Η σύλληψη του Ιησού Χριστού

 γράφει ο Δημήτριος Γκόγκας 

 

Ας δούμε λοιπόν πως παρουσιάζεται η σύλληψη του Ιησού Χριστού και στα 4 ευαγγέλια.
 
α. Παρά την διαφορετική περιγραφή του τόπου της σύλληψης, όλοι συμφωνούν ότι ήταν ο κήπος της Γεσθημανής. Η Γεθσημανή είναι ένας κήπος, δυο χιλιόμετρα ανατολικά των τειχών τής Ιερουσαλήμ, στους πρόποδες του όρους των Ελαιών στην Ιερουσαλήμ, ο οποίος είναι γνωστός ως τόπος που άρχισε το μαρτύριο του Ιησού Χριστού, δηλαδή η προδοσία του από τον Ιούδα και η σύλληψή Του. Η λέξη προέρχεται από τα Αραμαϊκά ως ܓܕܣܡܢ (Γαθ-Σμανή) που σημαίνει ελαιοτριβείο. Το όνομα αυτό πιθανόν προέρχεται από τα ελαιοτριβεία και τους ελαιώνες της περιοχής.

β. Και οι 4 ευαγγελιστές αναφέρουν ως υπεύθυνο της προδοσίας τον Ιούδα τον Ισκαριώτη!
  Βασικά στοιχεία για τον Ιούδα:

Ø Παρέδωσε τον Ιησού στους Φαρισαίους.
Ø Μετά την προδοσία αυτοκτόνησε (κρεμάστηκε).
Ø Ο «Ισκαριώτης» ενδέχεται να υποδηλώνει την καταγωγή του από την Κεριώθαν και έχει συσχετιστεί και με τους «σικαρίους» (ομάδα ζηλωτών)αν και αυτό θεωρείται ιστορικά ανακριβές.
Ø Πρέπει να διακρίνεται από τον Ιούδα τον Θαδδαίο (αδελφόθεο).

γ. Εκτός από τον ευαγγελιστή Λουκά που απλώς αναφέρει ότι τον Ιούδα ακολουθούσε «πλήθος ανθρώπων» όλοι οι άλλοι ευαγγελιστές αναφέρουν ότι το πλήθος στάλθηκε από τους Γραμματείς και Φαρισαίους, από τους πρεσβύτερους του ναού και τους αρχιερείς και πως ήταν οπλισμένοι με μαχαίρια, ξίφη και ρόπαλα. Ο ευαγγελιστής Ιωάννης, αναφέρει ότι στο πλήθος υπήρχαν στρατιώτες με επικεφαλής χιλίαρχο, καθώς και φύλακες του ναού.
δ. Μόνο οι ευαγγελιστές Μάρκος και Ματθαίος επισημαίνουν ότι ο Ιούδας χαιρέτησε τον Ιησού με την προσφώνηση: «Χαίρε Διδάσκαλε!»

ε. Πλην του ευαγγελιστή Ιωάννη, οι υπόλοιποι τρεις αναφέρουν ως συνθηματικό της προδοσίας το φιλί του Ιούδα. Όμως ο Ματθαίος δηλώνει πως ο Ιησούς είπε στον Ιούδα:
«Φίλε, κάνε αυτό για το οποίο ήρθες» ενώ ο Λουκάς λέει πως ο Ιησούς του είπε: «Ιούδα με φίλημα προδίνεις τον Υιό του ανθρώπου;»

Στ. Μόνο ο ευαγγελιστής Ιωάννης γράφει πως ο Ιησούς απευθύνθηκε στο πλήθος ρωτώντας ποιον ψάχνουνε και όταν έλαβε την απάντηση ότι γυρεύουν εκείνον δήλωσε «Εγώ είμαι»

ζ. Οι ευαγγελιστές Ματθαίος και Ιωάννης αναφέρουν ότι όταν συνελήφθη ο Ιησούς δέθηκε, οι άλλοι δύο όχι!

η. Όλοι συμφωνούν ότι έγινε προσπάθεια αντίστασης από τους μαθητές ή από τους ακόλουθους του Ιησού. Ο Λουκάς υποστηρίζει ότι ο Ιησούς ρωτήθηκε πρώτα. Κάποιος τράβηξε μαχαίρι και έκοψε το αυτί του δούλου του Αρχιερέα. Μόνο ο Ιωάννης αναφέρει το όνομα του δούλου (Μάλχος) και συγκεκριμενοποιεί τον μαθητή που τράβηξε μαχαίρι ότι ήταν ο Σίμων ο Πέτρος.

θ. Μόνο ο ευαγγελιστής Λουκάς αναφέρει το θαύμα της θεραπείας του δούλου Μάλχου.Ο καινοδιαθηκολόγος Τζέιμς Φ. Μακγκράθ (James F. McGrath) υποστηρίζει το ότι το περιστατικό αυτό συνέβη πραγματικά, επειδή οι πρώτοι Χριστιανοί δύσκολα θα επινοούσαν ένα συμβάν που θα τους έδειχνε βίαιους.

ι. Εκτός από τον Μάρκο, οι τρεις άλλοι ευαγγελιστές γράφουν πως ο Ιησούς σταμάτησε με τον λόγο του την προσπάθεια αντίστασης, λέγοντας να βάλουν το μαχαίρι στην θήκη. Ο ευαγγελιστής Ματθαίος αναφέρει την γνωστή σε όλους φράση: «…όσοι τραβούν μαχαίρι από μαχαίρι θα πεθάνουν…» ενώ ο Ιωάννης γράφει πως ο Ιησούς φέρεται να είπε στον Πέτρο: «Θέλεις να μην πιώ το ποτήρι που όρισε ο πατέρας για μένα;»

ια. Πλην του Ιωάννη, οι υπόλοιποι επισημαίνουν πως ο Ιησούς εκφράζει την απορία γιατί δεν συνελήφθη όταν μιλούσε δημόσια στν ναό και στις συναγωγές και συνελήφθη ως ληστής κατά την νύχτα.

Ιβ. Ο Ευαγγελιστής Μάρκος αναφέρει τέλος: «Όλοι τότε τον  εγκατέλειψαν και έφυγαν. Και κάποιος νέος τον ακολούθησε, τυλιγμένος μ' ένα σεντόνι, αλλά τον έπιασαν άλλοι νέοι.  Εκείνος όμως άφησε το σεντόνι στα χέρια τους και έφυγε γυμνός.» το πρωτότυπο κείμενο είναι: «καὶ εἷς τις νεανίσκος συνηκολούθει αὐτῷ, περιβεβλημένος σινδόνα ἐπὶ γυμνοῦ· καὶ κρατοῦσιν αὐτόν· ὁ δὲ καταλιπὼν τὴν σινδόνα γυμνὸς ἔφυγεν ἀπ' αὐτῶν».
Ø  Το Πρόσωπο: Η ταυτότητα του «νεανίσκου» δεν αποκαλύπτεται ρητά. Πολλοί μελετητές και η εκκλησιαστική παράδοση εικάζουν ότι πρόκειται για τον ίδιο τον Ευαγγελιστή Μάρκο, ο οποίος περιέλαβε αυτή τη λεπτομέρεια ως μια άτυπη «υπογραφή» ή προσωπική μαρτυρία.
Ø  Η Σινδόνα: Το γεγονός ότι φορούσε μόνο ένα σινδόνι (λινό ύφασμα) υποδηλώνει ότι πιθανόν πετάχτηκε βιαστικά από το κρεβάτι του όταν άκουσε τον θόρυβο της σύλληψης, καθώς το σπίτι της οικογένειάς του θεωρείται ότι βρισκόταν κοντά.
Ø  Ο Συμβολισμός: Η φυγή του γυμνού συμβολίζει την απόλυτη εγκατάλειψη του Ιησού από όλους τους μαθητές Του και τον πανικό που επικράτησε εκείνη τη στιγμή.
Ø  Είναι η πιο διαδεδομένη άποψη. Θεωρείται ότι ο Μάρκος «υπογράφει» το Ευαγγέλιό του, περιγράφοντας μια δική του εμπειρία. Πιθανώς το σπίτι της μητέρας του (Μαρίας) βρισκόταν κοντά και ο ίδιος πετάχτηκε από το κρεβάτι όταν άκουσε τη φασαρία της σύλληψης.
Ø  Ο Θεοφύλακτος Αχρίδος αναφέρει την πιθανότητα ο νεανίσκος να ήταν ο Ιάκωβος ο Αδελφόθεος, ο οποίος ονομαζόταν «Δίκαιος» και ήταν γνωστός για την ασκητική του ζωή.
Ø  Ο Άγιος Αμβρόσιος πρότεινε ότι μπορεί να ήταν ο Ιωάννης, ο αγαπημένος μαθητής, λόγω του νεαρού της ηλικίας του, αν και οι περισσότεροι Πατέρες θεωρούν ότι οι δώδεκα μαθητές είχαν ήδη τραπεί σε φυγή.
 
Οι Πατέρες της εκκλησίας είδαν στο περιστατικό αυτό βαθύτερα νοήματα:
 
Ø  Η εγκατάλειψη των εγκοσμίων: Η σινδόνα (το πολύτιμο λινό ύφασμα) συμβολίζει τα γήινα αγαθά και τις βιοτικές μέριμνες. Ο νεανίσκος που την αφήνει πίσω για να σωθεί, δείχνει ότι μπροστά στον κίνδυνο ή την πνευματική κλήση, ο άνθρωπος πρέπει να είναι έτοιμος να απαρνηθεί ακόμα και τα απαραίτητα.
Ø  Η απόλυτη μοναξιά του Χριστού: Η φυγή του νεανίσκου «γυμνού» υπογραμμίζει τον πανικό και την πλήρη απομόνωση του Ιησού. Ακόμα και εκείνοι που προσπάθησαν να Τον ακολουθήσουν την τελευταία στιγμή, Τον εγκατέλειψαν με τον πιο ταπεινωτικό τρόπο.
Ø  Προτύπωση της Ανάστασης: Ορισμένοι ερμηνευτές συνδέουν τη σινδόνα που έμεινε στα χέρια των στρατιωτών με τα «οθόνια» (τα σάβανα) που βρέθηκαν κενά στον Τάφο. Όπως ο νεανίσκος έφυγε αφήνοντας το ύφασμα, έτσι και ο Χριστός αναστήθηκε αφήνοντας πίσω τα σύμβολα του θανάτου.
Ø  Η ανθρώπινη αδυναμία: Το γεγονός ότι ο νεανίσκος προτίμησε τη γύμνια (που στην εβραϊκή κουλτούρα ήταν σύμβολο ντροπής) από τη σύλληψη, δείχνει το μέγεθος του φόβου και της ανθρώπινης ευθραυστότητας.
 

 Η Σύλληψη του Ιησού Χριστού, κατά τον Δημήτριο Γκόγκα (συλλέγοντας τα στοιχεία και από τους 4 ευαγγελιστές)

     Ο Ιησούς Χριστός μαζί με τους μαθητές του και με άλλους που πίστευαν σε αυτόν κατευθύνθηκαν στους πρόποδες του όρους των Ελαιών, στην απέναντι πλευρά της κοιλάδας των Κέδρων, όπου υπήρχε ο κήπος της Γεθσημανής. Εκεί λοιπόν, ήρθε ο Ιούδας ο Ισκαριώτης, ένας από τους μαθητές του Ιησού, ακολουθούμενος από Ρωμαίους στρατιώτες και την φρουρά του Ναού καθώς και πλήθος ανθρώπων, οι οποίοι κρατούσαν δάδες, λυχνάρια, ήταν οπλισμένοι με μαχαίρια και ρόπαλα και τους είχανε στείλει οι γραμματείς, οι Φαρισαίοι, οι αρχιερείς και οι πρεσβύτεροι του ναού. Ο Ιούδας ο Ισκαριώτης, όταν πλησίασε με το πλήθος τον Ιησού Χριστό, τον χαιρέτησε με την προσφώνηση «Χαίρε Διδάσκαλε». Ο Ιησούς Χριστός τότε του απάντησε: «Κάνε αυτό για το οποίο ήρθες». Ο Ιούδας τότε (επειδή είχε πει στον επικεφαλής ότι όποιον φιλήσω εκείνος είναι ο Ιησούς)  έσκυψε και τον φίλησε. «Με ένα φιλί προδίδεις τον υιό του ανθρώπου» επισήμανε ο Ιησούς Χριστός. Απευθυνόμενος δε προς το πλήθος που παρακολουθούσε ρώτησε: «Ποιον γυρεύετε;» «Τον Ιησού τον Ναζωραίο» του είπανε. «Εγώ είμαι» αποκρίθηκε ο Ιησούς. Κάποιοι πισωδρόμησαν και ο Ιησούς ρώτησε ξανά. «Ποιον γυρεύετε;» «Τον Ιησού τον Ναζωραίο» του είπανε. «Εγώ είμαι» απάντησε ξανά ο Ιησούς. Τότε ο επικεφαλής χιλίαρχος διέταξε τους στρατιώτες και τους φρουρούς του ναού να συλλάβουν τον Ιησού Χριστό. Τότε οι μαθητές και αυτοί που ακολούθησαν τον Ιησού στον χώρο εκείνο, ρώτησαν τον Ιησού: «Κύριε να του χτυπήσουμε;». Μάλιστα ο μαθητής του, Σίμων Πέτρος, τράβηξε το μαχαίρι από την θήκη του και έκοψε το αυτί του δούλου του αρχιερέα, το όνομα του οποίου ήταν Μάλχος. Ο Ιησούς τότε αντέδρασε και φώναξε: «Φτάνει ως εδώ. Βάλε το μαχαίρι στη θήκη. Θέλεις να μην πιώ το ποτήρι που όρισε ο πατέρας για μένα; Όσοι τραβούν μαχαίρι από μαχαίρι θα πεθάνουν. Ή νομίζεις πως δεν μπορώ τώρα να παρακαλέσω τον πατέρα μου, να μου στείλει για συμπαράσταση παρατάξει περισσότερες από δώδεκα λεγεώνες αγγέλων; Αλλά πως θα εκπληρωθούν οι γραφές ότι έτσι πρόκειται να γίνει;» και αγγίζοντας το αυτί του δούλου το θεράπευσε. Απευθυνόμενος δε προς το πλήθος είπε: «Σαν να ήμουν ληστής βγήκατε με μαχαίρια και ρόπαλα να με συλλάβετε. Καθημερινά ήμουν μαζί σας διδάσκοντας στον ναό και δεν με συλλάβατε. Αυτή όμως είναι η ώρα σας, η ώρα που κυριαρχεί το σκοτάδι και αυτό όμως έγινε για να βγούνε αληθινές οι προφητείες της γραφής.» Όλοι τότε οι μαθητές και αυτοί που τον ακολουθούσαν τον εγκατέλειψαν και έφυγαν. Κάποιος νέος τον ακολούθησε, τυλιγμένος μ' ένα σεντόνι, αλλά τον έπιασαν άλλοι νέοι από το πλήθος . Εκείνος όμως άφησε το σεντόνι στα χέρια τους και έφυγε γυμνός.

 

	Κατά Μάρκον	Κατά Ματθαίον	Κατά Λουκάν	Κατά Ιωάννη
	γράφτηκαν τα έτη:
	48-52 μ.Χ.	55-60 μ.Χ.	57-61 μ.Χ.	65-66 μ.Χ.
Χώρος, μέρος σύλληψης	Τόπος της Γεθσημανής	Τόπος της Γεθσημανής	Όρος των Ελαιών	Στην απέναντι πλευρά του χειμάρρου των Κέδρων. Εκεί ήταν ένας κήπος…
Προδότης	Ιούδας ο Ισκαριώτης	Ιούδας	Ιούδας	Ιούδας
Ακολουθία	Πλήθος από ανθρώπους οπλισμένους με ξίφη και ρόπαλα, σταλμένους  από τους αρχιερείς, τους γραμματείς και τους πρεσβυτέρους του συνεδρίου.	Όχλος (πλήθος)που κρατούσε μαχαίρια και ξύλα (ρόπαλα), τον οποίο είχαν στείλει οι Αρχιερείς και οι Πρεσβύτεροι του λαού.	πλήθος ανθρώπων	Έρχεται λοιπόν εκεί ο Ιούδας με Ρωμαίους στρατιώτες και φρουρούς του ναού, που του έδωσαν οι αρχιερείς και οι Φαρισαίοι. Ήταν οπλισμένοι και κρατούσαν δαυλούς και λυχνάρια στα χέρια τους.
Προσφώνηση του Ιησού από τον Ιούδα	“χαίρε διδάσκαλε”	«Χαίρε, διδάσκαλε!»
Συνθηματικό προδοσίας	«Όποιον φιλήσω αυτός είναι, πιάστε τον και μεταφέρετε τον με μέτρα ασφαλείας» (φίλησε θερμά.)	«Όποιον φιλήσω αυτός είναι πιάστε τον»	Αυτός πλησίασε τον Ιησού για να τον φιλήσει. Γιατί αυτό το σημάδι τους είχε δώσει: όποιον φιλήσω, αυτός είναι.
Λόγια του Ιησού προς τον Ιούδα		«Φίλε, κάνε αυτό για το οποίο ήρθες»	Ιούδα με φίλημα προδίνεις τον Υιό του ανθρώπου;
Λόγια του Ιησού προς τους στρατιώτες και τους φρουρούς του ναού				Ποιον γυρεύετε; Τον Ιησού από την Ναζαρέτ του αποκρίνονται. Τους λέει ο Ιησούς: Εγώ είμαι. Πισωδρόμησαν και έπεσαν καταγής. Τότε τους ρώτησε πάλι: Ποιον γυρεύετε; Και αυτοί είπαν: Τον Ιησού από την Ναζαρέτ. Τους αποκρίθηκε ο Ιησούς: αν λοιπόν γυρεύετε εμένα, αφήστε τους αυτούς να φύγουν
Τρόπος σύλληψης	Άπλωσαν τα χέρια τους και συνέλαβαν τον Ιησού.	Πλησίασαν τον Ιησού, τον συνέλαβαν και τον έδεσαν.	Αφού συνέλαβαν τον Ιησού, τον έσυραν…	Οι στρατιώτες με το χιλίαρχο και οι Ιουδαίοι φρουροί συνέλαβαν τότε τον Ιησού, τον έδεσαν …
Προσπάθεια αντίστασης από μαθητές; Ακόλουθους; του Ιησού	Κάποιος δε από αυτούς, που έστεκαν εκεί κοντά, τράβηξε την μάχαιραν, κτύπησε τον δούλο του αρχιερέως και του έκοψε το αυτί.	Ένας από αυτούς που ήταν με τον Ιησού Χριστό, έσυρε το μαχαίρι του, χτύπησε τον δούλο του Αρχιερέα και του έκοψε το αυτί.	Κύριε να τους χτυπήσουμε με το μαχαίρι; Ένας μάλιστα από αυτούς χτύπησε τον δούλο του αρχιερέα και του έκοψε το δεξί αυτί.	Ο Σίμων Πέτρος είχε ένα μαχαίρι. Το τραβάει, χτυπάει τον δούλο του Αρχιερέα και του κόβει το δεξί αυτί. Το όνομα του δούλου ήταν Μάλχος.
Λόγος του Ιησού προς τους μαθητές και τους ακολούθους του!		Βάλε το μαχαίρι σου ξανά στη θήκη του διότι όσοι τραβούν μαχαίρι από μαχαίρι θα πεθάνουν. Ή νομίζεις πως δεν μπορώ τώρα να παρακαλέσω τον πατέρα μου, να μου στείλει για συμπαράσταση παρατάξει περισσότερες από δώδεκα λεγεώνες αγγέλων; Αλλά πως θα εκπληρωθούν οι γραφές ότι έτσι πρόκειται να γίνει;	Φτάνει ως εδώ. Άγγιξε ύστερα το αυτί του δούλου και τον γιάτρεψε.	Τότε ο Ιησούς είπε στον Πέτρο. Βάλε το μαχαίρι στη θήκη. Θέλεις να μην πιώ το ποτήρι που όρισε ο πατέρας για μένα;
Ερώτημα-απορία του Ιησού Χριστού	Σαν να ήμουν ληστής, βγήκατε με μαχαίρια και ρόπαλα να με συλλάβετε; Καθε ημέρα ήμουνα κοντά σας και δίδασκα στο ναό και δεν με συλλάβατε.	Σαν να ήμουν ληστής βγήκατε με μαχαίρια και ρόπαλα να με συλλάβετε. Καθημερινά ήμουν μαζί σας διδάσκοντας στον ναό και δεν με συλλάβατε. Αυτό όμως έγινε για να βγούνε αληθινές οι προφητείες της γραφής	Ληστής είμαι και βγήκατε με μαχαίρια και ρόπαλα; Κάθε μέρα ήμουν ανάμεσά σας στο ναό και δεν απλώσατε χέρι πάνω μου. Αυτή όμως είναι η ώρα σας, η ώρα που κυριαρχεί το σκοτάδι.
Τελική στάση Μαθητών	Όλοι τότε τον  εγκατέλειψαν και έφυγαν. Και κάποιος νέος τον ακολούθησε, τυλιγμένος μ' ένα σεντόνι, αλλά τον έπιασαν άλλοι νέοι.  Εκείνος όμως άφησε το σεντόνι στα χέρια τους και έφυγε γυμνός.