Σου είπα να μην πεθάνεις.... / Δημήτριος Γκόγκας

Σου είπα να μην πεθάνεις.

Δεν μου έκανες τη χάρη. 

Και τώρα με κάθε περιστέρι πετάει η ψυχή σου.

Σου είπα να μην πεθάνεις.

Και συ χαμογέλασες. Αστείο, ψέλισσα ! 

Μα τώρα κατάλαβα πως έλεγες αντίο.

Σου είπα να μην πεθάνεις.

Απάντησες, μάλλον ταξίδια ονειρεύτηκες, ότι μοιάσεις του Ιώβ. 

Σήμερα στη στάση του Λεωφορείου, ήμουν μόνος. 

Η ΚΡΥΑ ΣΤΙΓΜΗ / ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΓΚΟΓΚΑΣ

 https://suno.com/s/QxVzUuK0CWUbKV7j

Η ΚΡΥΑ ΣΤΙΓΜΗ
 
Αχ! Αυτή η κρύα στιγμή
που τον κόσμο ραντίζει
κάνει την μαύρη πνοή
σαν ανθός να μυρίζει.
 
Κι όταν λείπεις εσύ
από δίπλα μου, ζάλη!
Λέω: ο κόσμος μπορεί
να γυρίσει και πάλι.

Συναντήσεις ποιητών και ποιητριών

    Στην παρουσίαση του βιβλίου ποίησης : Η ΜΕΣΑ ΛΕΞΗ κι άλλες ιστορίες του βυθού,  την 25η Σεπ 2026, στην αίθουσα της Στέγης Γραμμάτων και Τεχνών του Δήμου Λάρνακας, είχα την ευκαιρία να συναντηθώ με αξιόλογους ποιητές και ποιήτριες. / Δημήτριος Γκόγκας 

Με τον οικοδεσπότη και φίλο ποιητή Ανδρέα Τιμοθέου. Η νέα του ποιητική συλλογή δεν αναδυκνείει μόνο την ευαισθησία του ως ανθρώπου, αλλά και την σταδιακή του εξέλιξη στον λόγο. Μια συλλογή ποιημάτων που πράγματι αξίζει να κοσμεί κάθε βιβλιοθήκη! 

*

Με τις ποιήτριες Ιωάννα Παπαιωάννου, Ανδριανή Σουρή και τη συγγραφέα Έλλη Αθανασίου. Οι ποιήτριες ξεχωρίζουν για την σεμνότητα και την ειλικρίνεια του ποιητικού τους λόγου. Η συγγραφέας Έλλη Αθανασίου, μας καλεί στην παρουσίαση του βιβλίου της :  Θα ξανανθίσει την Παρασκευή 16 Οκτ 2026 στην αίθουσα των ΑΜΕΑ Αγίου Λαζάρου

**

Με την φίλη ποιήτρια Αγγέλα Καιμακλιώτη. Μία από τις σημαντικότερες ποιητικές φωνές της Κύπρου.

Προσεγγίζοντας τον μύθο : "Οι 5 χαλκάδες στο Πέγκο"

 

 

 γράφει ο Δημήτριος Γκόγκας

 
 

Αφορμή για την παρούσα εργασία ήταν μία ερώτηση της συγχωριανής (από το Στρυμονικό Σερρών) κα. Αγαθής Γιολτζίδου. Η κα Αγαθή με ρώτησε εάν γνώριζα τον μύθο των 5 χαλκάδων στην περιοχή του Πέγκου. Μύθος που λαμβάνει χώρα κατά την γερμανική κατοχή της περιοχής την περίοδο από το 1940-1945.  Επειδή δεν είχα καμία γνώση για τον μύθο αυτό ή για κάτι σχετικό με τον μύθο αυτό, θεώρησα σωστό ότι θα έπρεπε να ανατρέξω σε βιβλία και σχετικές σελίδες είτε του διαδικτύου είτε όχι προκειμένου να εντοπίσω κάποια στοιχεία.
Έτσι λοιπόν κατέληξα στα παρακάτω κάνοντας πάντοτε μικρά βήματα, ξεκινώντας από την πιο απλή ερώτηση:
 
1.    Τι σημαίνει χαλκάς;
 
           Η λέξη «χαλκάς» έχει τις περισσότερες φορές διαφορετικές σημασίες, ανάλογα με τα συμφραζόμενα:
 
          α. Κυριολεκτικά: Είναι μεταλλικός κρίκος ή δαχτυλίδι, συνήθως από σίδερο ή χαλκό. Χρησιμοποιείται κυρίως για να στερεώνει ή να συνδέει κάτι — π.χ. ο χαλκάς της αλυσίδας, ο χαλκάς στη μύτη του ζώου (όπως στους ταύρους ή τα γουρούνια).
          β. Μεταφορικά: Μπορεί να σημαίνει δέσιμο, υποδούλωση ή εξάρτηση. Π.χ. έβαλε χαλκά στον λαιμό του = έγινε υποχείριος ή δέσμιος κάποιου. Έγινε δούλος, υποζύγιο!
          γ. Λαϊκά / ιστορικά: Ο «χαλκάς» ήταν και τεχνίτης που δούλευε χαλκό, δηλαδή χαλκουργός.
 
 
2.    Ετυμολογία της λέξης
 

α. Η λέξη χαλκάς προέρχεται από το αρχαίο ελληνικό «χαλκός», το γνωστό μέταλλο. που σήμαινε «ορείχαλκος, μέταλλο, χαλκός». Το επίθημα -άς χρησιμοποιείται για να δηλώσει άνθρωπο που σχετίζεται με κάτι ή αντικείμενο που έχει σχέση με αυτό.

Έτσι, «χαλκάς» αρχικά σήμαινε «αυτός που δουλεύει τον χαλκό» (δηλαδή ο χαλκουργός), και στη συνέχεια η λέξη πήρε και τη σημασία του μεταλλικού κρίκου από το ίδιο υλικό.

 Συνοψίζοντας μπορούμε να πούμε ότι: χαλκάς = χαλκός + -άς → «αυτός που έχει σχέση με τον χαλκό» → χαλκουργός → μεταλλικός κρίκος.

          β. κρίκος < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική κρίκος [ < πρωτοϊνδοευρωπαϊκής προέλευσης *(s)ker- (λυγίζω) ]

για τον αθλητισμό < σημασιολογικό δάνειο από τη γαλλική anneaux

         γ. [<τουρκ. halka "δαχτυλίδι"].

 

3.    Χρήσεις  των χαλκάδων
 
α Πρακτική
  Οι χαλκάδες ήταν συνηθισμένο εξάρτημα των πορτών στις αγροικίες και στα σπίτια των πόλεων. Έπαιζαν ρόλο χειρολαβής ή «κουδουνιού»: οι επισκέπτες χτυπούσαν τη βαριά ξύλινη πόρτα με τον χαλκά για να ειδοποιήσουν τους μέσα. Ήταν συνήθως χαλκοί ή σιδερένιοι, συχνά χειροποίητοι από τοπικούς σιδηρουργούς ή χαλκουργούς. Στην Κατοχή, λόγω της έλλειψης πρώτων υλών, πολλοί χαλκάδες λιώθηκαν για να χρησιμοποιηθεί το μέταλλο (π.χ. για βλήματα, φυσίγγια ή οικιακές ανάγκες).
          β. Συμβολική
            Παράλληλα όμως, ο χαλκάς δεν ήταν απλώς αντικείμενο — είχε συμβολικό βάρος στη λαϊκή πίστη: Ο χαλκός θεωρούνταν προστατευτικό μέταλλο· «δένει» το κακό, δεν αφήνει τα κακά πνεύματα να περάσουν την πόρτα. Γι’ αυτό πολλοί τοποθετούσαν χαλκάδες σε σχήμα ζώου (π.χ. λιονταριού, λύκου) — για να «φοβίζει» τα πνεύματα και το κακό μάτι.
 
Σε μερικά χωριά της Μακεδονίας και της Θεσσαλίας, όταν γεννιόταν παιδί ή έφευγε άντρας στον πόλεμο, έδεναν μια κορδέλα ή φυλαχτό στον χαλκά της πόρτας — «για να μην περάσει το κακό στο σπίτι».
         γ. Κατά την Κατοχή και τον πόλεμο
            Την περίοδο 1940-1945, οι χαλκάδες έγιναν σύμβολο αντίστασης και μνήμης: Οι γυναίκες που περίμεναν τους άντρες τους από το μέτωπο «κρεμούσαν μαντήλι ή σταυρό στον χαλκά», σαν υπόσχεση ότι θα τους περιμένουν. Υπάρχουν μαρτυρίες (κυρίως από τη Μακεδονία και τη Θεσσαλία) ότι οι χαλκάδες στις πόρτες «σημάδευαν» σπίτια που προστάτευαν αντάρτες ή έκρυβαν τρόφιμα. Έβαζαν, π.χ., τον χαλκά στραμμένο ανάποδα για να δηλώσουν «είναι ασφαλές» ή «όχι ασφαλές».
        δ. Μετά τον πόλεμο
           Με τη σταδιακή αστικοποίηση, οι χαλκάδες άρχισαν να αντικαθίστανται από σύγχρονα πόμολα, μα σε πολλά παλιά σπίτια της Μακεδονίας, της Ηπείρου και των Σερρών σώζονται ακόμα και οι παλιοί λένε:«Μην τον βγάζεις τον χαλκά· φυλάει το σπίτι.»
 
 
4.    Χαλκουργοί, τεχνίτες χαλκού στον Ν. Σερρών την περίοδο 1940-1945
 
Αναζητώντας κυρίως στο διαδίκτυο δεν κατάφερα Δεν κατάφερα να εντοπίσω καταγεγραμμένη με σαφήνεια πληροφορία που να επιβεβαιώνει ότι υπήρχαν επαγγελματίες χαλκουργοί (τυπικά τεχνίτες του χαλκού) στον Νομός Σερρών την περίοδο 1940-1945.
 
 
5.    Υπαρκτοί μύθοι περί χαλκάδων ή χαλκουργών σε διάφορα μέρη της Ελλάδας!
 
           Συγκεκριμένος πανελλήνιος μύθος αποκλειστικά για χαλκάδες ή χαλκουργούς, δεν υπάρχει. Υπάρχουν όμως αρκετές μυθικές και λαϊκές αναφορές που σχετίζονται με τη δουλειά του χαλκού και τους τεχνίτες του μετάλλου, που συνδέθηκαν με μαγικές, μυστικές ή μυστηριακές ιδιότητες.
 
           α. Οι αρχαίοι «τεχνίτες του χαλκού»
               Στην αρχαία ελληνική μυθολογία, ο χαλκός θεωρούνταν ιερό μέταλλο, συνδεδεμένο με:
(1)  τον Ήφαιστο, θεό της φωτιάς και της μεταλλουργίας, που έφτιαχνε τα όπλα των θεών και των ηρώων.
(2)  τους Δάκτυλους του Ίδη και τους Κουρήτες, μυστηριώδεις μεταλλουργούς της Κρήτης και της Φρυγίας, που λέγεται πως δίδαξαν στους ανθρώπους την τέχνη του χαλκού.
Αυτοί θεωρούνται και οι πρωταρχικοί «χαλκουργοί» του μύθου.
 
             β. Ο χαλκός ως προστατευτικό μέταλλο
               Στη λαϊκή πίστη και παράδοση, ο χαλκός είχε αποτροπαϊκή δύναμη — απωθούσε το κακό. Για τον λόγο αυτό: έβαζαν χαλκάδες (μεταλλικούς κρίκους ή αντικείμενα) στα ζώα ή στις πόρτες των σπιτιών, πιστεύοντας ότι το «χαλκωμένο» αντικείμενο δεν το πιάνει το κακό μάτι.
          γ. Οι χαλκουργοί ως «μάστορες της φωτιάς»
              Σε διάφορες περιοχές της Ελλάδας (ιδίως στη Μακεδονία, την Ήπειρο και την Πελοπόννησο), οι χαλκουργοί ή «γανωματήδες» είχαν τη φήμη ανθρώπων μυστηριωδών, γιατί δούλευαν με φωτιά και μέταλλο, πράγματα που η λαϊκή φαντασία συνδέει με μαγεία και μεταστοιχείωση. Κάποιες παραδόσεις και λαϊκές αφηγήσεις αναφέρουν ότι «ο χαλκουργός ξέρει να μεταμορφώνει τη γη σε ασήμι» — δηλαδή ότι κατέχει κρυφή γνώση. Την εποχή του 1940-1945, υπήρχαν «γανωματήδες» που γυρνούσαν τα χωριά, όπως και στο Στρυμονικό Σερρών, προκειμένου να γυαλίσουν τα παλιά «τσίγκινα» ή χάλκινα σκεύη των νοικοκυριών, έναντι φυσικά αμοιβής!
        
          δ. Το «χαλκούν», ο «χαλκάς» στις παροιμίες του λαού.
              (1) «Χαλκούν φωνή» = δυνατή, καθαρή φωνή (όπως ο ήχος του χαλκού).
              (2) «Του ’βαλε χαλκά» = τον έδεσε, τον υπέταξε, τον υποδούλωσε μεταφορική χρήση με ρίζα στη δουλειά των χαλκάδων.
 
6.    Λαϊκοί μύθοι ή παραμύθια όπου εμφανίζεται χαλκουργός ή αντικείμενο από χαλκό (π.χ. ο χαλκός της νύμφης, ο χαλκός του Ήφαιστου κ.ά.).
 
          α. Ο Ήφαιστος και οι Χάλκινοι Δούλοι του (Αθήνα – Λήμνος)
              Ο θεός Ήφαιστος, προστάτης των χαλκουργών, λέγεται πως κατασκεύασε στο εργαστήρι του κάτω από τη Λήμνο χάλκινους δούλους, μηχανικά τερατόμορφα όντα, που υπάκουαν στις εντολές του. Ήταν όρθιοι, φτιαγμένοι από καθαρό χαλκό, κι εκτελούσαν τις δευτερεύουσες δουλειές του σιδηρουργείου. Ο μύθος αυτός θεωρείται και η πρώτη αναφορά σε «ανδροειδή» στη μυθολογία, και δείχνει πώς ο τεχνίτης του χαλκού είχε κάτι θεϊκό και απρόσιτο.
         β. Ο Τάλως, ο Χάλκινος Φύλακας της Κρήτης
             Ο Τάλως ήταν ένας γιγάντιος δαιδαλώδης γίγαντας άνδρας από χαλκό, που έφτιαξε ο Ήφαιστος (σε άλλες σχετικές αναφορές  ο Δαίδαλος) για να φυλάει την Κρήτη. Περιπολούσε γύρω από το νησί τρεις φορές τη μέρα και πετούσε πύρινες πέτρες σε όποιο πλοίο πλησίαζε.
Είχε στις φλέβες του λιωμένο κασσίτερο αντί για αίμα, και πέθανε όταν η Μήδεια, κόρη του βασιλιά της Κολχίδας Αιήτη, του έβγαλε το χάλκινο καρφί που τον κρατούσε ζωντανό.
Ο Τάλως είναι ο πιο διάσημος «χάλκινος άνθρωπος» της ελληνικής παράδοσης.
        γ. Οι Ιδαίοι Δάκτυλοι (Κρήτη – Φρυγία)
            Οι Ιδαίοι Δάκτυλοι ήταν μυστηριώδεις σιδηρουργοί και χαλκουργοί που ζούσαν στο όρος Ίδη. Πίστευαν ότι αυτοί ανακάλυψαν τη φωτιά, την τήξη των μετάλλων, και τη μαγεία της μεταλλουργίας. Στην παράδοση θεωρούνται ημίθεοι-μάγοι: με τη φωτιά τους έφτιαχναν όπλα αλλά και ξόρκια. Η τέχνη τους θεωρούνταν τόσο αρχαία, που συχνά τους συνδέουν με τις ρίζες του ελληνικού πολιτισμού.
      δ. Ο λαϊκός μύθος του “Χαλκουργού της τύχης” (Ήπειρος, προφορική παράδοση)
          Σε παραδόσεις, λαϊκές αφηγήσεις  της Ηπείρου (καταγεγραμμένες κατά τον 19ο αιώνα) αναφέρεται ο «χαλκουργός της τύχης», ένας τεχνίτης που μπορούσε να φτιάξει χάλκινο δαχτυλίδι που έφερνε τύχη σε όποιον το φορούσε. Αν όμως ο κάτοχος του δακτυλιδιού γινόταν άπληστος, το δαχτυλίδι σκουριάζε και έκαιγε το δέρμα του. (σύμβολο ότι ο χαλκός «μισεί» την απληστία. Ο μύθος αυτός θεωρείται υπόλειμμα αρχαίας ηθικής διδαχής, που πέρασε στη χριστιανική λαϊκή παράδοση.
       ε. Τα “χαλκωμένα” αντικείμενα στη μαγεία και στη λαογραφία
           Στην ύπαιθρο, ιδίως σε ορισμένες περιοχές στη Θράκη και τη Μακεδονία, υπήρχε πίστη ότι χαλκωμένο αντικείμενο (π.χ. δοχείο, σταυρός, κρίκος) δεν πιάνει το κακό. Ο τεχνίτης που το «χάλκωνε» έπρεπε να λέει ευχές ή ψαλμούς, προκειμένου να ενισχυθεί αυτή η πεποίθηση.
 
7.    Εμπνευσμένος μύθος από τις παραδόσεις και τις λαϊκές αφηγήσεις!
 
            Ο Τελευταίος Χαλκουργός της Ελλάδας
 
           Παλιά, στα χρόνια που οι άνθρωποι μιλούσαν με τα αγέρωχα βουνά και τα ορμητικά ποτάμια είχαν φωνή, ζούσε σ’ ένα μικρό χωριό της Μακεδονίας, κοντά στο όρος Σιβρί,  ένας γέροντας χαλκουργός, ο κυρ-Αντώνης. Το εργαστήρι του ήταν στην περιοχή του Πέγκου, μια απρόσιτη περιοχή σε πολλούς,  γεμάτη από βελανιδιές, οξιές και πεύκα. Σιμά, ένας ξεροπόταμος, λίμναζε τα νερά του. Το σφυρί του είχε ήχο που θύμιζε καμπάνα, και κάθε φορά που χτυπούσε το μέταλλο, έμοιαζε να τραγουδάει μαζί του ολόκληρο το χωριό. Ο κόσμος έλεγε πως το χέρι του δεν ήταν απλό, ήταν θεϊκό καθώς το ’χε ευλογήσει ο θεός Ήφαιστος, όταν επισκέφτηκε την περιοχή της Μακεδονίας. Μπορούσε να φτιάξει χαλκό που δεν μαύριζε ποτέ, κρίκο που δεν λύγιζε και φλόγα που δε σβηνόταν απ’ τον δυνατό άνεμο.
Όμως ο γέρος δεν περηφανευόταν· έλεγε μονάχα:
«Ο χαλκός είναι σαν τον άνθρωπο, αν δεν τον ζεστάνεις με απέραντη αμόλυντη αγάπη, δεν πλάθεται.»
Μια μέρα ήρθε στο χωριό ένας όμορφος νέος ξένος, ντυμένος στα μαύρα.
Ζήτησε από τον κυρ-Αντώνη να του φτιάξει ένα χάλκινο δαχτυλίδι που να φέρνει τύχη.
Ο γέρος του απάντησε: «Η τύχη δεν σφυρηλατείται, παιδί μου, χαρίζεται μονάχα σ’ όσους έχουν καθαρή καρδιά.»
Μα ο νέος επέμενε.
Έβαλε το χέρι του στη τσέπη και  του ’δωσε μια χούφτα χρυσά νομίσματα . Ύστερα έφυγε, αφήνοντάς τον κυρ- Αντώνη σκεφτικό.
 
      Ο κυρ-Αντώνης ξενύχτησε μπροστά στη άσβεστη φωτιά. Έλιωσε τον χαλκό, ψιθύρισε ευχές, κι έπλασε ένα δαχτυλίδι που λαμποκοπούσε σαν ανατολή. Μα την ώρα που το βύθισε στο νερό να κρυώσει, άκουσε μέσα από τον ατμό μια φωνή να λέει:
«Ό,τι φτιάχνεις με απληστία, θα καεί με φωτιά.»
          Την άλλη μέρα ο νέος φόρεσε το δαχτυλίδι και χάθηκε. Καιρό μετά έμαθαν πως είχε γίνει πλούσιος, άπληστος και άπονος, ώσπου μια νύχτα βρέθηκε νεκρός, κι ο χαλκός είχε καεί πάνω στο δάχτυλό του.
           Ο γέρος χαλκουργός τότε κατάλαβε πως το μέταλλο είχε ψυχή, και πως ο θεός Ήφαιστος τού ’χε δώσει δώρο αλλά και ευθύνη μαζί.
Έσβησε τη φωτιά στο καμίνι του, έθαψε το σφυρί του κάτω από το ψηλότερο κυπαρίσσι και είπε: «Η τέχνη του χαλκού πρέπει να ξεκουραστεί ώσπου να ξαναβρεθεί χέρι τίμιο να την κρατήσει.»
 
           Κι από τότε, λένε, όταν φυσάει ο άνεμος πάνω από τα παλιό εργαστήρι του Κυρ - Αντώνη, ακούγεται αχνά ένα ρυθμικό «τάκ-τάκ» σαν από σφυρί που δε λέει να σιωπήσει.
Λένε πως είναι ο κυρ-Αντώνης που δουλεύει ακόμα, κάπου ανάμεσα στους καπνούς και στα όνειρα, φτιάχνοντας τον επόμενο χαλκό της καρδιάς.

Μπορεί να υπάρξει πραγματικός σεβασμός ακόμη και με τη χρήση του ενικού αριθμού στα σχολεία;

 γράφει ο Δημήτριος Γκόγκας 
(σκέψεις και απόψεις ενός ανθρώπου που ασχολείται με την ποίηση!)

   

   Ναι, μπορεί να υπάρξει πραγματικός σεβασμός ακόμη και με τη χρήση του ενικού αριθμού, καθώς ο σεβασμός είναι κυρίως ζήτημα συμπεριφοράς, στάσης και ορίων, και όχι αποκλειστικά γλωσσικού τύπου. Όμως η χρήση του πληθυντικού αριθμού (πληθυντικός ευγενείας) είναι ο παραδοσιακός τρόπος έκφρασης σεβασμού και απόστασης στην ελληνική γλώσσα. 
     Η άποψή  ότι «δεν μπορεί να υπάρξει, σεβασμός χωρίς την χρήση του πληθυντικού αριθμού» είναι απόλυτα σεβαστή και δικαιολογημένη, καθώς για πολλές γενιές ο πληθυντικός ήταν το απαραίτητο «οχυρό» για τη διατήρηση της αυθεντίας του δασκάλου. Ωστόσο, η σύγχρονη παιδαγωγική και η πραγματικότητα πολλών σχολείων δείχνουν ότι η σχέση αυτή έχει εξελιχθεί.
    Όταν οι μαθητές μιλούν στον ενικό, ο σεβασμός δεν χάνεται, αλλά μετατοπίζεται από την τυπική ευγένεια στην ουσιαστική επικοινωνία. Έτσι λοιπόν ο μαθητής που ακούει τον δάσκαλο, δεν τον διακόπτει και συμμετέχει στο μάθημα, δείχνει έμπρακτο σεβασμό, ανεξάρτητα από το αν θα πει «πες μου» ή «πείτε μου». Ο ενικός αριθμός δεν σημαίνει αυτόματα «είμαστε φίλοι και κάνουμε ό,τι θέλουμε». Οι κανόνες της τάξης και ο ρόλος του εκπαιδευτικού ως καθοδηγητή παραμένουν ξεκάθαροι. Σε πολλά σύγχρονα ή εναλλακτικά σχολεία, ο ενικός χρησιμοποιείται εσκεμμένα για να μειωθεί η απόσταση του φόβου. Αυτό βοηθά τους μαθητές να νιώθουν ασφάλεια, να εκφράζουν απορίες και να συνδέονται πιο ουσιαστικά με τον εκπαιδευτικό, διατηρώντας παράλληλα την εκτίμησή τους προς το πρόσωπό του. Το μέγα θέμα είναι οι μαθητές να έχουν την δυνατότητα να ξεχωρίζουν τους ρόλους τους, την ορθή τάξη και ιεραρχία μέσα στην αίθουσα. 
     Πολλοί υποστηρίζουν ότι η χρήση του πληθυντικού αριθμού βασίζεται απλώς στην τήρηση της ιεραρχίας, οριοθετεί τη σχέση εκπαιδευτικού και μαθητή, τηρεί τις αποστάσεις αλλά μπορεί να κρύβει μια επιφανειακή ευγένεια. Αντίθετα η χρήση του ενικού αριθμού, βασίζεται στην εκτίμηση και το κύρος, δημιουργεί μια άμεση σχέση συνεργασίας μαθητή και εκπαιδευτή, αλλά μπορεί να οδηγήσει σε ακραίες καταστάσεις εάν δεν προσεχθούν κάποιες κόκκινες γραμμές. 
   Ο πραγματικός κίνδυνος δεν είναι ο ίδιος ο ενικός αριθμός, αλλά η τάση εξίσωσης του δασκάλου με τον συμμαθητή. Αν ο ενικός συνοδεύεται από ειρωνεία, αυθάδεια ή αδιαφορία, τότε πράγματι ο σεβασμός έχει χαθεί. Αν όμως συνοδεύεται από ευγένεια («κύριε/κυρία, μπορείς να μου εξηγήσεις...;»), τότε ο σεβασμός παραμένει ακέραιος, απλώς γίνεται πιο ανθρώπινος.
  Οι κοινωνίες μας όμως (Ελλάδας και Κύπρου) δεν είναι σε θέση ακόμα να βιώσουν μια τέτοια κατάσταση στα εκπαιδευτήρια. Είμαστε προσηλωμένοι στον παραδοσιακό τρόπο ευγένειας που εκφράζεται με την χρήση του πληθυντικού αριθμού. Κάθε άλλη χρήση, δημιουργεί ρήξη στις σχέσεις Δασκάλου και μαθητή, εντός και εκτός αίθουσών διδασκαλίας! 

Φιλιά κι αγκάλες / ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΓΚΟΓΚΑΣ

 https://suno.com/s/ARbfkrJcui61EF50

Φιλιά που φύγαν
ή που δεν δόθηκαν.
Ψάχνω που πήγαν
και πως προδόθηκαν.
Κι όταν τα εύρω
Θα πω: τι κάνατε.
Μήπως υπήρχαν
για σένα θάνατε!
 
Και οι αγκάλες
που ξεχαστήκανε.
Ήτανε στάλες
στη γη χαθήκανε.
Κι έτσι μετράω
χρόνους που πέρασαν.
Χαρές και λύπες
Κι ότι με γέρασαν!
 

Φιλιά κι αγκάλες, ελάτε δίπλα μου
Να κοιμηθούμε, μαζί στο μνήμα μου
Κι όσοι θα έρθουν, φιλιά να δώσουμε
Κι αν είμαι πτώμα  θα με προδώσουνε!
 
Κάποια αδέλφια
του Γολγοθά σταυροί!
Χτυπούν τα ντέφια
κάνοντας προσευχή.
Κι ότι χρωστούσα
Μου το ξεχρεωσαν
Και ένα τάφο
τώρα μου χρέωσαν!
 
Φιλιά κι αγκάλες, ελάτε δίπλα μου
Να κοιμηθούμε, μαζί στο μνήμα μου
Κι όσοι θα έρθουν, φιλιά να δώσουμε
Κι αν είμαι πτώμα, θα με προδώσουνε!

Κάντε τη μέρα μιαν αρχή /ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΓΚΟΓΚΑΣ

  https://suno.com/s/VVP5cpsYaHQDk1Ym

Σα σκοτωθεί ένα παιδί 

 Πεθαίνει μια ελπίδα 

Για αυτό ποτέ σα γεννηθεί 

 Μη δίνετε λεπίδα

Κάντε τη μέρα μιαν αρχή Με βέλος την ειρήνη Γιατί σε τούτη τη ζωή Καθείς ειν' ότι δίνει! Κάντε τη μέρα μιαν αρχή Με βέλος την ειρήνη Γιατί σε τούτη τη ζωή Καθεις ειν' ότι αφήνει!

…Μ΄ ΑΓΑΠΑΣ; / ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΓΚΟΓΚΑΣ

  https://suno.com/song/25ee4214-2382-4bb2-9080-1fd60208edba

Στον τοίχο το κάδρο, ένα δάκτυλο σκόνη.

Το ρολόι κοιτάζεις, στη σιωπή σου μιλάς.
Καλαμιές που καπνίζουν οι καιόμενοι πόνοι.
Κάπως ψελλίζεις
πως …μ΄ αγαπάς.
 
« Μη φύγεις» μου γνέφεις. Οι δρόμοι αλλάζουν
χωρίς τις στροφές. Στο τιμόνι κολλάς.
Στον ώμο που γέρνεις δυο δάκρυα στάζουν,
μέσα στη θλίψη,
ρωτάς «μ΄ αγαπάς;»
 
Βαριές οι ανάσες αχνίζουν στο κρύο.
Το λάθος στο χρόνο δε μαρτυράς.
Πικρό στο λαρύγγι το στερνό σου αντίο,
τι κι αν φωνάζεις
πως μ΄ αγαπάς.
 
Φυσά και γεμίσανε τα μονοπάτια,
κίτρινα φύλλα. Αλωνάρης βοριάς
σου κλείνει τα βλέφαρα. Πονάνε τα μάτια.
Και συ ζώντας όνειρο,
με αγαπάς;

Δέκα [10] μικρά ταξίδια του Δημητρίου Γκόγκα

 

 
Μέσα στους νευρώνες του μυαλού σου
αναζητώ την ύπαρξή μου.
Σου υποσχέθηκα λουλούδια
κι ακόμα τα βράδια κλέβω τριαντάφυλλα.
 
**
 
Καθώς νερό κυλά στα μάγουλά μου
η αυγή έχει κουρνιάσει στις ρυτίδες μου.
Για να ξεπλυθώ αναζητώ
ματαίως τις ακτίνες του ήλιου.
 
**
 
Προσπάθησα να σου πω «γαντζώσου στις πλάτες μου»
 Μα τα φτερά είχαν κοπεί από τις ρίζες.
Φυτρώσανε βρύα και λειχήνες.
Νίκησε με ορμή ξεροπόταμος.
 
**
 
Κρατιέμαι από το βλέμμα σου
γι αυτό και σε παρακαλώ μη στρέφεις το κεφάλι
ούτε δεξιά ούτε αριστερά.
Κλυδωνίζεται ο κόσμος μου.
 
**
 
Όταν μου λες «η αγάπη μου θα ζει αιώνια»
Εννοείς στην «άβυσσο» του ποιητή;
 
**
 
Η σιωπή κάνει κρότο.
Σοφιστεία έλεγα.
Μα σαν άκουσα
τη σιωπή μιας μάνας που έχασε το παιδί της.
Τράπηκα σε φυγή.
 
**
 
Ονειρεύεσαι τη πόλη,
αυτή που κατοικούν οι βάρβαροι.
Μέχρι να λαξευτεί το όνειρο
μην αφεθείς στη κατάκτησή τους.
 
**
 
Παράξενο φεγγάρι μας κυνηγά.
Αλλάζει χρώματα κατά βούληση
αψηφώντας τον κανόνα της αγάπης.
Της καρδιάς και του φλόγιστρου.  
 
**
 
Οριοθετώ τη νύχτα.
Από δω ως εκεί.
Ξεκινά με μοναξιά,
καταλήγει στη σιωπή.
 
**
 
Ανακοίνωση θυελλωδών ανέμων.
Κλείνω τα μάτια,
σφαλίζω τα χείλη,
σταυρώνω τα χέρια.
Μια θάλασσα μέσα μου.  

ΠΟΡΝΗ / ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΓΚΟΓΚΑΣ

 

https://suno.com/s/w0FDQq6Q8BSaBVHz

Το σώμα σου είναι μπαξές, είναι περβόλι

δεκάδες λούλουδα μαραίνονται κι ανθούν
υπεργολάβοι, οικοδόμοι και μαστόροι
κόβουν λουλούδια και ύστερα, κρυφά πετούν.
 
Το σώμα σου είναι πηγή που ξεδιψάνε
στόματα λύκων, ψυχές αγέλες που τριγυρνούν,
βράδια αγέρικα, σ΄ άπλυτους δρόμους που τους ρωτάνε
που μένεις μόνη, να ρθουν με νύχια να σου ριχτούν.
 
Κάτι κρινάκια, που στο περβάζι μοσχοβολάνε
κόβεις. Και βάζεις στο κεφάλι, σιωπηλά
ένα στεφάνι, που τ΄  αγκάθια δεν τρυπάνε.
Τριανταφυλλάκια που ματώνουν την καρδιά.
 

Σ΄ αυτό το σώμα που του λείπουνε τα χέρια,
σ΄ αυτό το σώμα που ο χρόνος είν΄ λειψός,
προστάτες χτίστες ακονίζουνε μαχαίρια
και μία χούφτα απ΄ τον φεγγίτη ο ουρανός.
 

Αγάπη και ελπίδα του Δημητρίου Γκόγκα

 Αγάπη και ελπίδα
που έρχεστε το βράδυ
μέσα στην καταιγίδα 

χαρίστε μου ένα χάδι. 

Την ώρα που δακρύζω, 

την ώρα που πονώ,

σαν μέλισσα γυρίζω 

να πω πως σ΄ αγαπώ

την ώρα που γυρίζω 

σαν έρμο ξωτικό. 

Αγάπη και ελπίδα

να πιω κάποια δροσιά

να κάνω πως δεν είδα

κλειστή την κλειδωνιά

κι αφήστε με στο ψέμα

μέσα του να πνιγώ

μες στης καρδιάς το αίμα

και να λησμονηθώ 

μες στης καρδιάς το αίμα

ποτε μην λυτρωθώ! 

Η τελευταία Άνοιξη του Δημητρίου Γκόγκα

 

Άνοιξη ήρθε, με τον χειμώνα της.
Μαύρο φορούσε η χελιδόνα της.
Δεν λέω τάχα, πως αγαπήθηκα,
Μονάχα ξέρω, πως πυρπολήθηκα!
 
Μάρτης κι Απρίλης, οι στρατηλάτες μου.
Ο Μάης πέφτει βαρύς στις πλάτες μου.
Κυνηγημένος το χθες παρέσυρα
ως το γκρεμό μου, το εγώ μου διέσυρα.

 
Άνοιξη πάψε, να ζεις στο σύνορο
κλείσε το μάτι με ματοτσίνορο!
Και πες της μάνας, που με μεγάλωσε,
ήτανε λάθος που δεν με μάλωσε!
 
Τώρα στα τόσα, νιώθω να έχασα
ότι κι αν βρήκα, ότι κι αν έψαξα.
Ότι δικό μου κι ότι μου χάρισαν,
καράβια ήταν που δεν σαλπάρισαν!
 
Άνοιξη άσε, την πόρτα ορθάνοικτη
και την αγκάλη κάπως μισάνοικτη,
να κοιμηθώ, να βρω την έννοια σου
τη μεταξένια, τη ζαχαρένια σου!
 
Στον ένα λόφο, κρινάκια ανθίζουνε.
Στον άλλο πάνω, μνήμες γκρεμίζουνε.
Και κει στο τέρμα που ακούγονται φωνές,
είναι δικές μου και είναι μαχαιριές!
 
 
 
 

Περί της αγοράς Θωρακισμένης λιμουζίνας για τον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας. Πως αντιμετωπίζεται το γεγονός σε άλλα κράτη; Πως ενεργούν τα μικρότερα της Ευρώπης;

 γράφει ο Δημήτριος Γκόγκας 

  

Πριν λίγες ημέρες ο πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας εξέπληξε τους πάντες, το πιθανότερο ακόμα και τους πλέον στενούς συνεργάτες του, με τη δήλωσε ότι δεν γνώριζε για την αγορά νέας θωρακισμένης λιμουζίνας για τις μετακινήσεις του. Η είδηση έκανε τον «γύρο του διαδικτύου» και σήκωσε «θύελλα» αντιδράσεων και εγείροντας ερωτήματα όπως: πως είναι δυνατόν ένας πρόεδρος να μην γνωρίζει τις αποφάσεις του Υπουργικού Συμβουλίου του οποίου προΐσταται και πως είναι δυνατόν το κράτος να «σπαταλά» πέραν του μισού εκατομμυρίου ευρώ για αγορά λιμουζίνας, τη στιγμή που οι αρμόδιοι υπουργοί διαλαλούν για την εμπέδωση των πάντων ότι χρήματα δεν υπάρχουν ούτε για αυξήσεις αλλά ούτε και για συντάξεις. Ο Κυπριακός λαός το θεώρησε ως μία ακόμα σπατάλη.

    Ας δούμε όμως τα πράγματα ως έχουν και γιατί είναι αναγκαία μια τέτοια λιμουζίνα; Η αγορά λοιπόν,  μιας θωρακισμένης λιμουζίνας για έναν αρχηγό κράτους αποτελεί θεμελιώδες μέτρο για την εθνική ασφάλεια, τη σταθερότητα και τη συνέχεια της διακυβέρνησης μιας χώρας. Η επιλογή αυτή βασίζεται σε αντικειμενικά, τεχνοκρατικά κριτήρια και διεθνή πρωτόκολλα ασφαλείας, καθώς οι ηγέτες αποτελούν πρωταρχικούς στόχους υψηλού κινδύνου.

Οι κυριότεροι λόγοι είναι:

--Προστασία από Ασύμμετρες Απειλές και Επιθέσεις: Οπότε κατανοούμε ότι  θα πρέπει  να έχει αλεξίσφαιρη θωράκιση, αντοχή στα εκρηκτικά και επαρκή προστασία από χημικές και βιολογικές επιθέσεις.

-- Διασφάλιση μιας ενδεχόμενης διαφυγής: Για τον λόγο αυτό θα πρέπει να είναι εφοδιασμένη με ειδικά ελαστικά και με ισχυρότατο κινητήρα.

--Να αποτελεί ένα μικρό κέντρο επιχειρήσεων και να δίνει την αίσθηση ότι μπορεί να διοικηθεί το κράτος και από το εσωτερικό ενός τέτοιου αυτοκινήτου. Δηλαδή να διαθέτει δορυφορικά και κρυπτογραφημένα συστήματα επικοινωνίας, επιτρέποντας στον αρχηγό του κράτους να δίνει εντολές και να διοικεί τις ένοπλες δυνάμεις υπό οποιεσδήποτε συνθήκες. Τέλος να έχει ένα μικρό ιατρικό εξοπλισμό για κάθε ενδεχόμενο.

--Φυσική φθορά και τεχνολογική παλαίωση: Ακόμα και τα υλικά μιας θωρακισμένης λιμουζίνας έχουν όριο ζωής και φθείρονται. Επίσης καταπονούνται μηχανικά, οπότε απαιτείται η αντικατάστασή της.

--Διεθνές κύρος και πρωτόκολλα: Φιλοξενία ξένων ηγετών: Κατά τη διάρκεια επίσημων επισκέψεων, η χώρα υποδοχής είναι υπεύθυνη για την ασφάλεια των ξένων αρχηγών κρατών. Η παροχή ενός οχήματος ανώτατης θωράκισης αποτελεί απαράβατο διπλωματικό πρωτόκολλο

 

Το χρονικό και η αντιπαράθεση για την αγορά της λιμουζίνας ανάμεσα στην Κυβέρνηση του κ. Χριστοδουλίδη και των κομμάτων!

     Όταν διέρρευσε στον Τύπο η πρόθεση για αγορά νέου οχήματος αξίας €595.000, ο πρόεδρος Νίκος Χριστοδουλίδης δήλωσε δημόσια ότι δεν γνώριζε για το θέμα και ότι ενημερώθηκε από τις εφημερίδες. Έκανε μάλιστα λόγο για «εσκεμμένη διαρροή» από τη Βουλή με σκοπό να πληγεί ο ίδιος. Κόμματα της αντιπολίτευσης (όπως το ΑΚΕΛ) άσκησαν δριμεία κριτική, επισημαίνοντας ότι η σχετική απόφαση για το κονδύλι είχε εγκριθεί από το ίδιο το Υπουργικό Συμβούλιο στις 16 Ιουλίου 2026, στο οποίο προέδρευε ο ίδιος ο Πρόεδρος. Λίγες ημέρες αργότερα, η κυβερνητική πλευρά προχώρησε σε διευκρινίσεις. Ο αναπληρωτής κυβερνητικός εκπρόσωπος, Γιάννης Αντωνίου, έκανε λόγο για «λάθος διατύπωση» εκ μέρους του Προέδρου. Εξήγησε ότι ο κ. Χριστοδουλίδης εννοούσε πως δεν γνώριζε ότι το θέμα είχε προχωρήσει στο στάδιο της αποδέσμευσης του κονδυλίου από τη Βουλή. Σε μεταγενέστερες δηλώσεις του, ο Πρόεδρος επανήλθε τονίζοντας ότι τα ζητήματα ασφάλειας και οι τεχνικές προδιαγραφές των οχημάτων δεν αποτελούν δική του αρμοδιότητα ή ευθύνη, αλλά καθορίζονται αποκλειστικά από την Αστυνομία και τις υπηρεσίες ασφαλείας του κράτους. Παρά την πολιτική ένταση και τον επικοινωνιακό θόρυβο, η Κοινοβουλευτική Επιτροπή Οικονομικών ενέκρινε τελικά την αποδέσμευση του κονδυλίου με τη στήριξη των περισσότερων κομμάτων (ΔΗΣΥ, ΔΗΚΟ, ΕΛΑΜ) πλην ενός (ΑΛΜΑ). Το βασικό επιχείρημα που επικράτησε ήταν ότι το υφιστάμενο όχημα (αγοράς 2019) παρουσίαζε συχνές βλάβες λόγω παλαιότητας, και ότι η αγορά δεν αφορά το πρόσωπο του εκάστοτε Προέδρου αλλά τον κρατικό εξοπλισμό ασφάλειας της Κυπριακής Δημοκρατίας. Η δήλωση του προέδρου κρίνεται ως «ατυχής», η προσπάθεια κάλυψής της από τους συνεργάτες του ανεπιτυχής. Ουσιαστικά όλες οι ενέργειες άφησαν έκθετη την Προεδρία της Δημοκρατίας.

 

Η ιστορία της θωρακισμένης προεδρικής λιμουζίνας στην Κύπρο.

 

Από την ίδρυση της Κυπριακής Δημοκρατίας, έχουν χρησιμοποιηθεί συνολικά 10 προεδρικές λιμουζίνες, εκ των οποίων οι 4 ήταν εργοστασιακά θωρακισμένες:

--Ο πρώτος Πρόεδρος της Κύπρου, Αρχιεπίσκοπος Μακάριος Γ', χρησιμοποιούσε εμβληματικά οχήματα, όπως μια θωρακισμένη Mercedes 600 και Cadillac. Μάλιστα, η θωράκιση της Mercedes αποδείχθηκε σωτήρια κατά τη διάρκεια των δολοφονικών αποπειρών εναντίον του.

-- Οι Πρόεδροι: Τάσσος Παπαδόπουλος & Γλαύκος Κληρίδης, χρησιμοποίησαν επίσης θωρακισμένα οχήματα για τις μετακινήσεις τους, προσαρμοσμένα στα επίπεδα ασφαλείας και τις απειλές της εποχής τους.

-- Ο πρόεδρος  Δημήτρης Χριστόφιας (2010) χρησιμοποιούσε θωρακισμένο όχημα αξίας €291.000. Το αυτοκίνητο αυτό παρουσίασε στην πορεία πολύ υψηλά κόστη συντήρησης (που ξεπέρασαν τις €138.000), επιβαρύνοντας το δημόσιο, γεγονός που οδήγησε στην αντικατάστασή του το 2019.

-- Το 2019 ο Πρόεδρος Νίκος Αναστασιάδης (2019) χρησιμοποιούσε λιμουζίνα που κόστισε €258.850 και αντικαταστάθηκε λόγω παλαιότητας και συχνών μηχανικών βλαβών.

 

Ο μόνος Πρόεδρος της Κύπρου που δεν αγόρασε καινούργια λιμουζίνα κατά τη διάρκεια της θητείας του ήταν ο Γιώργος Βασιλείου (1988–1993), ο οποίος επέλεξε να χρησιμοποιήσει τα οχήματα που προϋπήρχαν στο Προεδρικό.

 

Επισημάνσεις:

Για την αγορά μιας τέτοιας θωρακισμένης λιμουζίνας δεν υπάρχει «πάγια υπουργική εντολή» με τη νομική ή διοικητική έννοια (δηλαδή κάποια αυτόματη, μόνιμη διαταγή που εκτελείται χωρίς έγκριση). Ωστόσο, υπάρχει μια πάγια, θεσμοθετημένη διαδικασία και ένα συγκεκριμένο πρωτόκολλο ασφαλείας που ακολουθείται διαχρονικά στην Κυπριακή Δημοκρατία. Η διαδικασία αυτή δεν βασίζεται σε πολιτική βούληση, αλλά σε τεχνοκρατικά κριτήρια και περιλαμβάνει τα εξής στάδια:

-- Εισήγηση των Υπηρεσιών Ασφαλείας

-- Έγκριση από το Υπουργικό Συμβούλιο

-- Εξαίρεση από τις Δημόσιες Προσφορές

-- Έγκριση και Αποδέσμευση από τη Βουλή

 

Τι συμβαίνει σε άλλα κράτη της Υφηλίου; Όλοι οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων των μεγάλων δυνάμεων χρησιμοποιούν βαριά θωρακισμένα οχήματα ανώτατης κατηγορίας ασφαλείας. Μάλιστα, χώρες με δική τους αυτοκινητοβιομηχανία επιλέγουν εγχώρια μοντέλα για λόγους εθνικού κύρους και προστασίας της τεχνογνωσίας.

--Ο πρόεδρος των ΗΠΑ χρησιμοποιεί μια Cadillac One (Γνωστό ως "The Beast"). Δεν βασίζεται σε πολιτικό αυτοκίνητο, αλλά σε σασί φορτηγού της GM. Ζυγίζει περίπου 9 τόνους, έχει θωράκιση 20 εκατοστών, δικό του σύστημα οξυγόνου και αποθέματα αίματος του Προέδρου. Το κόστος του υπολογίζεται γύρω στο $1,5 εκατομμύριο ανά όχημα.

--Ο πρωθυπουργός του Ηνωμένου Βασιλείου χρησιμοποιεί ένα αυτοκίνητο τύπου: Range Rover Sentinel / Audi A8L Security. Παραδοσιακά χρησιμοποιούνταν βρετανικά Jaguar. Σήμερα, ο Πρωθυπουργός μετακινείται με ειδικά τροποποιημένα, θωρακισμένα SUV Range Rover Sentinel (με κινητήρες V8) καθώς και με θωρακισμένες λιμουζίνες Audi A8L. Η εργοστασιακή τιμή για ένα καινούργιο, θωρακισμένο Audi A8L Security (επίπεδο προστασίας VR9/VR10) ξεκινά από περίπου €660.000 (καθαρή αξία χωρίς φόρους).

--Ο Καγκελάριος της Γερμανίας χρησιμοποιεί μια Mercedes-Benz S 680 Guard. Η γερμανική κυβέρνηση διατηρεί στόλο (BKA pool) με κορυφαία εγχώρια θωρακισμένα μοντέλα (Audi A8, BMW 7 Series). Σήμερα ο Καγκελάριος χρησιμοποιεί τη Mercedes S 680 Guard, η οποία προσφέρει την ανώτατη πιστοποίηση αντιβαλλιστικής προστασίας για πολιτικά οχήματα (VR10). Η εργοστασιακή τιμή βάσης αυτού του μοντέλου (με θωράκιση κορυφαίας πολιτικής πιστοποίησης VR10) ξεκινά από περίπου €470.000 έως €600.000 προ φόρων.

--Ο Γάλλος πρόεδρος χρησιμοποιεί μια DS 7 Élysée / Renault Rafale. Για λόγους εθνικού κύρους, ο Εμανουέλ Μακρόν χρησιμοποιεί αποκλειστικά γαλλικά οχήματα. Το DS 7 Élysée είναι ένα ειδικά επιμηκυμένο κατά 25 εκατοστά SUV, πλήρως θωρακισμένο από εξειδικευμένο γαλλικό οίκο (Centigon), το οποίο λειτουργεί ως κινητό προεδρικό γραφείο. Το συγκεκριμένο όχημα αποτελεί μοναδική, custom παραγγελία (one-off) για τον Γάλλο Πρόεδρο, βασισμένο στο DS 7 της DS Automobiles. Επειδή έχει επιμηκυνθεί το σασί του και έχει θωρακιστεί ξεχωριστά, το κόστος του θεωρείται κρατικό μυστικό, αλλά εκτιμάται ότι ξεπερνά κατά πολύ τις €250.000 - €300.000.

--Ο Ισπανός πρωθυπουργός έχει Audi A8L Security. Ο Πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ και η ισπανική πολιτική ηγεσία χρησιμοποιούν παραδοσιακά θωρακισμένες γερμανικές λιμουζίνες, με επικρατέστερο το μακρύ Audi A8L, το οποίο προσφέρει κορυφαία προστασία χωρίς να προκαλεί υπερβολικά με την εμφάνισή του. Η εργοστασιακή τιμή για ένα καινούργιο, θωρακισμένο Audi A8L Security (επίπεδο προστασίας VR9/VR10) ξεκινά από περίπου €660.000 (καθαρή αξία χωρίς φόρους).

--Στην Τουρκία για την ασφάλεια του προέδρου χρησιμοποιούν Mercedes-Benz Maybach S-600 Guard. Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν χρησιμοποιεί υπέρ-θωρακισμένες λιμουζίνες Mercedes-Maybach S600 Guard. Μάλιστα, το πρωτόκολλο ασφαλείας του είναι τόσο αυστηρό, που η Τουρκία μεταφέρει τις δικές της προεδρικές λιμουζίνες με στρατιωτικά μεταγωγικά αεροσκάφη C-130 σε κάθε επίσημη επίσκεψή του στο εξωτερικό (π.χ. στις ΗΠΑ). Η εργοστασιακή τιμή βάσης αυτού του μοντέλου (με θωράκιση κορυφαίας πολιτικής πιστοποίησης VR10) ξεκινά από περίπου €460.000 έως €600.000 προ φόρων.

 

Τι κάνουν οι μικρές χώρες της Ευρώπης; Πως αντιμετωπίζουν το γεγονός;

    Όλες σχεδόν όλες οι ευρωπαϊκές χώρες με πληθυσμό μικρότερο από την Κύπρο διαθέτουν επίσημες, πολυτελείς κρατικές λιμουζίνες για τους ηγέτες τους. Ωστόσο, υπάρχει μια σημαντική διαφοροποίηση: το επίπεδο της θωράκισης και το μέγεθος των συνοδειών ασφαλείας εξαρτώνται άμεσα από το γεωπολιτικό ρίσκο, την προσωπικότητα του ηγέτη και την εγκληματικότητα της κάθε περιοχής.

--Βατικανό: Πληθυσμός 800 πολίτες: Ο Πάπας χρησιμοποιεί τα περίφημα Popemobiles (ειδικά τροποποιημένα Mercedes-Benz G-Class, Hyundai, ή Toyota). Μετά την απόπειρα δολοφονίας του Ιωάννη Παύλου Β' το 1981, το Βατικανό επένδυσε σε βαριά αλεξίσφαιρη θωράκιση με ειδική γυάλινη καμπίνα. Παρότι ο νυν Πάπας Φραγκίσκος προτιμά συχνά πιο απλά και ανοιχτά οχήματα για να βρίσκεται κοντά στο πλήθος, για τις επίσημες και διεθνείς μετακινήσεις χρησιμοποιούνται αποκλειστικά τα θωρακισμένα οχήματα.

-- Σαν Μαρίνο (Πληθυσμός:34.000). Οι δύο Συγκυβερνήτες (Captains Regent) του Σαν Μαρίνο χρησιμοποιούν δύο πανομοιότυπα Audi A8 για τις επίσημες μετακινήσεις τους. Τα οχήματα είναι εργοστασιακά, χωρίς εξειδικευμένες αμυντικές ενισχύσεις, καθώς η χώρα περιβάλλεται πλήρως από την Ιταλία και δεν παρουσιάζει γεωπολιτικούς κινδύνους.

--Μονακό: Πληθυσμός: 39.000 άνθρωποι. Ο Πρίγκιπας Αλβέρτος Β' χρησιμοποιεί μια γκάμα πολυτελών οχημάτων, με πιο χαρακτηριστική τη custom υβριδική λιμουζίνα Lexus LS 600h L, καθώς και μοντέλα της Audi (A8L). Τα οχήματα διαθέτουν προστασία, όμως το Μονακό θεωρείται μία από τις ασφαλέστερες περιοχές του κόσμου. Η ανάγκη για στρατιωτικού τύπου θωράκιση είναι μειωμένη, και η επιλογή των οχημάτων γίνεται κυρίως για λόγους κύρους, πρωτοκόλλου και προώθησης της οικολογικής τεχνολογίας (υβριδικά/ηλεκτρικά).

-- Λιχτενστάιν (Πληθυσμός: 40.000) Ο Πρίγκιπας Χανς-Άνταμ Β' και η πριγκιπική οικογένεια χρησιμοποιούν πολυτελείς λιμουζίνες (παλαιότερα Mercedes, πλέον κυρίως Audi) με την εμβληματική πινακίδα «FL 1» (Fürstentum Liechtenstein 1). Όπως και στην Ισλανδία, οι ανάγκες ασφαλείας είναι ελάχιστες. Το όχημα αγοράζεται για την τήρηση του διπλωματικού πρωτοκόλλου και τη μεταφορά ξένων αξιωματούχων, χωρίς να φέρει τα ακριβά, βαριά στρώματα θωράκισης που συναντάμε σε μεγαλύτερες χώρες.

-- Ανδόρρα (Πληθυσμός: 85.000άνθρωποι) Ο Πρωθυπουργός και οι εκπρόσωποι των δύο Συγκατεξουσιαστών (του Προέδρου της Γαλλίας και του Επισκόπου της Ουρζέλ) χρησιμοποιούν κυρίως Audi A8. Βασικού επιπέδου, χωρίς ακραίες προδιαγραφές αντιβαλλιστικής προστασίας.

--Ισλανδία: Πληθυσμός 390.000 άνθρωποι. Η Πρόεδρος της χώρας μετακινείται με μια πολυτελή λιμουζίνα Lexus LS600hL ή ένα Audi A8L, φέροντας την τιμητική πινακίδα με τον αριθμό «1». Δεν υπάρχει βαριά θωράκιση. Η Ισλανδία έχει σχεδόν μηδενική εγκληματικότητα και δεν αντιμετωπίζει τρομοκρατικές απειλές. Είναι μάλιστα συνηθισμένο φαινόμενο για τους κατοίκους του Ρέικιαβικ να βλέπουν το προεδρικό αυτοκίνητο σταματημένο στο φανάρι δίπλα τους, με έναν μόνο οδηγό και χωρίς καμία απολύτως συνοδεία αστυνομίας ή ασφάλειας.

 

Συμπερασματικά, σχετικά με την Κύπρο: Η βασική διαφορά της Κύπρου από τα παραπάνω μικρά κράτη είναι η γεωπολιτική της θέση. Η Κύπρος, παρά τον μικρό της πληθυσμό, βρίσκεται σε μια ασταθή περιοχή (Μέση Ανατολή), αντιμετωπίζει το εθνικό ζήτημα της κατοχής και συμμετέχει ενεργά σε ευρωπαϊκά και διεθνή φόρουμ. Το κόστος συντήρησης μιας θωρακισμένης λιμουζίνας είναι εξαιρετικά υψηλό και επιβαρύνει εξ ολοκλήρου τον κρατικό προϋπολογισμό. Στην πραγματικότητα, το υπερβολικό κόστος των repairs και των services είναι ο κυριότερος λόγος που οι κυβερνήσεις αντικαθιστούν αυτά τα οχήματα μετά από λίγα χρόνια, καθώς η περαιτέρω χρήση τους καθίσταται οικονομικά ασύμφορη. Για να καταλάβετε τα μεγέθη, στην περίπτωση της Κύπρου, το επίσημο κόστος συντήρησης για τη θωρακισμένη λιμουζίνα που αγόρασε ο Δημήτρης Χριστόφιας το 2010 είχε ανέλθει στο αστρονομικό ποσό των €138.654 μέχρι τη στιγμή της αντικατάστασής της. Όλα αυτά τα έξοδα εγγράφονται κάθε χρόνο στον κρατικό προϋπολογισμό υπό το κονδύλι των «Δαπανών Συντήρησης Κρατικών Οχημάτων» ή μέσω των προϋπολογισμών της Αστυνομίας και του Υπουργείου Μεταφορών (Ηλεκτρομηχανολογική Υπηρεσία) που έχουν την ευθύνη του στόλου.