Οι αρρώστιες που «θέριζαν» τους κατοίκους του Ν. Σερρών και πιο συγκεκριμένα τα χωριά του Κάμπου.

 

                                                                                         γράφει ο Δημήτριος Γκόγκας *
 
   

Κατά τους προηγούμενους αιώνες και πριν η ιατρική επιστήμη κάνει σημαντικά βήματα στην αντιμετώπιση σημαντικών αρρωστιών, υπήρχαν ασθένειες που θέριζαν κυριολεκτικά τους πληθυσμούς στον νομό Σερρών, με απόλυτο πρωταγωνιστή την ελονοσία (μαλάρια).
Η γεωγραφική διαμόρφωση της περιοχής πριν από τα μεγάλα αποστραγγιστικά έργα του 20ού αιώνα καθιστούσε τον κάμπο των Σερρών ένα από τα πιο επικίνδυνα και ανθυγιεινά μέρη στην Ελλάδα, με αποτέλεσμα οι κάτοικοι των πεδινών χωριών να υποφέρουν μαζικά για αιώνες.
 
1. Η μεγάλη μάστιγα: Ελονοσία (Μαλάρια)
 
    Ο κάμπος των Σερρών διασχίζεται από τον ποταμό Στρυμόνα, ο οποίος στο παρελθόν προκαλούσε συνεχείς, ανεξέλεγκτες πλημμύρες. Το νότιο και νοτιοανατολικό τμήμα του κάμπου καλυπτόταν από τη Λίμνη του Αχινού (έκτασης περίπου 250.000 στρεμμάτων), η οποία περιβαλλόταν από τεράστιες ελώδεις εκτάσεις και στάσιμα νερά. Η αιτία έξαρσης της ελονοσίας ήταν  στάσιμα νερά της Λίμνης Αχινού και των ελών που ευνοούσαν την ανεξέλεγκτη αναπαραγωγή των κουνουπιών-φορέων (ανωφελών κουνουπιών). Αυτό είχε σημαντικό αντίκτυπο στο σύνολο του αγροτικού πληθυσμού, το οποίο νοσούσε επανειλημμένα, προκαλώντας χρόνια αναιμία, εξασθένηση και υψηλή θνησιμότητα, ειδικά στα παιδιά. Με την έλευση δε των προσφύγων της Μικρασιατικής Καταστροφής (1922), σημειώνεται ότι η ελονοσία θέρισε το 1/5 (20%) του προσφυγικού πληθυσμού που εγκαταστάθηκε στα πεδινά. Η τραγική κατάσταση στην οποία περιήλθε η περιοχή του Ν. Σερρών, ανάγκασε την κυβέρνηση του Ελευθερίου Βενιζέλου να ξεκινήσει το 1931 το γιγαντιαίο έργο της αποξήρανσης της Λίμνης Αχινού (ολοκληρώθηκε το 1936 από την εταιρεία Μονξ-Ούλεν), μετατρέποντας τον βάλτο στον σημερινό εύφορο κάμπο.
 
2. Άλλες ασθένειες που έπλητταν την περιοχή
 
     Εκτός από την ενδημική ελονοσία, τα χωριά του κάμπου και η πόλη των Σερρών υπέφεραν κατά καιρούς από εξάρσεις άλλων μολυσματικών νόσων, οι οποίες ευνοούνταν από τις κακές συνθήκες υγιεινής, τη φτώχεια και την έλλειψη καθαρού πόσιμου νερού:
    α. Φυματίωση (Χαρμάνι): Τεράστια μάστιγα που συνδεόταν με την κακή διατροφή, την εξαντλητική αγροτική εργασία στα χωράφια και τα υγρά, ανήλιαγα σπίτια του κάμπου.
    β. Τύφος και Δυσεντερία: Εμφανίζονταν συχνά ως επιδημίες, ιδιαίτερα σε περιόδους πολεμικών αναταραχών (π.χ. Μακεδονικός Αγώνας, Βαλκανικοί Πόλεμοι, Α' Παγκόσμιος Πόλεμος), όταν μετακινούνταν στρατεύματα και πληθυσμοί υπό άθλιες υγειονομικές συνθήκες.
    γ. Χολέρα: Αν και πιο σπάνια, εμφάνιζε σποραδικά θανατηφόρα ξεσπάσματα στην ευρύτερη περιοχή της Μακεδονίας όταν μολυνόταν ο υδροφόρος ορίζοντας.
    δ. Πανώλη (Πανούκλα): Κατά τους βυζαντινούς και μεταβυζαντινούς αιώνες (μέχρι και τις αρχές του 19ου αιώνα), κύματα πανώλης πέρασαν από την περιοχή, αποδεκατίζοντας ολόκληρα χωριά, καθώς οι Σέρρες αποτελούσαν σημαντικό εμπορικό κόμβο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και οι μετακινούμενοι έμποροι μετέδιδαν εύκολα τη νόσο.
 
Επίλογος: Ο κάμπος των Σερρών άρχισε να γίνεται ασφαλής για την ανθρώπινη υγεία και ζωή μόνο μετά τα μέσα της δεκαετίας του 1930, χάρη στην αποξήρανση των ελών και τη σταδιακή χρήση της κινίνης και, αργότερα, του DDT για την καταπολέμηση των κουνουπιών.
 
 * με την βοήθεια της ΑΙ. 

Πηγές:
Α.
https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%95%CE%BB%CE%BF%CE%BD%CE%BF%CF%83%CE%AF%CE%B1
β. https://www.serresparatiritis.gr/limni-axinou-o-xamenos-udatinos-kosmos-pou-egine-o-kampos-twn-serrwn/articles/53/39478/
γ. https://eeai.gr/%CE%B9-%CF%85-%CE%B1/%CE%B9%CE%B1%CF%84%CF%81%CE%B9%CE%BA%CE%AC-%CE%BD%CE%AD%CE%B1/item/196-%CE%B7-%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%BF%CF%81%CE%B9%CE%BA%CE%AE-%CE%B1%CE%BD%CE%B1%CE%B4%CF%81%CE%BF%CE%BC%CE%AE-%CF%84%CF%89%CE%BD-%CF%80%CE%B1%CE%BD%CE%B4%CE%B7%CE%BC%CE%B9%CF%8E%CE%BD-%CF%83%CF%84%CE%B7%CE%BD-%CE%B1%CE%BD%CE%B8%CF%81%CF%89%CF%80%CF%8C%CF%84%CE%B7%CF%84%CE%B1-%CE%AD%CF%89%CF%82-%CF%83%CE%AE%CE%BC%CE%B5%CF%81%CE%B1
δ. https://aveserres.gr/achinos-i-istoria-mias-limnis-poy-den-yparchei-pia/
 

Ποια η σχέση του Ιωάννη Καποδίστρια με την Γαλλία

 γράφει ο Δημήτριος Γκόγκας 

 

Η σχέση του Ιωάννη Καποδίστρια με τη Γαλλία υπήρξε εξίσου ιστορική, καθοριστική και πολυεπίπεδη με εκείνη της Ελβετίας. Από τη μία πλευρά, ως Υπουργός Εξωτερικών της Ρωσικής Αυτοκρατορίας, ο Καποδίστριας διέσωσε τη Γαλλία από τον εδαφικό διαμελισμό. Από την άλλη, ως Κυβερνήτης της Ελλάδας, η σχέση του με το Παρίσι πέρασε από τη στενή οικονομική και στρατιωτική συνεργασία στη γεωπολιτική καχυποψία.
 
1. Η Διπλωματική Διάσωση της Γαλλίας (1815–1818)
Μετά την οριστική ήττα του Ναπολέοντα στο Βατερλώ το 1815, οι υπόλοιπες Μεγάλες Δυνάμεις (Αυστρία, Πρωσία και Αγγλία) απαιτούσαν την παραδειγματική τιμωρία της Γαλλίας. Ζητούσαν τον εδαφικό της διαμελισμό, την απόσπαση μεγάλων επαρχιών και δυσβάστακτες πολεμικές αποζημιώσεις.
 
Η Δράση και η Συμβολή του Καποδίστρια
·       Έπεισε τον Τσάρο Αλέξανδρο Α΄ ότι μια ταπεινωμένη και διαμελισμένη Γαλλία θα κατέστρεφε την ισορροπία ισχύος στην Ευρώπη. Η γραμμή του επικράτησε, διασφαλίζοντας την εδαφική ακεραιότητα της Γαλλίας.
·       Πέτυχε τη δραστική μείωση των οικονομικών αποζημιώσεων που έπρεπε να καταβάλει το Παρίσι στους νικητές.
·       Στο Συνέδριο του Άαχεν (1818), εισηγήθηκε και πέτυχε την πρόωρη αποχώρηση των 120.000 στρατιωτών της συμμαχικής κατοχής από το γαλλικό έδαφος.
·       Πρωτοστάτησε στην επανένταξη της Γαλλίας ως ισότιμου μέλους στο «Διευθυντήριο» των Μεγάλων Δυνάμεων της Ευρώπης.
 
Η Γαλλική Ευγνωμοσύνη: Ο Γάλλος πρωθυπουργός, ο Δούκας του Ρισελιέ, συνδέθηκε με βαθιά φιλία με τον Καποδίστρια. Ο Γάλλος υπουργός Μολέ έγραψε χαρακτηριστικά στα απομνημονεύματά του: «Αν η Γαλλία είναι ακόμη Γαλλία, το οφείλει σε τρεις ανθρώπους: Στον Τσάρο Αλέξανδρο και στους δύο υπουργούς του, τον Καποδίστρια και τον Πότσο ντι Μπόργκο».
 
 
2. Η Περίοδος της Ελληνικής Επανάστασης και της Κυβέρνησης (1821–1831)
 
Όταν ο Καποδίστριας ανέλαβε Κυβερνήτης της Ελλάδας το 1828, η σχέση του με τη Γαλλία απέκτησε νέα δυναμική
•         Η Εκστρατεία του Μοριά (1828): Η Γαλλία βοήθησε έμπρακτα το έργο του Καποδίστρια στέλνοντας ένα εκστρατευτικό σώμα 15.000 ανδρών υπό τον στρατηγό Μαιζόν, το οποίο ανάγκασε τα στρατεύματα του Ιμπραήμ να εκκενώσουν την Πελοπόννησο.
·       Οικονομική και Επιστημονική Αρωγή: Το γαλλικό κράτος παρείχε σημαντική οικονομική ενίσχυση στον Καποδίστρια για την ανασυγκρότηση της χώρας. Παράλληλα, η γαλλική «Επιστημονική Αποστολή του Μοριά» βοήθησε στη χαρτογράφηση, την αρχαιολογική έρευνα και τον πολεοδομικό σχεδιασμό των κατεστραμμένων ελληνικών πόλεων
·       Γεωπολιτική Ρήξη & Καχυποψία: Παρά τη βοήθεια, η Γαλλία (μαζί με την Αγγλία) έβλεπε πάντα τον Καποδίστρια με καχυποψία, θεωρώντας τον «όργανο» ή πράκτορα της Ρωσίας λόγω του παρελθόντος του. Όταν μάλιστα η Γαλλία άλλαξε καθεστώς με την Ιουλιανή Επανάσταση του 1830, η νέα γαλλική κυβέρνηση ευθυγραμμίστηκε πλήρως με την αντιπολίτευση κατά του Καποδίστρια, γεγονός που συνέβαλε πολιτικά στην αποδυνάμωσή του μέχρι τη δολοφονία του.
Το παραπάνω κείμενο βασίστηκε στις παρακάτω πηγές:
 
•         https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%99%CF%89%CE%AC%CE%BD%CE%BD%CE%B7%CF%82_%CE%9A%CE%B1%CF%80%CE%BF%CE%B4%CE%AF%CF%83%CF%84%CF%81%CE%B9%CE%B1%CF%82
•         https://www.greeknewsagenda.gr/kapodistrias/
•         https://karavaki.wordpress.com/2013/11/30/capodistrias-france/
•         https://www.kavalapost.gr/apopseis/174103/ioannis-kapodistrias-o-diplomatis-ke-politikos/

Ποια η σχέση του Ιωάννη Καποδίστρια με την Ελβετία;

 

γράφει ο Δημήτριος Γκόγκας 

 

  

Ως διπλωμάτης της Ρωσίας από το 1813, ο Καποδίστριας λειτούργησε ως αρχιτέκτονας της ελβετικής ενότητας και ανεξαρτησίας, σε μια περίοδο που η Ελβετία κινδύνευε να διαλυθεί ή να τεθεί υπό ξένη κατοχή μετά την κατάρρευση του Ναπολέοντα.
 
 
Οι βασικότερες συμβολές του Καποδίστρια στην Ελβετία
 

1. Διαμόρφωση του Ομοσπονδιακού Συστήματος: Εμπνεύστηκε και προώθησε τον πολιτικό διαχωρισμό και την οργάνωση της χώρας σε 19 αυτόνομα καντόνια (κρατίδια), διασφαλίζοντας την ισορροπία μεταξύ της τοπικής αυτονομίας και της κεντρικής ομοσπονδιακής ενότητας.
2. Συνέβαλε ουσιαστικά στη σύνταξη του ελβετικού ομοσπονδιακού συντάγματος της εποχής.
3. Ενσωμάτωση της Γενεύης και του Vaud: Εργάστηκε σθεναρά για την ένταξη της Γενεύης στη Συνομοσπονδία και υπερασπίστηκε την ανεξαρτησία του καντονιού του Vaud απέναντι στις επεκτατικές βλέψεις της Βέρνης.
4. Κατοχύρωση της Ουδετερότητας: Συμμετέχοντας στο Συνέδριο της Βιέννης και στη Συνδιάσκεψη των Παρισίων (1815) ως εκπρόσωπος της Ρωσίας, συνέβαλε καταλυτικά στη διεθνή αναγνώριση και κατοχύρωση της μόνιμης ουδετερότητας της Ελβετίας

 
 
Η αναγνώριση από την Ελβετική Δημοκρατία
 
Για το έργο του αυτό, η Ελβετία τον τίμησε βαθύτατα:
• Ανακηρύχθηκε επίτιμος πολίτης της Γενεύης.
• Στις 17 Ιανουαρίου 1817, του απονεμήθηκε η ελβετική υπηκοότητα και τιμήθηκε επίσημα από την Ελβετική Συνομοσπονδία ως εθνικός ευεργέτης και σωτήρας της ενότητάς τους.
 

Το κείμενο βασίστηκε στις παρακάτω πηγές:
Α. https://www.mixanitouxronou.gr/giati-i-elveti-timoun-ton-kapodistria-os-evergeti-ke-iroa-alla-stin-ellada-dolofonithike-molis-egine-kivernitis/
 
Β. https://www.kapodistrias.info/eksoteriki-politiki/giati-o-ioannis-kapodistrias-einai-ethikos-iroas-tis-elvetias
 
Γ. https://www.cnn.gr/focus/story/330045/san-simera-27-septemvriou
 
Δ. https://www.iefimerida.gr/news/32607/%CE%B3%CE%B9%CE%B1%CF%84%CE%AF-%CE%BF-%CE%B9%CF%89%CE%AC%CE%BD%CE%BD%CE%B7%CF%82-%CE%BA%CE%B1%CF%80%CE%BF%CE%B4%CE%AF%CF%83%CF%84%CF%81%CE%B9%CE%B1%CF%82-%CE%B5%CE%AF%CE%BD%CE%B1%CE%B9-%CE%B5%CE%B8%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CF%8C%CF%82-%CE%AE%CF%81%CF%89%CE%B1%CF%82-%CF%84%CE%B7%CF%82-%CE%B5%CE%BB%CE%B2%CE%B5%CF%84%CE%AF%CE%B1%CF%82
 
Δ. https://www.mfa.gr/switzerland/images/stories/missions/switzerland/docs/2014/Kapodistrias%20Vhma.pdf
 

Προσεγγίζοντας τον μύθο : "Οι 5 χαλκάδες στο Πέγκο"

 

 

 γράφει ο Δημήτριος Γκόγκας

 
 

Αφορμή για την παρούσα εργασία ήταν μία ερώτηση της συγχωριανής (από το Στρυμονικό Σερρών) κα. Αγαθής Γιολτζίδου. Η κα Αγαθή με ρώτησε εάν γνώριζα τον μύθο των 5 χαλκάδων στην περιοχή του Πέγκου. Μύθος που λαμβάνει χώρα κατά την γερμανική κατοχή της περιοχής την περίοδο από το 1940-1945.  Επειδή δεν είχα καμία γνώση για τον μύθο αυτό ή για κάτι σχετικό με τον μύθο αυτό, θεώρησα σωστό ότι θα έπρεπε να ανατρέξω σε βιβλία και σχετικές σελίδες είτε του διαδικτύου είτε όχι προκειμένου να εντοπίσω κάποια στοιχεία.
Έτσι λοιπόν κατέληξα στα παρακάτω κάνοντας πάντοτε μικρά βήματα, ξεκινώντας από την πιο απλή ερώτηση:
 
1.    Τι σημαίνει χαλκάς;
 
           Η λέξη «χαλκάς» έχει τις περισσότερες φορές διαφορετικές σημασίες, ανάλογα με τα συμφραζόμενα:
 
          α. Κυριολεκτικά: Είναι μεταλλικός κρίκος ή δαχτυλίδι, συνήθως από σίδερο ή χαλκό. Χρησιμοποιείται κυρίως για να στερεώνει ή να συνδέει κάτι — π.χ. ο χαλκάς της αλυσίδας, ο χαλκάς στη μύτη του ζώου (όπως στους ταύρους ή τα γουρούνια).
          β. Μεταφορικά: Μπορεί να σημαίνει δέσιμο, υποδούλωση ή εξάρτηση. Π.χ. έβαλε χαλκά στον λαιμό του = έγινε υποχείριος ή δέσμιος κάποιου. Έγινε δούλος, υποζύγιο!
          γ. Λαϊκά / ιστορικά: Ο «χαλκάς» ήταν και τεχνίτης που δούλευε χαλκό, δηλαδή χαλκουργός.
 
 
2.    Ετυμολογία της λέξης
 

α. Η λέξη χαλκάς προέρχεται από το αρχαίο ελληνικό «χαλκός», το γνωστό μέταλλο. που σήμαινε «ορείχαλκος, μέταλλο, χαλκός». Το επίθημα -άς χρησιμοποιείται για να δηλώσει άνθρωπο που σχετίζεται με κάτι ή αντικείμενο που έχει σχέση με αυτό.

Έτσι, «χαλκάς» αρχικά σήμαινε «αυτός που δουλεύει τον χαλκό» (δηλαδή ο χαλκουργός), και στη συνέχεια η λέξη πήρε και τη σημασία του μεταλλικού κρίκου από το ίδιο υλικό.

 Συνοψίζοντας μπορούμε να πούμε ότι: χαλκάς = χαλκός + -άς → «αυτός που έχει σχέση με τον χαλκό» → χαλκουργός → μεταλλικός κρίκος.

          β. κρίκος < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική κρίκος [ < πρωτοϊνδοευρωπαϊκής προέλευσης *(s)ker- (λυγίζω) ]

για τον αθλητισμό < σημασιολογικό δάνειο από τη γαλλική anneaux

         γ. [<τουρκ. halka "δαχτυλίδι"].

 

3.    Χρήσεις  των χαλκάδων
 
α Πρακτική
  Οι χαλκάδες ήταν συνηθισμένο εξάρτημα των πορτών στις αγροικίες και στα σπίτια των πόλεων. Έπαιζαν ρόλο χειρολαβής ή «κουδουνιού»: οι επισκέπτες χτυπούσαν τη βαριά ξύλινη πόρτα με τον χαλκά για να ειδοποιήσουν τους μέσα. Ήταν συνήθως χαλκοί ή σιδερένιοι, συχνά χειροποίητοι από τοπικούς σιδηρουργούς ή χαλκουργούς. Στην Κατοχή, λόγω της έλλειψης πρώτων υλών, πολλοί χαλκάδες λιώθηκαν για να χρησιμοποιηθεί το μέταλλο (π.χ. για βλήματα, φυσίγγια ή οικιακές ανάγκες).
          β. Συμβολική
            Παράλληλα όμως, ο χαλκάς δεν ήταν απλώς αντικείμενο — είχε συμβολικό βάρος στη λαϊκή πίστη: Ο χαλκός θεωρούνταν προστατευτικό μέταλλο· «δένει» το κακό, δεν αφήνει τα κακά πνεύματα να περάσουν την πόρτα. Γι’ αυτό πολλοί τοποθετούσαν χαλκάδες σε σχήμα ζώου (π.χ. λιονταριού, λύκου) — για να «φοβίζει» τα πνεύματα και το κακό μάτι.
 
Σε μερικά χωριά της Μακεδονίας και της Θεσσαλίας, όταν γεννιόταν παιδί ή έφευγε άντρας στον πόλεμο, έδεναν μια κορδέλα ή φυλαχτό στον χαλκά της πόρτας — «για να μην περάσει το κακό στο σπίτι».
         γ. Κατά την Κατοχή και τον πόλεμο
            Την περίοδο 1940-1945, οι χαλκάδες έγιναν σύμβολο αντίστασης και μνήμης: Οι γυναίκες που περίμεναν τους άντρες τους από το μέτωπο «κρεμούσαν μαντήλι ή σταυρό στον χαλκά», σαν υπόσχεση ότι θα τους περιμένουν. Υπάρχουν μαρτυρίες (κυρίως από τη Μακεδονία και τη Θεσσαλία) ότι οι χαλκάδες στις πόρτες «σημάδευαν» σπίτια που προστάτευαν αντάρτες ή έκρυβαν τρόφιμα. Έβαζαν, π.χ., τον χαλκά στραμμένο ανάποδα για να δηλώσουν «είναι ασφαλές» ή «όχι ασφαλές».
        δ. Μετά τον πόλεμο
           Με τη σταδιακή αστικοποίηση, οι χαλκάδες άρχισαν να αντικαθίστανται από σύγχρονα πόμολα, μα σε πολλά παλιά σπίτια της Μακεδονίας, της Ηπείρου και των Σερρών σώζονται ακόμα και οι παλιοί λένε:«Μην τον βγάζεις τον χαλκά· φυλάει το σπίτι.»
 
 
4.    Χαλκουργοί, τεχνίτες χαλκού στον Ν. Σερρών την περίοδο 1940-1945
 
Αναζητώντας κυρίως στο διαδίκτυο δεν κατάφερα Δεν κατάφερα να εντοπίσω καταγεγραμμένη με σαφήνεια πληροφορία που να επιβεβαιώνει ότι υπήρχαν επαγγελματίες χαλκουργοί (τυπικά τεχνίτες του χαλκού) στον Νομός Σερρών την περίοδο 1940-1945.
 
 
5.    Υπαρκτοί μύθοι περί χαλκάδων ή χαλκουργών σε διάφορα μέρη της Ελλάδας!
 
           Συγκεκριμένος πανελλήνιος μύθος αποκλειστικά για χαλκάδες ή χαλκουργούς, δεν υπάρχει. Υπάρχουν όμως αρκετές μυθικές και λαϊκές αναφορές που σχετίζονται με τη δουλειά του χαλκού και τους τεχνίτες του μετάλλου, που συνδέθηκαν με μαγικές, μυστικές ή μυστηριακές ιδιότητες.
 
           α. Οι αρχαίοι «τεχνίτες του χαλκού»
               Στην αρχαία ελληνική μυθολογία, ο χαλκός θεωρούνταν ιερό μέταλλο, συνδεδεμένο με:
(1)  τον Ήφαιστο, θεό της φωτιάς και της μεταλλουργίας, που έφτιαχνε τα όπλα των θεών και των ηρώων.
(2)  τους Δάκτυλους του Ίδη και τους Κουρήτες, μυστηριώδεις μεταλλουργούς της Κρήτης και της Φρυγίας, που λέγεται πως δίδαξαν στους ανθρώπους την τέχνη του χαλκού.
Αυτοί θεωρούνται και οι πρωταρχικοί «χαλκουργοί» του μύθου.
 
             β. Ο χαλκός ως προστατευτικό μέταλλο
               Στη λαϊκή πίστη και παράδοση, ο χαλκός είχε αποτροπαϊκή δύναμη — απωθούσε το κακό. Για τον λόγο αυτό: έβαζαν χαλκάδες (μεταλλικούς κρίκους ή αντικείμενα) στα ζώα ή στις πόρτες των σπιτιών, πιστεύοντας ότι το «χαλκωμένο» αντικείμενο δεν το πιάνει το κακό μάτι.
          γ. Οι χαλκουργοί ως «μάστορες της φωτιάς»
              Σε διάφορες περιοχές της Ελλάδας (ιδίως στη Μακεδονία, την Ήπειρο και την Πελοπόννησο), οι χαλκουργοί ή «γανωματήδες» είχαν τη φήμη ανθρώπων μυστηριωδών, γιατί δούλευαν με φωτιά και μέταλλο, πράγματα που η λαϊκή φαντασία συνδέει με μαγεία και μεταστοιχείωση. Κάποιες παραδόσεις και λαϊκές αφηγήσεις αναφέρουν ότι «ο χαλκουργός ξέρει να μεταμορφώνει τη γη σε ασήμι» — δηλαδή ότι κατέχει κρυφή γνώση. Την εποχή του 1940-1945, υπήρχαν «γανωματήδες» που γυρνούσαν τα χωριά, όπως και στο Στρυμονικό Σερρών, προκειμένου να γυαλίσουν τα παλιά «τσίγκινα» ή χάλκινα σκεύη των νοικοκυριών, έναντι φυσικά αμοιβής!
        
          δ. Το «χαλκούν», ο «χαλκάς» στις παροιμίες του λαού.
              (1) «Χαλκούν φωνή» = δυνατή, καθαρή φωνή (όπως ο ήχος του χαλκού).
              (2) «Του ’βαλε χαλκά» = τον έδεσε, τον υπέταξε, τον υποδούλωσε μεταφορική χρήση με ρίζα στη δουλειά των χαλκάδων.
 
6.    Λαϊκοί μύθοι ή παραμύθια όπου εμφανίζεται χαλκουργός ή αντικείμενο από χαλκό (π.χ. ο χαλκός της νύμφης, ο χαλκός του Ήφαιστου κ.ά.).
 
          α. Ο Ήφαιστος και οι Χάλκινοι Δούλοι του (Αθήνα – Λήμνος)
              Ο θεός Ήφαιστος, προστάτης των χαλκουργών, λέγεται πως κατασκεύασε στο εργαστήρι του κάτω από τη Λήμνο χάλκινους δούλους, μηχανικά τερατόμορφα όντα, που υπάκουαν στις εντολές του. Ήταν όρθιοι, φτιαγμένοι από καθαρό χαλκό, κι εκτελούσαν τις δευτερεύουσες δουλειές του σιδηρουργείου. Ο μύθος αυτός θεωρείται και η πρώτη αναφορά σε «ανδροειδή» στη μυθολογία, και δείχνει πώς ο τεχνίτης του χαλκού είχε κάτι θεϊκό και απρόσιτο.
         β. Ο Τάλως, ο Χάλκινος Φύλακας της Κρήτης
             Ο Τάλως ήταν ένας γιγάντιος δαιδαλώδης γίγαντας άνδρας από χαλκό, που έφτιαξε ο Ήφαιστος (σε άλλες σχετικές αναφορές  ο Δαίδαλος) για να φυλάει την Κρήτη. Περιπολούσε γύρω από το νησί τρεις φορές τη μέρα και πετούσε πύρινες πέτρες σε όποιο πλοίο πλησίαζε.
Είχε στις φλέβες του λιωμένο κασσίτερο αντί για αίμα, και πέθανε όταν η Μήδεια, κόρη του βασιλιά της Κολχίδας Αιήτη, του έβγαλε το χάλκινο καρφί που τον κρατούσε ζωντανό.
Ο Τάλως είναι ο πιο διάσημος «χάλκινος άνθρωπος» της ελληνικής παράδοσης.
        γ. Οι Ιδαίοι Δάκτυλοι (Κρήτη – Φρυγία)
            Οι Ιδαίοι Δάκτυλοι ήταν μυστηριώδεις σιδηρουργοί και χαλκουργοί που ζούσαν στο όρος Ίδη. Πίστευαν ότι αυτοί ανακάλυψαν τη φωτιά, την τήξη των μετάλλων, και τη μαγεία της μεταλλουργίας. Στην παράδοση θεωρούνται ημίθεοι-μάγοι: με τη φωτιά τους έφτιαχναν όπλα αλλά και ξόρκια. Η τέχνη τους θεωρούνταν τόσο αρχαία, που συχνά τους συνδέουν με τις ρίζες του ελληνικού πολιτισμού.
      δ. Ο λαϊκός μύθος του “Χαλκουργού της τύχης” (Ήπειρος, προφορική παράδοση)
          Σε παραδόσεις, λαϊκές αφηγήσεις  της Ηπείρου (καταγεγραμμένες κατά τον 19ο αιώνα) αναφέρεται ο «χαλκουργός της τύχης», ένας τεχνίτης που μπορούσε να φτιάξει χάλκινο δαχτυλίδι που έφερνε τύχη σε όποιον το φορούσε. Αν όμως ο κάτοχος του δακτυλιδιού γινόταν άπληστος, το δαχτυλίδι σκουριάζε και έκαιγε το δέρμα του. (σύμβολο ότι ο χαλκός «μισεί» την απληστία. Ο μύθος αυτός θεωρείται υπόλειμμα αρχαίας ηθικής διδαχής, που πέρασε στη χριστιανική λαϊκή παράδοση.
       ε. Τα “χαλκωμένα” αντικείμενα στη μαγεία και στη λαογραφία
           Στην ύπαιθρο, ιδίως σε ορισμένες περιοχές στη Θράκη και τη Μακεδονία, υπήρχε πίστη ότι χαλκωμένο αντικείμενο (π.χ. δοχείο, σταυρός, κρίκος) δεν πιάνει το κακό. Ο τεχνίτης που το «χάλκωνε» έπρεπε να λέει ευχές ή ψαλμούς, προκειμένου να ενισχυθεί αυτή η πεποίθηση.
 
7.    Εμπνευσμένος μύθος από τις παραδόσεις και τις λαϊκές αφηγήσεις!
 
            Ο Τελευταίος Χαλκουργός της Ελλάδας
 
           Παλιά, στα χρόνια που οι άνθρωποι μιλούσαν με τα αγέρωχα βουνά και τα ορμητικά ποτάμια είχαν φωνή, ζούσε σ’ ένα μικρό χωριό της Μακεδονίας, κοντά στο όρος Σιβρί,  ένας γέροντας χαλκουργός, ο κυρ-Αντώνης. Το εργαστήρι του ήταν στην περιοχή του Πέγκου, μια απρόσιτη περιοχή σε πολλούς,  γεμάτη από βελανιδιές, οξιές και πεύκα. Σιμά, ένας ξεροπόταμος, λίμναζε τα νερά του. Το σφυρί του είχε ήχο που θύμιζε καμπάνα, και κάθε φορά που χτυπούσε το μέταλλο, έμοιαζε να τραγουδάει μαζί του ολόκληρο το χωριό. Ο κόσμος έλεγε πως το χέρι του δεν ήταν απλό, ήταν θεϊκό καθώς το ’χε ευλογήσει ο θεός Ήφαιστος, όταν επισκέφτηκε την περιοχή της Μακεδονίας. Μπορούσε να φτιάξει χαλκό που δεν μαύριζε ποτέ, κρίκο που δεν λύγιζε και φλόγα που δε σβηνόταν απ’ τον δυνατό άνεμο.
Όμως ο γέρος δεν περηφανευόταν· έλεγε μονάχα:
«Ο χαλκός είναι σαν τον άνθρωπο, αν δεν τον ζεστάνεις με απέραντη αμόλυντη αγάπη, δεν πλάθεται.»
Μια μέρα ήρθε στο χωριό ένας όμορφος νέος ξένος, ντυμένος στα μαύρα.
Ζήτησε από τον κυρ-Αντώνη να του φτιάξει ένα χάλκινο δαχτυλίδι που να φέρνει τύχη.
Ο γέρος του απάντησε: «Η τύχη δεν σφυρηλατείται, παιδί μου, χαρίζεται μονάχα σ’ όσους έχουν καθαρή καρδιά.»
Μα ο νέος επέμενε.
Έβαλε το χέρι του στη τσέπη και  του ’δωσε μια χούφτα χρυσά νομίσματα . Ύστερα έφυγε, αφήνοντάς τον κυρ- Αντώνη σκεφτικό.
 
      Ο κυρ-Αντώνης ξενύχτησε μπροστά στη άσβεστη φωτιά. Έλιωσε τον χαλκό, ψιθύρισε ευχές, κι έπλασε ένα δαχτυλίδι που λαμποκοπούσε σαν ανατολή. Μα την ώρα που το βύθισε στο νερό να κρυώσει, άκουσε μέσα από τον ατμό μια φωνή να λέει:
«Ό,τι φτιάχνεις με απληστία, θα καεί με φωτιά.»
          Την άλλη μέρα ο νέος φόρεσε το δαχτυλίδι και χάθηκε. Καιρό μετά έμαθαν πως είχε γίνει πλούσιος, άπληστος και άπονος, ώσπου μια νύχτα βρέθηκε νεκρός, κι ο χαλκός είχε καεί πάνω στο δάχτυλό του.
           Ο γέρος χαλκουργός τότε κατάλαβε πως το μέταλλο είχε ψυχή, και πως ο θεός Ήφαιστος τού ’χε δώσει δώρο αλλά και ευθύνη μαζί.
Έσβησε τη φωτιά στο καμίνι του, έθαψε το σφυρί του κάτω από το ψηλότερο κυπαρίσσι και είπε: «Η τέχνη του χαλκού πρέπει να ξεκουραστεί ώσπου να ξαναβρεθεί χέρι τίμιο να την κρατήσει.»
 
           Κι από τότε, λένε, όταν φυσάει ο άνεμος πάνω από τα παλιό εργαστήρι του Κυρ - Αντώνη, ακούγεται αχνά ένα ρυθμικό «τάκ-τάκ» σαν από σφυρί που δε λέει να σιωπήσει.
Λένε πως είναι ο κυρ-Αντώνης που δουλεύει ακόμα, κάπου ανάμεσα στους καπνούς και στα όνειρα, φτιάχνοντας τον επόμενο χαλκό της καρδιάς.

«Άργος» Η παλαιότερη ιστορία πίστης ενός σκύλου. Ο σκύλος του Οδυσσέα!

 Γράφει ο Δημήτριος Γκόγκας με την βοήθεια της ΑΙ

 
    Η παλαιότερη καταγεγραμμένη ιστορία πίστης σκύλου στην παγκόσμια λογοτεχνία είναι αυτή του Άργους, του πιστού σκύλου του Οδυσσέα από την Οδύσσεια του Ομήρου, η οποία χρονολογείται γύρω στον 8ο αιώνα π.Χ.
 

Η ιστορία του Άργους (8ος αιώνας π.Χ.)
 
    Στο έπος του Ομήρου, ο Άργος περιμένει το αφεντικό του για 20 ολόκληρα χρόνια. Όταν ο Οδυσσέας επιστρέφει τελικά στην Ιθάκη μεταμφιεσμένος σε ζητιάνο για να μην τον αναγνωρίσουν οι μνηστήρες, ο Άργος είναι ο μόνος που τον καταλαβαίνει αμέσως. Παρόλο που είναι γέρος, παραμελημένος και αδύναμος, κουνάει την ουρά του και χαμηλώνει τα αυτιά του, δείχνοντας την ακλόνητη πίστη του. Μόλις βεβαιώνεται ότι ο κύριός του επέστρεψε με ασφάλεια, αφήνει την τελευταία του πνοή.
 
Η ιστορία του Άργους ξεδιπλώνεται στη Ραψωδία ρ (βιβλίο 17) της Οδύσσειας και αποτελεί μία από τις πιο συγκινητικές και αριστουργηματικά γραμμένες σκηνές της παγκόσμιας λογοτεχνίας.
Η εκτροφή και τα νιάτα του: Ο ίδιος ο Οδυσσέας είχε υιοθετήσει και αναθρέψει τον Άργο. Τον εκπαίδευσε ο ίδιος ως κυνηγόσκυλο πριν φύγει για την Τροία. Η λέξη ἀργός στην αρχαία ελληνική γλώσσα σήμαινε «γρήγορος», «σβέλτος» ή «αστραφτερός». Ήταν διάσημος στην Ιθάκη για την απίστευτη ταχύτητά του και την ικανότητά του να μην χάνει ποτέ κανένα ίχνος στο κυνήγι άγριων αιγών, ελαφιών και λαγών.
Η απώλεια: Ο Όμηρος σημειώνει χαρακτηριστικά ότι ο Οδυσσέας τον μεγάλωσε αλλά «δεν πρόλαβε να τον χαρεί», καθώς η επιστράτευση για τον Τρωικό Πόλεμο τον ανάγκασε να φύγει αμέσως.
Η παραμέληση και η εξαθλίωση:
Όσο έλειπε ο βασιλιάς, οι νέοι του νησιού χρησιμοποιούσαν τον Άργο στο κυνήγι. Όταν όμως ο σκύλος γέρασε και ο Οδυσσέας θεωρήθηκε νεκρός, οι υπηρέτες και οι μνηστήρες τον εγκατέλειψαν πλήρως. Ο Οδυσσέας τον αντικρίζει έξω από τις πύλες του παλατιού, πεταμένο πάνω σε έναν σωρό από κοπριές ζώων, ανίκανο να κινηθεί, γεμάτο παράσιτα και τσιμπούρια. Όταν ο Οδυσσέας πλησιάζει μεταμφιεσμένος σε ζητιάνο μαζί με τον πιστό χοιροβοσκό Εύμαιο, ο Άργος αντιλαμβάνεται την παρουσία του. Παρά τη μεταμφίεση, τη γερασμένη φωνή και τα 20 χρόνια που πέρασαν, ο Άργος αναγνωρίζει αμέσως το αφεντικό του (από τη μυρωδιά ή την αύρα του). Δεν έχει πια τη δύναμη να σηκωθεί. Το μόνο που καταφέρνει είναι να κουνήσει την ουρά του και να κατεβάσει τα αυτιά του σε ένδειξη υποταγής και χαράς.
Το δάκρυ του Οδυσσέα: Ο Οδυσσέας, βλέποντας τον αγαπημένο του σκύλο σε αυτή την κατάσταση, συγκινείται βαθιά. Ωστόσο, επειδή δεν πρέπει να αποκαλύψει την ταυτότητά του στον Εύμαιο και να καταστρέψει το σχέδιο της εκδίκησης, σκουπίζει κρυφά ένα δάκρυ χωρίς να τον δει κανείς.
Ο θάνατος ως λύτρωση Μόλις ο Άργος σιγουρεύεται ότι ο κύριός του επέστρεψε ζωντανός, εκπληρώνει τον σκοπό της ζωής του. Ξεψυχά αμέσως, έχοντας κρατηθεί στη ζωή για 20 χρόνια μόνο και μόνο για αυτή τη στιγμή.
Τι συμβολίζει ο Άργος στην Οδύσσεια; Την απόλυτη, καθαρή πίστη: Σε αντίθεση με τους ανθρώπους του παλατιού (υπηρέτες και μνηστήρες) που πρόδωσαν τον Οδυσσέα ή τη γυναίκα του που είχε αρχίσει να λυγίζει, ο σκύλος παρέμεινε ο μόνος που δεν χρειάστηκε αποδείξεις για να τον αναγνωρίσει και να του μείνει πιστός. Την κατάσταση της Ιθάκης: Η εξαθλίωση του άλλοτε περήφανου και δυνατού Άργους αντανακλά την κατάπτωση και την παρακμή ολόκληρου του βασιλείου της Ιθάκης στα χέρια των άπληστων μνηστήρων.
 
Ο διάλογος με τον Εύμαιο και τα λόγια του για τον Άργο
Όταν ο Οδυσσέας (μεταμφιεσμένος σε ζητιάνο) αντικρίζει τον Άργο παραμελημένο, ρωτάει τον χοιροβοσκό Εύμαιο με προσποιητή απορία, για να μην προδώσει την ταυτότητά του: «Εύμαιε, είναι παράξενο που αυτός ο σκύλος κοίτεται εδώ στις κοπριές. Το κορμί του είναι όμορφο, αλλά δεν ξέρω αν ήταν γρήγορος στο τρέξιμο ή αν ήταν απλά ένας σκύλος του τραπεζιού, απ' αυτούς που κρατούν οι αφέντες μόνο για επίδειξη». Ο Εύμαιος, χωρίς να ξέρει ότι μιλάει στον ίδιο τον Οδυσσέα, του απαντά με λόγια γεμάτα θλίψη και παράπονο για την κατάντια του παλατιού: Η αποκάλυψη του ιδιοκτήτη: Του εξηγεί αμέσως ότι αυτός είναι ο σκύλος ενός άντρα που πέθανε μακριά. «Αν τον έβλεπες», λέει, «όπως τον άφησε ο Οδυσσέας όταν έφυγε για την Τροία, θα θαύμαζες τη γρηγοράδα και τη δύναμή του». Ο Εύμαιος θυμάται τα νιάτα του Άργους στα πυκνά δάση. «Κανένα αγρίμι δεν του ξέφευγε στο βαθύ δάσος όταν το έβαζε στο μάτι, και ήταν άριστος στο να βρίσκει τα ίχνη τους (ιχνηλασία)». Ο χοιροβοσκός κλείνει με μια σπουδαία διαπίστωση για την απουσία του αφεντικού και τη δουλεία: «Τώρα όμως τον βρήκε η δυστυχία. Ο αφέντης του χάθηκε και οι αναίσθητες υπηρέτριες δεν τον φροντίζουν. Γιατί οι δούλοι, όταν το αφεντικό λείπει και δεν τους προστάζει, δεν θέλουν να κάνουν σωστά τη δουλειά τους. Ο Δίας παίρνει τη μισή αξία (την αρετή) ενός ανθρώπου τη μέρα που γίνεται σκλάβος».
Τι ράτσα ήταν ο Άργος σύμφωνα με τα αρχαία κείμενα;
Ο Όμηρος δεν αναφέρει κάποιο όνομα ράτσας με τη σύγχρονη έννοια, καθώς η συστηματική κατηγοριοποίηση έγινε αργότερα. Ωστόσο, από τις περιγραφές της ταχύτητάς του, της ικανότητας ιχνηλασίας στο δάσος και των θηραμάτων του (ελάφια, αγριοκάτσικα), οι μελετητές και οι αρχαιοζωολόγοι καταλήγουν σε συγκεκριμένα συμπεράσματα: Λακωνικός Διώκτης ή Κρητικός Ιχνηλάτης: Ο Άργος ανήκε ξεκάθαρα στην ευρύτερη οικογένεια των αρχαιοελληνικών ιχνηλατών. Οι πιο διάσημοι σκύλοι της εποχής ήταν οι «Λακωνικοί» (από τη Σπάρτη) και οι «Κρητικοί», οι οποίοι εκτρέφονταν αποκλειστικά για το κυνήγι με βάση την όσφρηση και την ταχύτητα. Ήταν σκύλοι μέσου μεγέθους, εξαιρετικά στεγνοί, μυώδεις, με μακρύ ρύγχος, όρθια ή ημι-όρθια αυτιά και βαθύ στήθος για μεγάλη αντοχή στο τρέξιμο. Δεν είχαν καμία σχέση με τα βαριά σκυλιά φύλαξης (όπως οι Μολοσσοί).
Σήμερα, ο άμεσος και επίσημα αναγνωρισμένος απόγονος αυτών των σκύλων είναι ο Ελληνικός Ιχνηλάτης (το κλασικό «γκέκας»). Έχει διατηρήσει τα ίδια ακριβώς χαρακτηριστικά: απίστευτη εμμονή στο ίχνος του θηράματος, μεγάλη αντοχή σε δύσβατα, ορεινά εδάφη και απόλυτη, σχεδόν προσηλωμένη αφοσίωση στον κυνηγό-αφεντικό του.
 
Η σχέση των αρχαίων Ελλήνων με τους σκύλους (κύνες) ήταν βαθιά, πολυδιάστατη και ξεπερνούσε κατά πολύ την απλή χρησιμότητα. Τους θεωρούσαν συντρόφους, προστάτες, πλάσματα με υψηλή νοημοσύνη και, όπως αποδεικνύουν οι αρχαιολογικές ανασκαφές, τους θρηνούσαν και τους έθαβαν με τιμές. Οι αρχαίοι Έλληνες έφτιαχναν περίτεχνους τάφους με συγκινητικά επιγράμματα (επιτάφιους) για τα κατοικίδιά τους. Ένα διάσημο επίγραμμα στην Αθήνα αναφέρει: «Αυτός είναι ο τάφος του σκύλου Στέφανου, που χάθηκε, για τον οποίο η Ροδόπη έχυσε δάκρυα και τον έθαψε σαν άνθρωπο». Χρησιμοποιούνταν για τη φύλαξη σπιτιών (οικουρός κύων) και κοπαδιών. Στη μάχη του Μαραθώνα, ένας Αθηναίος πολέμησε μαζί με τον σκύλο του, ο οποίος μάλιστα απεικονίστηκε αργότερα στην περίφημη Ποικίλη Στοά δίπλα στους ήρωες. Ο Πλάτων αποκαλούσε τον σκύλο «φιλόσοφο», επειδή ξεχωρίζει τον φίλο από τον εχθρό με βάση τη γνώση και την άγνοια. Από την άλλη, οι Κυνικοί Φιλόσοφοι (με κυρίως εκπρόσωπο τον Διογένη) πήραν το όνομά τους από τον σκύλο, επειδή θαύμαζαν την ειλικρίνεια, την απλότητα και την αυθεντική συμπεριφορά του ζώου.
 
Οι σημαντικότερες αναφορές σε Αρχαία Βιβλία  Πέρα από την Οδύσσεια του Ομήρου, ο σκύλος πρωταγωνιστεί σε μερικά από τα σπουδαιότερα κείμενα της αρχαιότητας:
1. «Κυνηγετικός» του Ξενοφώντα (περίπου 400 π.Χ.)Πρόκειται για το πρώτο ολοκληρωμένο εγχειρίδιο στον κόσμο για την εκπαίδευση, τη φροντίδα και τη σημασία των σκύλων. Ο Ξενοφών αναλύει πώς πρέπει να επιλέγονται τα κουτάβια, ποιες είναι οι καλύτερες ράτσες και πώς να τους συμπεριφέρεται ο ιδιοκτήτης με αγάπη και δικαιοσύνη. Καταγράφει μάλιστα μια λίστα με κατάλληλα ονόματα σκύλων, τα οποία έπρεπε να είναι σύντομα (μονοσύλλαβα ή δισύλλαβα) για να φωνάζονται εύκολα (π.χ. Ορμή, Λαίλαψ, Θύελλα, Άλκη). Η δική του αγαπημένη σκυλίτσα ονομαζόταν Ορμή.
2. «Περί Ζώων Ιστορίαι» του Αριστοτέλη (4ος αιώνας π.Χ.)Ο μεγάλος φιλόσοφος και επιστήμονας προσεγγίζει τον σκύλο με βιολογικό και ανατομικό ενδιαφέρον. Κατηγοριοποιεί τις ράτσες της εποχής, εξαίροντας τους Λακωνικούς και τους Μολοσσικούς κύνες (οι Μολοσσοί της Ηπείρου ήταν τεράστιοι σκύλοι φύλαξης κοπαδιών και πολεμιστές).Καταγράφει με ακρίβεια τις ασθένειες των σκύλων (όπως τη λύσσα) και τη διάρκεια ζωής τους.
3. «Κυνηγετικός» του Αρριανού (2ος αιώνας μ.Χ.) Έξι αιώνες μετά τον Ξενοφώντα, ο ιστορικός Αρριανός γράφει ένα συμπληρωματικό βιβλίο. Μέσα στο έργο του υπάρχει ένα από τα πιο τρυφερά αποσπάσματα της αρχαιότητας, αφιερωμένο στη σκυλίτσα του, την Όρμη (της είχε δώσει το όνομα της σκυλίτσας του Ξενοφώντα). Περιγράφει πώς κοιμόταν μαζί του, πώς τον υποδεχόταν όταν επέστρεφε σπίτι και πώς του ακουμπούσε το πόδι της για να του θυμίσει να την ταΐσει.
4. «Βίοι Παράλληλοι» του Πλουτάρχου Ο Πλούταρχος διασώζει την ιστορία του σκύλου του Ξάνθιππου (που αναφέραμε πριν) και σχολιάζει τη βαθιά συγκίνηση των Αθηναίων που έβλεπαν τα ζώα να υποφέρουν κατά τη διάρκεια του πολέμου. Σημειώνει ότι η καλοσύνη προς τα ζώα είναι δείγμα ανώτερου ανθρώπινου πολιτισμού.
 
Οι αρχαίοι Έλληνες έδιναν τεράστια σημασία στα ονόματα των σκύλων τους. Σύμφωνα με τον Ξενοφώντα (στο έργο του Κυνηγετικός), ένα καλό όνομα έπρεπε να είναι σύντομο (μονοσύλλαβο ή δισύλλαβο) ώστε ο ιδιοκτήτης να μπορεί να το φωνάξει γρήγορα και ο σκύλος να ανταποκρίνεται ακαριαία κατά τη διάρκεια του κυνηγιού ή της φύλαξης. Τα ονόματα ήταν πάντα γεμάτα νόημα, εμπνευσμένα από τις αρετές του ζώου (ταχύτητα, δύναμη, θάρρος), τη συμπεριφορά του ή τα φυσικά του χαρακτηριστικά.
Κατηγορίες Αρχαιοελληνικών Ονομάτων για Σκύλους
1.       Ονόματα για Ταχύτητα και Ορμή
Όρμη: Η ορμητική, αυτή που επιτίθεται με πάθος. (Το όνομα της αγαπημένης σκυλίτσας του Ξενοφώντα αλλά και του Αρριανού).
Λαίλαψ: Η θύελλα, ο ανεμοστρόβιλος. (Στη μυθολογία, ο Λαίλαψ ήταν ένας μαγικός σκύλος που δεν έχανε ποτέ το θήραμά του).
Σπουδή: Η βιασύνη, η ταχύτητα, η ζωντάνια.
Ακτίς: Η αχτίδα του ήλιου (που κινείται με την ταχύτητα του φωτός).
Ποδάργης: Αυτός που έχει γρήγορα πόδια.
2.       Ονόματα για Δύναμη, Θάρρος και Άμυνα
Άλκη: Η δύναμη, το σθένος, η γενναιότητα.
Άλκιμος: Ο δυνατός, ο γενναίος.Καίνων: Αυτός που σκοτώνει/εξολοθρεύει το θήραμα.
Φλέγων: Αυτός που καίει σαν τη φωτιά, ο γεμάτος πάθος.
Ύβρις: Η αλαζονεία, το θράσος απέναντι στον κίνδυνο.
Στίχων: Αυτός που βαδίζει σε ευθεία γραμμή, ο πειθαρχημένος.
3.       Ονόματα για Φωνή και Ειδοποίηση (ιδανικά για Ιχνηλάτες)
Κραυγή: Αυτή που γαβγίζει δυνατά όταν βρίσκει το ίχνος.
Φθόγγος: Ο ήχος, η καθαρή φωνή.
Κλάγγη: Ο οξύς, μεταλλικός ήχος (το δυνατό γάβγισμα).
4.       Ονόματα από τη Μυθολογία και την Ιστορία
Άργος: Ο γρήγορος, ο αστραφτερός (ο πιστός σκύλος του Οδυσσέα).
Περίτας: Το όνομα του διάσημου σκύλου του Μεγάλου Αλεξάνδρου.
Κέρβερος: Ο διάσημος τρικέφαλος φύλακας του Άδη (το όνομα χρησιμοποιούνταν συχνά για άγριους σκύλους φύλαξης).
 
Τι απαγορευόταν; Οι αρχαίοι Έλληνες απέφευγαν αυστηρά να δίνουν στα σκυλιά τους ανθρώπινα ονόματα (π.χ. Περικλής ή Σωκράτης), καθώς θεωρούσαν ότι αυτό έδειχνε ασέβεια προς τους ανθρώπους. Επίσης, απέφευγαν μεγάλα και σύνθετα ονόματα που θα μπέρδευαν το ζώο την ώρα της δράσης.
 
 
Άλλες κορυφαίες ιστορίες πίστης από την αρχαιότητα έως σήμερα
 
Εκτός από τον Άργο, η ιστορία έχει καταγράψει μερικά ακόμη εμβληματικά παραδείγματα απόλυτης αφοσίωσης:
•            Ο σκύλος του Ξάνθιππου (480 π.Χ.): Κατά την εκκένωση της Αθήνας πριν από τη ναυμαχία της Σαλαμίνας, ο σκύλος του Ξάνθιππου (πατέρα του Περικλή) δεν άντεξε τον αποχωρισμό. Έπεσε στη θάλασσα, κολύμπησε δίπλα στην τριήρη μέχρι τη Σαλαμίνα και πέθανε εκεί από την εξάντληση. Το σημείο τάφου του ονομάστηκε «Κυνός Σήμα» (το σήμα του σκύλου).
•            Περίτας (4ος αιώνας π.Χ.): Ο αγαπημένος σκύλος του Μεγάλου Αλεξάνδρου, ο οποίος τον προστάτευσε με τη ζωή του στη μάχη εναντίον των Περσών. Προς τιμήν του, ο Αλέξανδρος ίδρυσε μια πόλη και της έδωσε το όνομά του.
•            Χάτσικο (1923–1935 μ.Χ.): Η πιο διάσημη σύγχρονη ιστορία. Ο ιαπωνικός σκύλος ράτσας «Ακίτα» περίμενε καθημερινά για 9 ολόκληρα χρόνια στον σιδηροδρομικό σταθμό της Σιμπούγια το αφεντικό του, τον καθηγητή Ουένο, ο οποίος είχε πεθάνει ξαφνικά στη δουλειά του.
 

Οι γενοκτονίες των Τούρκων που την κατατάσσουν στις χώρες με έντονο το ποινικό Μητρώο διεθνώς

 Το ζήτημα των γενοκτονιών που αποδίδονται στους Οθωμανούς και ειδικότερα στο τουρκικό κράτος είναι ιστορικά και πολιτικά ευαίσθητο και συχνά αποτελεί αντικείμενο διαφωνιών μεταξύ κρατών και ιστορικών.  Ωστόσο, είναι απολύτως υπαρκτό και μέχρι και σήμερα αποτελεί σημείο τριβής για τους ιστορικούς.  Ας δούμε όμως επιγραμματικά, επειδή πολλές φορές υπάρχει σύγχυση μεταξύ ορισμών Γενοκτονίας, Εθνοκάθαρσης και Εγκλημάτων πολέμου, τι σημαίνει Γενοκτονία:Η Γενοκτονία (εκ των ελληνικών λέξεων γένος + κτείνω [= φονεύω]) αποτελεί όρο του διεθνούς δικαίου που καθιερώθηκε μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Αναφέρεται στη συστηματική δίωξη ενός έθνους ή φυλής με απώτερο σκοπό την εξαφάνισή τους. Εθνοκάθαρση είναι η εκδίωξη πληθυσμού από περιοχή, ενώ ως Εγκλήματα πολέμου ορίζονται οι παραβιάσεις κανόνων πολέμου

Πιο συγκεκριμένα σχετικά με τον όρο:«γενοκτονία»;

Ο όρος καθιερώθηκε μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και ορίστηκε νομικά από τον ΟΗΕ το 1948 με τη Σύμβαση για την Πρόληψη και Καταστολή του Εγκλήματος της Γενοκτονίας.

Σύμφωνα με τον Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών, γενοκτονία σημαίνει πράξεις που γίνονται με πρόθεση να καταστραφεί, ολικά ή μερικά, μια εθνική, θρησκευτική ή εθνοτική ομάδα.

Αυτές οι πράξεις περιλαμβάνουν:

• Μαζικές δολοφονίες
• Σοβαρή σωματική ή ψυχική βλάβη
• Επιβολή συνθηκών ζωής που οδηγούν σε θάνατο
• Εμπόδιση γεννήσεων
• Βίαιη μεταφορά παιδιών

 Το κρίσιμο στοιχείο είναι η πρόθεση (intent) — όχι απλώς οι θάνατοι.

Ας αναφερθούμε λοιπόν συνοπτικά στις τρεις περιπτώσεις γενοκτονιών που αναφέρονται πιο συχνά στη διεθνή βιβλιογραφία και συζητήσεις και αφορούν στην γειτονική χώρα μας, την Τουρκία, η οποία φυσικά δεν αποδέχεται τίποτα από όσα της καταμαρτυρούν, της κατηγορούν, είναι μέλος του ΟΗΕ, έχει ειδική σχέση με την ΕΕ, μέλος του ΝΑΤΟ, αλλά μπορεί ταυτόχρονια να απειλεί συμμάχους, να κατέχει το 1/3 της Κύπρου παρανόμως, να εισβάλλει στην Συρία και να έχει αρνητική στάση προς την έννομη τάξη σε όποια πολεμική σύρραξη συντελείται στην περιοχή της. 

1. Γενοκτονία των Αρμενίων (1915–1917)

Η πιο ευρέως αναγνωρισμένη περίπτωση γενοκτονίας. Κατά τη διάρκεια του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, εκατοντάδες χιλιάδες έως και περίπου 1,5 εκατομμύριο Αρμένιοι εκτοπίστηκαν και σκοτώθηκαν στην Οθωμανική Αυτοκρατορία.

Πολλές χώρες και οργανισμοί (όπως το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο) την αναγνωρίζουν ως γενοκτονία.

 Οι κυριότερες χώρες που έχουν αναγνωρίσει επίσημα τη Γενοκτονία των Αρμενίων είναι οι παρακάτω: 

• Ευρώπη: Ελλάδα, Κύπρος, Γαλλία, Γερμανία, Ρωσία, Ιταλία, Βέλγιο, Αυστρία, Σουηδία, Ελβετία, Ολλανδία, Πολωνία, Τσεχία, Σλοβακία, Λεττονία, Λιθουανία, Λουξεμβούργο, Πορτογαλία, Βατικανό, Βουλγαρία. 
• Αμερική: Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής (ΗΠΑ), Αργεντινή, Καναδάς, Βραζιλία, Χιλή, Ουρουγουάη (η πρώτη χώρα που την αναγνώρισε το 1965), Βενεζουέλα, Παραγουάη.
• Μέση Ανατολή : Αρμενία, Συρία, Λίβανος, Λιβύη.
• Ασία: Αρμενία

Η Τουρκία απορρίπτει τον όρο «γενοκτονία» και υποστηρίζει ότι επρόκειτο για απώλειες μέσα σε συνθήκες πολέμου.

---

2. Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου (1914–1923)

Αφορά τους ελληνικούς πληθυσμούς του Εύξηνου Πόντου και της Μικράς Ασίας. Ο αριθμός φτάνει τις τους 353.000 ανθρώπους. Υπήρξαν εκτοπίσεις, πορείες θανάτου και μαζικές σφαγές.

Η Ελληνική Βουλή έχει αναγνωρίσει τα γεγονότα ως γενοκτονία, ενώ η διεθνής αναγνώριση είναι πιο περιορισμένη.

Ας δούμε ποιες χώρες έχουν αναγνωρίσει την Γενοκτονία των Ποντίων

• Ελλάδα: Με τον νόμο 2193/1994, η Βουλή των Ελλήνων ανακήρυξε ομόφωνα τη 19η Μαΐου ως «Ημέρα Μνήμης της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου».
• Σουηδία: Το κοινοβούλιο της Σουηδίας αναγνώρισε τη γενοκτονία το 2010.
• Αρμενία: Η Αρμενία αναγνωρίζει τη γενοκτονία των Ποντίων.
• Αυστραλία: Η Γερουσία της πολιτείας της Νέας Νότιας Ουαλίας (NSW) έχει αναγνωρίσει τη γενοκτονία
• Εκτός από τα παραπάνω κράτη, αρκετές πόλεις και περιφέρειες σε διάφορες χώρες (όπως στον Καναδά, π.χ. Τορόντο, Μόντρεαλ) έχουν εκδώσει ψηφίσματα αναγνώρισης.

---

3. Γενοκτονία των Ασσυρίων (1914–1920)

Η Γενοκτονία των Ασσυρίων (γνωστή και ως Sayfo ή Seyfo, που σημαίνει «σπαθί») αναφέρεται στη συστηματική εξόντωση, τις μαζικές σφαγές, τους βίαιους εκτοπισμούς και τον αναγκαστικό εξισλαμισμό του Ασσυριακού/Χαλδαϊκού/Συριακού πληθυσμού της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και του βορειοδυτικού Ιράν

(Χάρτης της ασσυριακής / χαλδαϊκής / συριακής γενοκτονίας . • Πόλεις όπου διαπράχθηκε η γενοκτονία. • Πόλεις που υποδέχθηκαν πρόσφυγες. • Άλλες σημαντικές πόλεις.   Περιοχές με ασσυριακό πληθυσμό (επίσης γνωστό και ως, συριακό, νεστοριανό, και χαλδαϊκό πληθυσμό).)

• Χρονική Περίοδος: Κυρίως κατά τη διάρκεια του Α' Παγκοσμίου Πολέμου, μεταξύ 1914-1920, με διώξεις να ξεκινούν ήδη από το 1914.
• Δράστες: Οθωμανικές δυνάμεις (Νεότουρκοι) και κουρδικές ένοπλες ομάδες.
• Γεωγραφική Περιοχή: Περιλάμβανε τις περιοχές της άνω Μεσοποταμίας (Τουρ Αμπντίν, Τζολεμέργκ, Βαν, Σύρτη στη σημερινή νοτιοανατολική Τουρκία) και την περιοχή της Ούρμιας στο βορειοδυτικό Ιράν.
• Οι εκτιμήσεις σχετικά με το συνολικό αριθμό των νεκρών είναι ποικίλες. Σύγχρονες εκθέσεις εκτιμούν τον αριθμό των νεκρών στις 250.000. Ορισμένες πηγές που δεν διαθέτουν λεπτομερή στατιστικά στοιχεία υποστηρίζουν μέχρι και 750.000 νεκρούς.

Έχει αναγνωσισθεί από:

• Τη Σουηδία
• Την Ολλανδία
• Την Αρμενία
• Κύπρος
• Ελλάδα
• Ορισμένες περιοχές/πολιτείες άλλων χωρών

 Πώς εφαρμόστηκε στις συγκεκριμένες περιπτώσεις;

1. Αρμένιοι

Η περίπτωση των Αρμενίων θεωρείται από πολλούς ιστορικούς ως η «κλασική» γενοκτονία:

• Υπήρχαν οργανωμένες εκτοπίσεις (πορείες στην έρημο)
• Μαζικές σφαγές
• Στοχοποίηση λόγω ταυτότητας

Πολλοί μελετητές υποστηρίζουν ότι υπήρχε κεντρικός σχεδιασμός από την οθωμανική ηγεσία.

---

2. Έλληνες του Πόντου

Τα γεγονότα περιλαμβάνουν:

• Εκτοπίσεις και καταναγκαστικά τάγματα εργασίας
• Πορείες θανάτου
• Σφαγές σε τοπικό επίπεδο

Η διαφωνία εδώ εστιάζει στο αν υπήρχε ενιαίο, κεντρικά σχεδιασμένο σχέδιο εξόντωσης ή αν πρόκειται για σειρά βίαιων διώξεων μέσα σε χαοτικές συνθήκες πολέμου.

---

3. Ασσύριοι

Παρόμοια χαρακτηριστικά:

• Στοχοποίηση χριστιανικών πληθυσμών
• Μαζικές δολοφονίες και εκτοπίσεις

Ορισμένοι ιστορικοί θεωρούν ότι ήταν μέρος μιας ευρύτερης πολιτικής εθνοκάθαρσης.

------------------------------------------------------------------------------------------------------

Επιπλέον, το 2007, η Διεθνής Ένωση Μελετητών Γενοκτονιών (IAGS) αναγνώρισε επίσημα τη γενοκτονία 

1. των Ασσυρίων, 
2. των Ελλήνων και 
3. των Αρμενίων. 

------------------------------------------------------------------------------------------------------

Γιατί δεν συμφωνούν όλες οι χώρες ότι η Τουρκία διέπραξε τις παραπάνω γενοκτονίες; 

Παρά λοιπόν το γεγονός ότι η Τουρκία "παραδέχεται" ότι συνέβησαν αυτά τα γεγονότα, απορρίπτει τον όρο «γενοκτονία» και υποστηρίζει ότι επρόκειτο για απώλειες μέσα σε συνθήκες πολέμου.

Ποιοι είναι οι λόγοι είναι:

• Διπλωματικοί: σχέσεις με την Τουρκία
• Νομικοί: δυσκολία απόδειξης «πρόθεσης» με βάση τον ορισμό του Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών
• Ιστορικοί: διαφορετικές ερμηνείες πηγών κυρίως για: διαφωνούν για:
  • τα διαθέσιμα αρχεία
  • την ερμηνεία των γεγονότων
  • τον ρόλο του πολέμου και της κατάρρευσης της αυτοκρατορίας
• Πολιτικοί: εσωτερικές πιέσεις και κοινότητες διασποράς