δημοκρατίας και ας αναλογιστούμε το κακό που κάνουν κάποιοι όταν μιλούν χωρίς να έχουν τη γνώση των νόμων και των κανονισμών που διέπουν την ανάρτηση συμβόλων και μάλιστα του εθνικού μας συμβόλου. Θα επισήμανα δε, τους συμπολίτες μου, εδώ στην Κύπρο, ειδικά αυτους που έσπευσαν να χειροκροτήσουν τις δηλώσεις της υποψήφιας βουλεύτριας, πριν μιλήσουν, πριν εκφράσουν μια άποψη 'διχαστική" να μελετούν. 

ΑΡΘΡΟΝ 4 

1. Η Δημοκρατία έχει ιδίαν σημαίαν ουδετέρου σχεδίου και χρώματος, την οποίαν επιλέγουσιν από κοινού ο Πρόεδρος και ο Αντιπρόεδρος της Δημοκρατίας. 

2. Αι αρχαί της Δημοκρατίας και οιονδήποτε νομικόν πρόσωπον δημοσίου δικαίου ή οργανισμός κοινής ωφελείας ιδρυόμενος δια ή συμφώνως τω νόμω της Δημοκρατίας αναρτώσι την σημαίαν της Δημοκρατίας και έχουσι το δικαίωμα να αναρτώσι κατά τας εορτάς ταυτοχρόνως ομού μετά της σημαίας της Δημοκρατίας την ελληνικήν και την τουρκικήν σημαίαν. 

3. Αι κοινοτικαί αρχαί και τα ιδρύματα αυτών έχουσι το δικαίωμα, να αναρτώσι κατά τας εορτάς ταυτοχρόνως ομού μετά της σημαίας της Δημοκρατίας την ελληνικήν ή την τουρκικήν σημαίαν. 

4. Πας πολίτης της Δημοκρατίας ή οιαδήποτε οργάνωσις αποτελούσα ή μη νομικόν πρόσωπον, εξαιρουμένων των νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου, της οποίας τα μέλη είναι πολίται της Δημοκρατίας, έχουσι το δικαίωμα να αναρτώσιν επί της κατοικίας ή του καταστήματος αυτών την σημαίαν της Δημοκρατίας ή την ελληνικήν ή την τουρκικήν σημαίαν, άνευ οιουδήποτε περιορισμού.

Διαβάζοντας την ποιητική συλλογή: «Εν Αρχή ἦν ἡ Θάλασσα» της Αθηνάς Τέμβριου

 γράφει ο Δημήτριος Γκόγκας 

 
     

   Στη νέα της ποιητική συλλογή η ποιήτρια Αθηνά Τέμβριου, χρησιμοποιεί πολύ-επίπεδους συμβολισμούς, ενσωματώνει φιλοσοφικές αναφορές, δείχνει ότι δουλεύει πολύ τη μουσικότητα της γλώσσας και με απόλυτο σεβασμό συνδέει το προσωπικό με το συλλογικό βίωμα. Ο ίδιος ο τίτλος «Εν Αρχή ἦν ἡ Θάλασσα» παραπέμπει άμεσα στη βιβλική φράση «Εν αρχή ην ο Λόγος». Αυτό άμεσα υποδηλώνει ότι η θάλασσα λειτουργεί πιθανόν ως αρχέγονο σύμβολο, ως πηγή ζωής, μνήμης, πατρίδας ή συνείδησης, ίσως και ως μεταφορά της κυπριακής ταυτότητας και της ιστορικής μοίρας.

Ας αναγνώσουμε με ποιητική ευλάβεια το ομότιτλο ποίημα της συλλογής:

Εν Αρχή ἦν ἡ Θάλασσα
 
Η εκκλησιά του είναι δίπλα στο κύμα
δίχως τοίχους, εικόνες και τέμπλο
Πλήθος χρωματιστές λείες πέτρες
και κοχύλια μεσονύχτια ανάβουν
 
Αν ερχόταν ξανά
Θα διάλεγε τη θάλασσα,
να θελήσει τον κόσμο απ΄ την αρχή
ο αλιεύς ψυχών.
 
Θα μουρμούριζε το κύμα ανάσταση,
ο ήλιος το άσμα της άνοιξης,
ο αγέρας θα έφερνε ξανά στη στεριά
Λίγες στάλες απ΄ την αγάπη
 
Η εκκλησιά του είναι δίπλα στο κύμα
δίχως ράσα, καντήλια και θυμιατό.
Μονάχα γλάροι προσκυνητές και 
λίγοι ψαράδες που ρίχνουν τα δίχτυα τους.
 
 
      Στους 4 πρώτους στίχους η ποιήτρια αφαιρεί όλα τα εξωτερικά γνωρίσματα της οργανωμένης λατρείας: τοίχους, εικόνες, τέμπλο. Η εκκλησία εδώ δεν είναι οικοδόμημα αλλά βίωμα. Είναι κοντά στη φύση, στην αλήθεια της ύπαρξης, κοντά, δίπλα στην συνεχή κίνηση της ζωής.  Οι πέτρες και τα κοχύλια είναι εκείνα τα ταπεινά υλικά, δουλεμένα από τον χρόνο και τη θάλασσα, που συμβολίζουν την μνήμη και την αιωνιότητα.

«Αν ερχόταν ξανά

Θα διάλεγε τη θάλασσα…»

    Σκέφτομαι εδώ να εμφανίζεται με σαφήνεια ο Χριστός, χωρίς όμως να κατονομάζεται άμεσα. Η ποιήτρια λοιπόν φαντάζεται πως αν ο Χριστός επέστρεφε σήμερα, δεν θα επέλεγε παρά την θάλασσα, που είναι η αρχή, η αλήθεια, η καθαρότητα του κόσμου. Έτσι επιλέγεται και μια καθαρά βιβλική φράση «αλιεύς ψυχών», μια ξεκάθαρη αναφορά στους μαθητές αλλά και στον ίδιο τον Υιό του Θεού και του Ανθρώπου.
    Ακολουθώντας την ροή του ποιήματος βρισκόμαστε ενώπιον ενός εξαιρετικού στίχου: «Θα μουρμούριζε το κύμα ανάσταση». Η αναμενόμενη  ανάσταση δεν πραγματοποιείται από άνθρωπο αλλά από το ίδιο το κύμα. Ήρεμα, σιγανά, με ένα μουρμούρισμα. Με καράβι τον ήλιο και την Άνοιξη. Που δεν γεννά, παρά μόνο την ελπίδα, την αγάπη! Πλησιάζοντας στο τέλος, θα έλεγε κανείς ότι αναγνώσκουμε κάποιο πατερικό κείμενο, βαθιά τελετουργικό.  Με οδηγούς τους «ψαράδες», τους πρώτους μαθητές δηλαδή του σταυρωμένου, τους απλούς και ταπεινούς ανθρώπους, αγκαλιάζουμε τη θάλασσα, σαν τόπο αποκάλυψης, κάθαρσης αλλά και μια υπόσχεση νέας αρχής.
 

 

                                           Δημήτριος Γκόγκας και Αθηνά Τέμβριου