Περί της αγοράς Θωρακισμένης λιμουζίνας για τον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας. Πως αντιμετωπίζεται το γεγονός σε άλλα κράτη; Πως ενεργούν τα μικρότερα της Ευρώπης;

 γράφει ο Δημήτριος Γκόγκας 

  

Πριν λίγες ημέρες ο πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας εξέπληξε τους πάντες, το πιθανότερο ακόμα και τους πλέον στενούς συνεργάτες του, με τη δήλωσε ότι δεν γνώριζε για την αγορά νέας θωρακισμένης λιμουζίνας για τις μετακινήσεις του. Η είδηση έκανε τον «γύρο του διαδικτύου» και σήκωσε «θύελλα» αντιδράσεων και εγείροντας ερωτήματα όπως: πως είναι δυνατόν ένας πρόεδρος να μην γνωρίζει τις αποφάσεις του Υπουργικού Συμβουλίου του οποίου προΐσταται και πως είναι δυνατόν το κράτος να «σπαταλά» πέραν του μισού εκατομμυρίου ευρώ για αγορά λιμουζίνας, τη στιγμή που οι αρμόδιοι υπουργοί διαλαλούν για την εμπέδωση των πάντων ότι χρήματα δεν υπάρχουν ούτε για αυξήσεις αλλά ούτε και για συντάξεις. Ο Κυπριακός λαός το θεώρησε ως μία ακόμα σπατάλη.

    Ας δούμε όμως τα πράγματα ως έχουν και γιατί είναι αναγκαία μια τέτοια λιμουζίνα; Η αγορά λοιπόν,  μιας θωρακισμένης λιμουζίνας για έναν αρχηγό κράτους αποτελεί θεμελιώδες μέτρο για την εθνική ασφάλεια, τη σταθερότητα και τη συνέχεια της διακυβέρνησης μιας χώρας. Η επιλογή αυτή βασίζεται σε αντικειμενικά, τεχνοκρατικά κριτήρια και διεθνή πρωτόκολλα ασφαλείας, καθώς οι ηγέτες αποτελούν πρωταρχικούς στόχους υψηλού κινδύνου.

Οι κυριότεροι λόγοι είναι:

--Προστασία από Ασύμμετρες Απειλές και Επιθέσεις: Οπότε κατανοούμε ότι  θα πρέπει  να έχει αλεξίσφαιρη θωράκιση, αντοχή στα εκρηκτικά και επαρκή προστασία από χημικές και βιολογικές επιθέσεις.

-- Διασφάλιση μιας ενδεχόμενης διαφυγής: Για τον λόγο αυτό θα πρέπει να είναι εφοδιασμένη με ειδικά ελαστικά και με ισχυρότατο κινητήρα.

--Να αποτελεί ένα μικρό κέντρο επιχειρήσεων και να δίνει την αίσθηση ότι μπορεί να διοικηθεί το κράτος και από το εσωτερικό ενός τέτοιου αυτοκινήτου. Δηλαδή να διαθέτει δορυφορικά και κρυπτογραφημένα συστήματα επικοινωνίας, επιτρέποντας στον αρχηγό του κράτους να δίνει εντολές και να διοικεί τις ένοπλες δυνάμεις υπό οποιεσδήποτε συνθήκες. Τέλος να έχει ένα μικρό ιατρικό εξοπλισμό για κάθε ενδεχόμενο.

--Φυσική φθορά και τεχνολογική παλαίωση: Ακόμα και τα υλικά μιας θωρακισμένης λιμουζίνας έχουν όριο ζωής και φθείρονται. Επίσης καταπονούνται μηχανικά, οπότε απαιτείται η αντικατάστασή της.

--Διεθνές κύρος και πρωτόκολλα: Φιλοξενία ξένων ηγετών: Κατά τη διάρκεια επίσημων επισκέψεων, η χώρα υποδοχής είναι υπεύθυνη για την ασφάλεια των ξένων αρχηγών κρατών. Η παροχή ενός οχήματος ανώτατης θωράκισης αποτελεί απαράβατο διπλωματικό πρωτόκολλο

 

Το χρονικό και η αντιπαράθεση για την αγορά της λιμουζίνας ανάμεσα στην Κυβέρνηση του κ. Χριστοδουλίδη και των κομμάτων!

     Όταν διέρρευσε στον Τύπο η πρόθεση για αγορά νέου οχήματος αξίας €595.000, ο πρόεδρος Νίκος Χριστοδουλίδης δήλωσε δημόσια ότι δεν γνώριζε για το θέμα και ότι ενημερώθηκε από τις εφημερίδες. Έκανε μάλιστα λόγο για «εσκεμμένη διαρροή» από τη Βουλή με σκοπό να πληγεί ο ίδιος. Κόμματα της αντιπολίτευσης (όπως το ΑΚΕΛ) άσκησαν δριμεία κριτική, επισημαίνοντας ότι η σχετική απόφαση για το κονδύλι είχε εγκριθεί από το ίδιο το Υπουργικό Συμβούλιο στις 16 Ιουλίου 2026, στο οποίο προέδρευε ο ίδιος ο Πρόεδρος. Λίγες ημέρες αργότερα, η κυβερνητική πλευρά προχώρησε σε διευκρινίσεις. Ο αναπληρωτής κυβερνητικός εκπρόσωπος, Γιάννης Αντωνίου, έκανε λόγο για «λάθος διατύπωση» εκ μέρους του Προέδρου. Εξήγησε ότι ο κ. Χριστοδουλίδης εννοούσε πως δεν γνώριζε ότι το θέμα είχε προχωρήσει στο στάδιο της αποδέσμευσης του κονδυλίου από τη Βουλή. Σε μεταγενέστερες δηλώσεις του, ο Πρόεδρος επανήλθε τονίζοντας ότι τα ζητήματα ασφάλειας και οι τεχνικές προδιαγραφές των οχημάτων δεν αποτελούν δική του αρμοδιότητα ή ευθύνη, αλλά καθορίζονται αποκλειστικά από την Αστυνομία και τις υπηρεσίες ασφαλείας του κράτους. Παρά την πολιτική ένταση και τον επικοινωνιακό θόρυβο, η Κοινοβουλευτική Επιτροπή Οικονομικών ενέκρινε τελικά την αποδέσμευση του κονδυλίου με τη στήριξη των περισσότερων κομμάτων (ΔΗΣΥ, ΔΗΚΟ, ΕΛΑΜ) πλην ενός (ΑΛΜΑ). Το βασικό επιχείρημα που επικράτησε ήταν ότι το υφιστάμενο όχημα (αγοράς 2019) παρουσίαζε συχνές βλάβες λόγω παλαιότητας, και ότι η αγορά δεν αφορά το πρόσωπο του εκάστοτε Προέδρου αλλά τον κρατικό εξοπλισμό ασφάλειας της Κυπριακής Δημοκρατίας. Η δήλωση του προέδρου κρίνεται ως «ατυχής», η προσπάθεια κάλυψής της από τους συνεργάτες του ανεπιτυχής. Ουσιαστικά όλες οι ενέργειες άφησαν έκθετη την Προεδρία της Δημοκρατίας.

 

Η ιστορία της θωρακισμένης προεδρικής λιμουζίνας στην Κύπρο.

 

Από την ίδρυση της Κυπριακής Δημοκρατίας, έχουν χρησιμοποιηθεί συνολικά 10 προεδρικές λιμουζίνες, εκ των οποίων οι 4 ήταν εργοστασιακά θωρακισμένες:

--Ο πρώτος Πρόεδρος της Κύπρου, Αρχιεπίσκοπος Μακάριος Γ', χρησιμοποιούσε εμβληματικά οχήματα, όπως μια θωρακισμένη Mercedes 600 και Cadillac. Μάλιστα, η θωράκιση της Mercedes αποδείχθηκε σωτήρια κατά τη διάρκεια των δολοφονικών αποπειρών εναντίον του.

-- Οι Πρόεδροι: Τάσσος Παπαδόπουλος & Γλαύκος Κληρίδης, χρησιμοποίησαν επίσης θωρακισμένα οχήματα για τις μετακινήσεις τους, προσαρμοσμένα στα επίπεδα ασφαλείας και τις απειλές της εποχής τους.

-- Ο πρόεδρος  Δημήτρης Χριστόφιας (2010) χρησιμοποιούσε θωρακισμένο όχημα αξίας €291.000. Το αυτοκίνητο αυτό παρουσίασε στην πορεία πολύ υψηλά κόστη συντήρησης (που ξεπέρασαν τις €138.000), επιβαρύνοντας το δημόσιο, γεγονός που οδήγησε στην αντικατάστασή του το 2019.

-- Το 2019 ο Πρόεδρος Νίκος Αναστασιάδης (2019) χρησιμοποιούσε λιμουζίνα που κόστισε €258.850 και αντικαταστάθηκε λόγω παλαιότητας και συχνών μηχανικών βλαβών.

 

Ο μόνος Πρόεδρος της Κύπρου που δεν αγόρασε καινούργια λιμουζίνα κατά τη διάρκεια της θητείας του ήταν ο Γιώργος Βασιλείου (1988–1993), ο οποίος επέλεξε να χρησιμοποιήσει τα οχήματα που προϋπήρχαν στο Προεδρικό.

 

Επισημάνσεις:

Για την αγορά μιας τέτοιας θωρακισμένης λιμουζίνας δεν υπάρχει «πάγια υπουργική εντολή» με τη νομική ή διοικητική έννοια (δηλαδή κάποια αυτόματη, μόνιμη διαταγή που εκτελείται χωρίς έγκριση). Ωστόσο, υπάρχει μια πάγια, θεσμοθετημένη διαδικασία και ένα συγκεκριμένο πρωτόκολλο ασφαλείας που ακολουθείται διαχρονικά στην Κυπριακή Δημοκρατία. Η διαδικασία αυτή δεν βασίζεται σε πολιτική βούληση, αλλά σε τεχνοκρατικά κριτήρια και περιλαμβάνει τα εξής στάδια:

-- Εισήγηση των Υπηρεσιών Ασφαλείας

-- Έγκριση από το Υπουργικό Συμβούλιο

-- Εξαίρεση από τις Δημόσιες Προσφορές

-- Έγκριση και Αποδέσμευση από τη Βουλή

 

Τι συμβαίνει σε άλλα κράτη της Υφηλίου; Όλοι οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων των μεγάλων δυνάμεων χρησιμοποιούν βαριά θωρακισμένα οχήματα ανώτατης κατηγορίας ασφαλείας. Μάλιστα, χώρες με δική τους αυτοκινητοβιομηχανία επιλέγουν εγχώρια μοντέλα για λόγους εθνικού κύρους και προστασίας της τεχνογνωσίας.

--Ο πρόεδρος των ΗΠΑ χρησιμοποιεί μια Cadillac One (Γνωστό ως "The Beast"). Δεν βασίζεται σε πολιτικό αυτοκίνητο, αλλά σε σασί φορτηγού της GM. Ζυγίζει περίπου 9 τόνους, έχει θωράκιση 20 εκατοστών, δικό του σύστημα οξυγόνου και αποθέματα αίματος του Προέδρου. Το κόστος του υπολογίζεται γύρω στο $1,5 εκατομμύριο ανά όχημα.

--Ο πρωθυπουργός του Ηνωμένου Βασιλείου χρησιμοποιεί ένα αυτοκίνητο τύπου: Range Rover Sentinel / Audi A8L Security. Παραδοσιακά χρησιμοποιούνταν βρετανικά Jaguar. Σήμερα, ο Πρωθυπουργός μετακινείται με ειδικά τροποποιημένα, θωρακισμένα SUV Range Rover Sentinel (με κινητήρες V8) καθώς και με θωρακισμένες λιμουζίνες Audi A8L. Η εργοστασιακή τιμή για ένα καινούργιο, θωρακισμένο Audi A8L Security (επίπεδο προστασίας VR9/VR10) ξεκινά από περίπου €660.000 (καθαρή αξία χωρίς φόρους).

--Ο Καγκελάριος της Γερμανίας χρησιμοποιεί μια Mercedes-Benz S 680 Guard. Η γερμανική κυβέρνηση διατηρεί στόλο (BKA pool) με κορυφαία εγχώρια θωρακισμένα μοντέλα (Audi A8, BMW 7 Series). Σήμερα ο Καγκελάριος χρησιμοποιεί τη Mercedes S 680 Guard, η οποία προσφέρει την ανώτατη πιστοποίηση αντιβαλλιστικής προστασίας για πολιτικά οχήματα (VR10). Η εργοστασιακή τιμή βάσης αυτού του μοντέλου (με θωράκιση κορυφαίας πολιτικής πιστοποίησης VR10) ξεκινά από περίπου €470.000 έως €600.000 προ φόρων.

--Ο Γάλλος πρόεδρος χρησιμοποιεί μια DS 7 Élysée / Renault Rafale. Για λόγους εθνικού κύρους, ο Εμανουέλ Μακρόν χρησιμοποιεί αποκλειστικά γαλλικά οχήματα. Το DS 7 Élysée είναι ένα ειδικά επιμηκυμένο κατά 25 εκατοστά SUV, πλήρως θωρακισμένο από εξειδικευμένο γαλλικό οίκο (Centigon), το οποίο λειτουργεί ως κινητό προεδρικό γραφείο. Το συγκεκριμένο όχημα αποτελεί μοναδική, custom παραγγελία (one-off) για τον Γάλλο Πρόεδρο, βασισμένο στο DS 7 της DS Automobiles. Επειδή έχει επιμηκυνθεί το σασί του και έχει θωρακιστεί ξεχωριστά, το κόστος του θεωρείται κρατικό μυστικό, αλλά εκτιμάται ότι ξεπερνά κατά πολύ τις €250.000 - €300.000.

--Ο Ισπανός πρωθυπουργός έχει Audi A8L Security. Ο Πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ και η ισπανική πολιτική ηγεσία χρησιμοποιούν παραδοσιακά θωρακισμένες γερμανικές λιμουζίνες, με επικρατέστερο το μακρύ Audi A8L, το οποίο προσφέρει κορυφαία προστασία χωρίς να προκαλεί υπερβολικά με την εμφάνισή του. Η εργοστασιακή τιμή για ένα καινούργιο, θωρακισμένο Audi A8L Security (επίπεδο προστασίας VR9/VR10) ξεκινά από περίπου €660.000 (καθαρή αξία χωρίς φόρους).

--Στην Τουρκία για την ασφάλεια του προέδρου χρησιμοποιούν Mercedes-Benz Maybach S-600 Guard. Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν χρησιμοποιεί υπέρ-θωρακισμένες λιμουζίνες Mercedes-Maybach S600 Guard. Μάλιστα, το πρωτόκολλο ασφαλείας του είναι τόσο αυστηρό, που η Τουρκία μεταφέρει τις δικές της προεδρικές λιμουζίνες με στρατιωτικά μεταγωγικά αεροσκάφη C-130 σε κάθε επίσημη επίσκεψή του στο εξωτερικό (π.χ. στις ΗΠΑ). Η εργοστασιακή τιμή βάσης αυτού του μοντέλου (με θωράκιση κορυφαίας πολιτικής πιστοποίησης VR10) ξεκινά από περίπου €460.000 έως €600.000 προ φόρων.

 

Τι κάνουν οι μικρές χώρες της Ευρώπης; Πως αντιμετωπίζουν το γεγονός;

    Όλες σχεδόν όλες οι ευρωπαϊκές χώρες με πληθυσμό μικρότερο από την Κύπρο διαθέτουν επίσημες, πολυτελείς κρατικές λιμουζίνες για τους ηγέτες τους. Ωστόσο, υπάρχει μια σημαντική διαφοροποίηση: το επίπεδο της θωράκισης και το μέγεθος των συνοδειών ασφαλείας εξαρτώνται άμεσα από το γεωπολιτικό ρίσκο, την προσωπικότητα του ηγέτη και την εγκληματικότητα της κάθε περιοχής.

--Βατικανό: Πληθυσμός 800 πολίτες: Ο Πάπας χρησιμοποιεί τα περίφημα Popemobiles (ειδικά τροποποιημένα Mercedes-Benz G-Class, Hyundai, ή Toyota). Μετά την απόπειρα δολοφονίας του Ιωάννη Παύλου Β' το 1981, το Βατικανό επένδυσε σε βαριά αλεξίσφαιρη θωράκιση με ειδική γυάλινη καμπίνα. Παρότι ο νυν Πάπας Φραγκίσκος προτιμά συχνά πιο απλά και ανοιχτά οχήματα για να βρίσκεται κοντά στο πλήθος, για τις επίσημες και διεθνείς μετακινήσεις χρησιμοποιούνται αποκλειστικά τα θωρακισμένα οχήματα.

-- Σαν Μαρίνο (Πληθυσμός:34.000). Οι δύο Συγκυβερνήτες (Captains Regent) του Σαν Μαρίνο χρησιμοποιούν δύο πανομοιότυπα Audi A8 για τις επίσημες μετακινήσεις τους. Τα οχήματα είναι εργοστασιακά, χωρίς εξειδικευμένες αμυντικές ενισχύσεις, καθώς η χώρα περιβάλλεται πλήρως από την Ιταλία και δεν παρουσιάζει γεωπολιτικούς κινδύνους.

--Μονακό: Πληθυσμός: 39.000 άνθρωποι. Ο Πρίγκιπας Αλβέρτος Β' χρησιμοποιεί μια γκάμα πολυτελών οχημάτων, με πιο χαρακτηριστική τη custom υβριδική λιμουζίνα Lexus LS 600h L, καθώς και μοντέλα της Audi (A8L). Τα οχήματα διαθέτουν προστασία, όμως το Μονακό θεωρείται μία από τις ασφαλέστερες περιοχές του κόσμου. Η ανάγκη για στρατιωτικού τύπου θωράκιση είναι μειωμένη, και η επιλογή των οχημάτων γίνεται κυρίως για λόγους κύρους, πρωτοκόλλου και προώθησης της οικολογικής τεχνολογίας (υβριδικά/ηλεκτρικά).

-- Λιχτενστάιν (Πληθυσμός: 40.000) Ο Πρίγκιπας Χανς-Άνταμ Β' και η πριγκιπική οικογένεια χρησιμοποιούν πολυτελείς λιμουζίνες (παλαιότερα Mercedes, πλέον κυρίως Audi) με την εμβληματική πινακίδα «FL 1» (Fürstentum Liechtenstein 1). Όπως και στην Ισλανδία, οι ανάγκες ασφαλείας είναι ελάχιστες. Το όχημα αγοράζεται για την τήρηση του διπλωματικού πρωτοκόλλου και τη μεταφορά ξένων αξιωματούχων, χωρίς να φέρει τα ακριβά, βαριά στρώματα θωράκισης που συναντάμε σε μεγαλύτερες χώρες.

-- Ανδόρρα (Πληθυσμός: 85.000άνθρωποι) Ο Πρωθυπουργός και οι εκπρόσωποι των δύο Συγκατεξουσιαστών (του Προέδρου της Γαλλίας και του Επισκόπου της Ουρζέλ) χρησιμοποιούν κυρίως Audi A8. Βασικού επιπέδου, χωρίς ακραίες προδιαγραφές αντιβαλλιστικής προστασίας.

--Ισλανδία: Πληθυσμός 390.000 άνθρωποι. Η Πρόεδρος της χώρας μετακινείται με μια πολυτελή λιμουζίνα Lexus LS600hL ή ένα Audi A8L, φέροντας την τιμητική πινακίδα με τον αριθμό «1». Δεν υπάρχει βαριά θωράκιση. Η Ισλανδία έχει σχεδόν μηδενική εγκληματικότητα και δεν αντιμετωπίζει τρομοκρατικές απειλές. Είναι μάλιστα συνηθισμένο φαινόμενο για τους κατοίκους του Ρέικιαβικ να βλέπουν το προεδρικό αυτοκίνητο σταματημένο στο φανάρι δίπλα τους, με έναν μόνο οδηγό και χωρίς καμία απολύτως συνοδεία αστυνομίας ή ασφάλειας.

 

Συμπερασματικά, σχετικά με την Κύπρο: Η βασική διαφορά της Κύπρου από τα παραπάνω μικρά κράτη είναι η γεωπολιτική της θέση. Η Κύπρος, παρά τον μικρό της πληθυσμό, βρίσκεται σε μια ασταθή περιοχή (Μέση Ανατολή), αντιμετωπίζει το εθνικό ζήτημα της κατοχής και συμμετέχει ενεργά σε ευρωπαϊκά και διεθνή φόρουμ. Το κόστος συντήρησης μιας θωρακισμένης λιμουζίνας είναι εξαιρετικά υψηλό και επιβαρύνει εξ ολοκλήρου τον κρατικό προϋπολογισμό. Στην πραγματικότητα, το υπερβολικό κόστος των repairs και των services είναι ο κυριότερος λόγος που οι κυβερνήσεις αντικαθιστούν αυτά τα οχήματα μετά από λίγα χρόνια, καθώς η περαιτέρω χρήση τους καθίσταται οικονομικά ασύμφορη. Για να καταλάβετε τα μεγέθη, στην περίπτωση της Κύπρου, το επίσημο κόστος συντήρησης για τη θωρακισμένη λιμουζίνα που αγόρασε ο Δημήτρης Χριστόφιας το 2010 είχε ανέλθει στο αστρονομικό ποσό των €138.654 μέχρι τη στιγμή της αντικατάστασής της. Όλα αυτά τα έξοδα εγγράφονται κάθε χρόνο στον κρατικό προϋπολογισμό υπό το κονδύλι των «Δαπανών Συντήρησης Κρατικών Οχημάτων» ή μέσω των προϋπολογισμών της Αστυνομίας και του Υπουργείου Μεταφορών (Ηλεκτρομηχανολογική Υπηρεσία) που έχουν την ευθύνη του στόλου.

Οι πλύστρες των πολέμων* / Δημήτριος Γκόγκας

 

Έπλεναν τις ματωμένες κάπες μέσα σε γούρνες με κρύο νερό.
Έσταζε το ανθρώπινο αίμα, σαν κρασί στους υπονόμους.
Στο κατόπι, χάνονταν στις θάλασσες των ποιητών και γίνονταν κύματα.
 
Ένα δελφίνι χαίρεται, μια φώκια κολυμπάει, πετά σιμά ένα θαλασσοπούλι!
 
Τσιμπολογούσαν αποφάγια ότι απόμεινε δηλαδή από την τράπεζα.
Πριν φύγουν από τα πλυσταριό,
έκαναν κι αυτές μπάνιο σαν τις αμαρτωλές στο κρεματόρια.
Κοίταζαν απ' τις τρύπες των τοίχων,
οι ξεχασμένοι στρατιώτες των μετόπισθεν,
την ύστερη γυναικεία σάρκα, υγρή και τσαλακωμένη, βρώμικη κι αηδιαστική.
Πως μυρίζει εγκατάλειψη το ανθρώπινο αίμα! Και πόσο η κιβωτός του!
 
Ένα γουρούνι στο πλυσταριό, ένας λύκος τριγύρω,
μια αλεπού μυρίζει το αίμα!
«Τοῦτό ἐστι τὸ αἷμά μου τὸ τῆς καινῆς διαθήκης,
τὸ περὶ πολλῶν ἐκχυνόμενον»
 
Μάνα! Να των ανθρώπων τ αδέλφια.
Οι μεγαλόσταυροι κρεμασμένοι μαζί  με τον εσταυρωμένο.
Στο σπίτι σαν έφταναν, πάντα αγέλαστες και πάντα σκεβρωμένες,
μύριζαν αίμα, φλέγμα, ιδρώτα και θάνατο.
Το νερό δεν καθάριζε το σώμα. Ουδεμία βάπτιση, ουδεμία Ανάσταση!
Μέλανα ζωμό, μια φέτα ψωμί κι ένα όνομα μνημονευομένου
ότι κρατούσαν στο νου, σαν μπάλωναν τις κάπες, στο φως του λυχναριού.
 
Στις άκρες τα ποντίκια και στα πόδια τους,
οι γάτες νηστικές, τα σκυλιά δεν βγάζανε άχνα!
 
Όλα τριγύρω κι ως τα ουράνια. Μυρωδιά καμένης σάρκας.
Μυρωδιά παιδιών στρατιωτών που χάθηκαν.
Μυρωδιά λήθης και αναστεναγμών.
 
Πριν κοιμηθούν δεν αρκούσε ο σταυρός κι η προσευχή.
Μια θηλιά κάτω από το προσκέφαλο για ώρα ανάγκης,
ακόμα και στα όνειρα, οδηγούσε στην Ελευθερία!

* Το ποίημα τιμήθηκε με το β΄βραβείο στον 3ο Ετήσιο Πανελλήνιο Λογοτεχνικό Διαγωνισμό «…προς την Ελευθερία» που διοργάνωσε ο σύλλογος «Οι Φίλοι της Λιμνοθάλασσας» στο πλαίσιο των δράσεων «Λιμνοθαλασσιώτικα 2026». (συμπίπτει με την εμβληματική επέτειο των 200 χρόνων από την ηρωική Έξοδο της Φρουράς των Ελεύθερων Πολιορκημένων.)

* Η φωτογραφία αναδημοσιεύεται από την ιστοσελίδα: https://aromalefkadas.gr/%CF%84%CE%BF-%CF%80%CE%BB%CF%8D%CF%83%CE%B9%CE%BC%CE%BF-%CF%84%CF%89%CE%BD-%CF%81%CE%BF%CF%8D%CF%87%CF%89%CE%BD-%CE%BA%CE%AC%CF%80%CE%BF%CF%84%CE%B5/

Το ύστερο φεγγάρι ενός πολέμου / Δημήτριος Γκόγκας

 

Πάνω από εξήντα χρόνια έχω στη μνήμη μου το φεγγάρι του Ιούλη
Ακόμα δεν ξέρω εάν μου αρέσει το χρώμα του
Ακόμα δεν γνωρίζω εάν το σχήμα του θα έπρεπε να είναι ο κύκλος
τι και αν κύκλος είναι το σχήμα της ζωής μας
 
Εισβολή, θάνατοι, αγνοούμενοι, σκλαβιά, εγκλωβισμένοι
Συνομιλίες και πάλι συνομιλίες για το αυτονόητο: τη λευτεριά
Για να βλέπω το φεγγάρι του Ιούλη ελεύθερο
 
Εγώ κάθομαι πάντα την άκρη της βεράντας
Από εκεί έχει καλύτερη θέα
Και πιο σωστά διαβάζω τις λέξεις
Σε κείνα τα κιτάπια του μαύρου ουρανού
Που φέγγει το φεγγάρι
Διαβάζω καλύτερα τις λύσεις, 

τις δεσμεύσεις, τις αντεγκλήσεις, τις υποδείξεις
Διαβάζω καλύτερα κάτω από το φως του.
 
Κι όταν βαθύτερα φτάνει το βλέμμα στο κενό
Θυμάμαι εκείνο που μάθαινα
Το τραγουδάκι εκείνο
«φεγγαράκι μου λαμπρό, φέγγε μου να περπατώ…»
Κι έλεγα
δεν θα αφήσω ποτέ την πατρίδα,
δεν θα αφήσω ποτέ την αυλή
το σπίτι που μεγάλωσα
Δεν θα αφήσω ποτέ το χέρι σου
Δεν θ αφήσω να φύγει ποτέ από το μυαλό μου
το φεγγάρι της πατρίδας
Το ματωμένο φεγγάρι του Ιούλη

Τι όμορφη που είναι η ζωή /ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΓΚΟΓΚΑΣ

 

Τι όμορφη που είναι η ζωή,

όταν γελάμε και κλαίμε,
υψώνουμε ποτήρια με μπρούσκο κρασί,
« εις την υγεία σας» λέμε...
 
Μα κάποιοι υποφέρουν και στέκονται εκεί,
στις πίσω σελίδες,
σαν υπερθέαμα που γεννά
τις άδειες κερκίδες...

https://suno.com/song/404ed29b-43bd-40a7-8fee-38d194a2454c

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ / ΠΟΙΗΤΙΚΗ ΣΥΛΛΟΓΗ : ΑΝΑΣΕΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΜΠΟΥΛ / ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΓΚΟΓΚΑΣ

 Τελευταίες ημέρες Σεπτέμβρη,

Αρχές του Οκτώβρη

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

Κίτρινο βαθύ Φθινόπωρο

κι ένας άρρωστος Σεπτέμβρης με συμπτώματα γρίπης.

Ενοικιαστήριο προσωρινό πληρώνει η ζωή μου,

σ΄ ένα αρσενικό αφιλόξενο στρατώνα. 

Έστρωσε ατάκτως τα ξεραμένα φύλλα του ο μεθυσμένος μήνας, σκεπάζοντας με το κίτρινο σεντόνι του,

της γης τα εναπομείναντα ζωντανά μέρη.

Κατοίκησε έσχατος και ντροπαλός μέσα μου,

αναπάντεχα και απροσδόκητα.

Μύριζε πρώιμη βροχή, μύριζε και ξαφνικό κρύο.

Χουχούλιασα και ρίγωσα μέσα στα σιδερωμένα χακί.

Τρεις μήνες ενέχυρο, συγχρόνως και η εξόφληση.

Δειλά ο μεστωμένος ήλιος

μεγάλωνε πάνω από τα κουρεμένα κεφάλια μας,

στο αυστηρό πρωινό

κι έπαιρνε αγκομαχώντας την υπέρ ταχεία του χρόνου,

να μπολιάσει στη νοτισμένη δύση της ημέρας τα σπασμένα κομμάτια.

«Σε παρακαλώ» μέσα απ΄ τη παγερή σιωπή

και τ΄ όμοιο σκοτάδι των απογευματινών καψερών ηλιαχτίδων.

Στη βρεγμένη σιωπή,

στα μουδιασμένα χαμόγελα των νιόφερτων ανδρών,

στις πρωινές ώρες του γριπωμένου Σεπτέμβρη.

Έπιανα την βαριά καρδιά μου, μια κρύα φλούδα πεύκου ξεκολλούσε.

Αντίκριζα το ψηλό βουνό,

τόσο μικρό αυτό το βουνό με σκονισμένα κυπαρίσσια.

Η εγκυμονούσα ψυχή μου μια μικρή σημαία που γνώριζε να σωπαίνει.

Πόσες μορφές να πάρει τούτη η σιωπή.

Όσες οι σιωπές τόσοι και οι άνθρωποι.

Μετρούσα την σιωπή της ψυχής

με το δεξί δείκτη υψωμένο κάθετα στα δύο χείλη.

Δεν μπορείς να μιλήσεις.

Δεν έχεις το δικαίωμα, ούτε θα έχεις την ευκαιρία.   

Μετρούσα τα βήματα των άλλων,

διαιρούσα κι έβγαζα τα δικά μου στο πηλίκο.

Επιτραπέζιο παιχνίδι στην αχανή αρένα

καθώς έβλεπα την αλλαγή φρουράς.

Μπροστά σκυφτός ο γέρος Δεκανέας, νέος γερασμένος χρόνος.

Άχρονος διαμελιστής σκοπών, ταχυδρόμος όπλων και φυσιγγίων.

Πέφτανε στάλες, ο σκουριασμένος τσίγκος  τις σιγοντάριζε.

Και πάλι εν δυο, ψηλά το ακούραστο χέρι, ίσιο το ακοίμητο όπλο, δυνατά το σταθερό πόδι.

Γυναίκα απάτη η διαρκής βροχή.

Πάλευε, ερωτοτροπώντας με το ξερό, ουδέτερο χώμα.

Αναζήτηση.

Εγώ, 

το άπλετο στενάχωρο εγώ, στο άνετο εμείς,

περίμενα απ΄ ώρα σε ώρα να σταματήσει

παίρνοντας τον δρόμο της ξενιτειάς

του αποχωρισμού, του Χειμώνα και της Άνοιξης. Τόσο θα διαρκούσε το ταξίδι αυτό στον πακτωλό ποταμό. Οκτώ μήνες και τρεις εποχές.

Πικροδάφνες πότιζαν οι μικρές και μεγάλες στάλες!

Μάνα ορφανή, καλή μου μάνα, πως στέκεσαι έτσι;

Μην καίγεσαι έτσι, κομμένη καλαμιά του κάμπου.

Στην μέση του κύκλου χορεύουν αντάμα,

Ο γκρίζος ουρανός κα ιη ετοιμόγεννη γη.

Μάχονται εντός μου. 

Κούφιο πικραμύγδαλο η ειρήνη και ένας λάγνος πόλεμος κοχλάζουν μέσα μου. Σύνθεση παράταιρη στα τραπέζια των λαών του κόσμου.

Ξερό, ετοιμόρροπο λαρύγγι να σπάσει.

Μια πλίθινη πηγή από έρημο στην έρημο.

Στέγνωσε από την αιώνια ανομβρία των λέξεων.

Πώς να ξεδιψάσω από το άνυδρο των χρόνων;

Τα αγιάτρευτα ερωτήματα μικτά μουσκεύουνε,

Πέφτουν από τις χαλασμένες ράγες των αρχαίων συρμών.

Οι επιταγές ανεξαργύρωτες με σκουριασμένες άγκυρες

Οπλισμένες περίτρανα και θανάσιμα.

Στενάζουν οι μολυσμένοι κοριοί.

Μικρές παγίδες, αλώνουνε το μισοφαγωμένο στρώμα.

Ο θεός μας έστειλε την φθινοπωρινή καταιγίδα.

Η αποδιωγμένη σιωπή μας, σταμάτησε με το αυστηρό αλτ του Δεκανέα.

Είχε τελειώσει η αλλαγή των δειλινών σκοπών.

Ο ήχος λόξιγκας μιας σταγόνας στο τσίγκο.

Χνώτο ζωγραφιστό πάνω στο λερωμένο τζάμι.

Τα θηκάρια είχαν γεμίσει από λάμες και σκέψεις.

Απλώσαμε τα κουρασμένα σώματα, στα μουχλιασμένα στρώματα, μουχλιάσαμε αμέσως και εμείς.

Το άνετο εμείς και το αγχωμένο εγώ!

Οι αεικίνητες φιγούρες κλαμένων γυναικών ξυπνήσανε,

Μέσα στα χιαστί πλέγματα των στεναγμών και των σιδερένιων κρεβατιών.

Βλέπαμε τους δρόμους της ζωής από δω.

Φταίει η δυνατή βροχή, ο μαύρος βαρύς ουρανός;

Οι φάλτσες ανδρικές φωνές από τους διπλανούς θαλάμους,

Μακρινά μοιρολόγια, μιμήσεις νεκρικών ακολουθιών

Που αψηφούν – λένε υστερικά-τον θάνατο,

Όταν παίρνει τα όνειρά μας στο παρόν και υποδαυλίζει το εμπρός.

Κόπασε επιτέλους η βροχή,

Το χέρι άπλωσε δυο στάλες δροσιά στα κουρεμένα μαλλιά.

Κόπασε και η σιωπή.

ΠΕΝΤΕ ΔΑΚΤΥΛΑ * / Δημήτριος Γκόγκας

 

Κυπαρισσόβουνος
 
Χίλια είκοσι-τέσσερα βήματα,
μέχρι να βρω στα άγια χώματά σου, αίμα ηρώων.
Περιμένω τη σχάση του χρόνου,
όπου θα γίνει λάβα το αίμα και ανάσταση.
 
Άγιος Ιλαρίωνας
 
Βουβός ένας ήχος καμπάνας, ταξιδεύει με τον άνεμο,
υμνολογώντας εργάτες που σκότωσε η Ρήγαινα.
Ο ασκητής σαν ρόδο μες στ΄ αγκάθια, στην εισβολή φωνάζει τα παιδιά του
κι ύστερα αφήνει πνοή καπνού ως τα ουράνια. Στους αγνοούμενους θυσία.
 
Πενταδάκτυλος
 
Έπραξες το χρέος. Πατριδοκαπηλία είπε ο Διγενής
πατώντας με την παλάμη του, την κορυφή σου.
Τώρα ήρθε η σειρά μου. Δεν γνωρίζω αν πολεμήσω.
Γνωρίζω πως οφείλω. Για πληρωμή, πρέπει να ζήσω. 
 
Βουφαβέντο
 
Έγινα αετός.
Πέταξα στα μυστικά περάσματα σου.
Κάθε πέτρα, ένας στρατιώτης.
Σε κάθε βόλι, μια πικράδα χρόνου.
 
Καντάρα
 
Άτροπος στον κόρφο τους κι έτσι πεθάνανε στην κοίτη του ποταμού.
Είπαν την πίστη τους νερό να γίνει.
Ο ουρανός να πέσει στον κάμπο, να μεστώσουν τα στάχυα.  
Να ζήσει αιώνια, η κόρη της νήσου.
 
 

* Συμμετοχή στην Ποιητική Ανθολογία για τον Πενταδάκτυλο, κατόπιν συμμετοχής σε σχετικό  ποιητικό διαγωνισμό από την Ένωση Λογοτεχνών Κύπρου

«Άργος» Η παλαιότερη ιστορία πίστης ενός σκύλου. Ο σκύλος του Οδυσσέα!

 Γράφει ο Δημήτριος Γκόγκας με την βοήθεια της ΑΙ

 
    Η παλαιότερη καταγεγραμμένη ιστορία πίστης σκύλου στην παγκόσμια λογοτεχνία είναι αυτή του Άργους, του πιστού σκύλου του Οδυσσέα από την Οδύσσεια του Ομήρου, η οποία χρονολογείται γύρω στον 8ο αιώνα π.Χ.
 

Η ιστορία του Άργους (8ος αιώνας π.Χ.)
 
    Στο έπος του Ομήρου, ο Άργος περιμένει το αφεντικό του για 20 ολόκληρα χρόνια. Όταν ο Οδυσσέας επιστρέφει τελικά στην Ιθάκη μεταμφιεσμένος σε ζητιάνο για να μην τον αναγνωρίσουν οι μνηστήρες, ο Άργος είναι ο μόνος που τον καταλαβαίνει αμέσως. Παρόλο που είναι γέρος, παραμελημένος και αδύναμος, κουνάει την ουρά του και χαμηλώνει τα αυτιά του, δείχνοντας την ακλόνητη πίστη του. Μόλις βεβαιώνεται ότι ο κύριός του επέστρεψε με ασφάλεια, αφήνει την τελευταία του πνοή.
 
Η ιστορία του Άργους ξεδιπλώνεται στη Ραψωδία ρ (βιβλίο 17) της Οδύσσειας και αποτελεί μία από τις πιο συγκινητικές και αριστουργηματικά γραμμένες σκηνές της παγκόσμιας λογοτεχνίας.
Η εκτροφή και τα νιάτα του: Ο ίδιος ο Οδυσσέας είχε υιοθετήσει και αναθρέψει τον Άργο. Τον εκπαίδευσε ο ίδιος ως κυνηγόσκυλο πριν φύγει για την Τροία. Η λέξη ἀργός στην αρχαία ελληνική γλώσσα σήμαινε «γρήγορος», «σβέλτος» ή «αστραφτερός». Ήταν διάσημος στην Ιθάκη για την απίστευτη ταχύτητά του και την ικανότητά του να μην χάνει ποτέ κανένα ίχνος στο κυνήγι άγριων αιγών, ελαφιών και λαγών.
Η απώλεια: Ο Όμηρος σημειώνει χαρακτηριστικά ότι ο Οδυσσέας τον μεγάλωσε αλλά «δεν πρόλαβε να τον χαρεί», καθώς η επιστράτευση για τον Τρωικό Πόλεμο τον ανάγκασε να φύγει αμέσως.
Η παραμέληση και η εξαθλίωση:
Όσο έλειπε ο βασιλιάς, οι νέοι του νησιού χρησιμοποιούσαν τον Άργο στο κυνήγι. Όταν όμως ο σκύλος γέρασε και ο Οδυσσέας θεωρήθηκε νεκρός, οι υπηρέτες και οι μνηστήρες τον εγκατέλειψαν πλήρως. Ο Οδυσσέας τον αντικρίζει έξω από τις πύλες του παλατιού, πεταμένο πάνω σε έναν σωρό από κοπριές ζώων, ανίκανο να κινηθεί, γεμάτο παράσιτα και τσιμπούρια. Όταν ο Οδυσσέας πλησιάζει μεταμφιεσμένος σε ζητιάνο μαζί με τον πιστό χοιροβοσκό Εύμαιο, ο Άργος αντιλαμβάνεται την παρουσία του. Παρά τη μεταμφίεση, τη γερασμένη φωνή και τα 20 χρόνια που πέρασαν, ο Άργος αναγνωρίζει αμέσως το αφεντικό του (από τη μυρωδιά ή την αύρα του). Δεν έχει πια τη δύναμη να σηκωθεί. Το μόνο που καταφέρνει είναι να κουνήσει την ουρά του και να κατεβάσει τα αυτιά του σε ένδειξη υποταγής και χαράς.
Το δάκρυ του Οδυσσέα: Ο Οδυσσέας, βλέποντας τον αγαπημένο του σκύλο σε αυτή την κατάσταση, συγκινείται βαθιά. Ωστόσο, επειδή δεν πρέπει να αποκαλύψει την ταυτότητά του στον Εύμαιο και να καταστρέψει το σχέδιο της εκδίκησης, σκουπίζει κρυφά ένα δάκρυ χωρίς να τον δει κανείς.
Ο θάνατος ως λύτρωση Μόλις ο Άργος σιγουρεύεται ότι ο κύριός του επέστρεψε ζωντανός, εκπληρώνει τον σκοπό της ζωής του. Ξεψυχά αμέσως, έχοντας κρατηθεί στη ζωή για 20 χρόνια μόνο και μόνο για αυτή τη στιγμή.
Τι συμβολίζει ο Άργος στην Οδύσσεια; Την απόλυτη, καθαρή πίστη: Σε αντίθεση με τους ανθρώπους του παλατιού (υπηρέτες και μνηστήρες) που πρόδωσαν τον Οδυσσέα ή τη γυναίκα του που είχε αρχίσει να λυγίζει, ο σκύλος παρέμεινε ο μόνος που δεν χρειάστηκε αποδείξεις για να τον αναγνωρίσει και να του μείνει πιστός. Την κατάσταση της Ιθάκης: Η εξαθλίωση του άλλοτε περήφανου και δυνατού Άργους αντανακλά την κατάπτωση και την παρακμή ολόκληρου του βασιλείου της Ιθάκης στα χέρια των άπληστων μνηστήρων.
 
Ο διάλογος με τον Εύμαιο και τα λόγια του για τον Άργο
Όταν ο Οδυσσέας (μεταμφιεσμένος σε ζητιάνο) αντικρίζει τον Άργο παραμελημένο, ρωτάει τον χοιροβοσκό Εύμαιο με προσποιητή απορία, για να μην προδώσει την ταυτότητά του: «Εύμαιε, είναι παράξενο που αυτός ο σκύλος κοίτεται εδώ στις κοπριές. Το κορμί του είναι όμορφο, αλλά δεν ξέρω αν ήταν γρήγορος στο τρέξιμο ή αν ήταν απλά ένας σκύλος του τραπεζιού, απ' αυτούς που κρατούν οι αφέντες μόνο για επίδειξη». Ο Εύμαιος, χωρίς να ξέρει ότι μιλάει στον ίδιο τον Οδυσσέα, του απαντά με λόγια γεμάτα θλίψη και παράπονο για την κατάντια του παλατιού: Η αποκάλυψη του ιδιοκτήτη: Του εξηγεί αμέσως ότι αυτός είναι ο σκύλος ενός άντρα που πέθανε μακριά. «Αν τον έβλεπες», λέει, «όπως τον άφησε ο Οδυσσέας όταν έφυγε για την Τροία, θα θαύμαζες τη γρηγοράδα και τη δύναμή του». Ο Εύμαιος θυμάται τα νιάτα του Άργους στα πυκνά δάση. «Κανένα αγρίμι δεν του ξέφευγε στο βαθύ δάσος όταν το έβαζε στο μάτι, και ήταν άριστος στο να βρίσκει τα ίχνη τους (ιχνηλασία)». Ο χοιροβοσκός κλείνει με μια σπουδαία διαπίστωση για την απουσία του αφεντικού και τη δουλεία: «Τώρα όμως τον βρήκε η δυστυχία. Ο αφέντης του χάθηκε και οι αναίσθητες υπηρέτριες δεν τον φροντίζουν. Γιατί οι δούλοι, όταν το αφεντικό λείπει και δεν τους προστάζει, δεν θέλουν να κάνουν σωστά τη δουλειά τους. Ο Δίας παίρνει τη μισή αξία (την αρετή) ενός ανθρώπου τη μέρα που γίνεται σκλάβος».
Τι ράτσα ήταν ο Άργος σύμφωνα με τα αρχαία κείμενα;
Ο Όμηρος δεν αναφέρει κάποιο όνομα ράτσας με τη σύγχρονη έννοια, καθώς η συστηματική κατηγοριοποίηση έγινε αργότερα. Ωστόσο, από τις περιγραφές της ταχύτητάς του, της ικανότητας ιχνηλασίας στο δάσος και των θηραμάτων του (ελάφια, αγριοκάτσικα), οι μελετητές και οι αρχαιοζωολόγοι καταλήγουν σε συγκεκριμένα συμπεράσματα: Λακωνικός Διώκτης ή Κρητικός Ιχνηλάτης: Ο Άργος ανήκε ξεκάθαρα στην ευρύτερη οικογένεια των αρχαιοελληνικών ιχνηλατών. Οι πιο διάσημοι σκύλοι της εποχής ήταν οι «Λακωνικοί» (από τη Σπάρτη) και οι «Κρητικοί», οι οποίοι εκτρέφονταν αποκλειστικά για το κυνήγι με βάση την όσφρηση και την ταχύτητα. Ήταν σκύλοι μέσου μεγέθους, εξαιρετικά στεγνοί, μυώδεις, με μακρύ ρύγχος, όρθια ή ημι-όρθια αυτιά και βαθύ στήθος για μεγάλη αντοχή στο τρέξιμο. Δεν είχαν καμία σχέση με τα βαριά σκυλιά φύλαξης (όπως οι Μολοσσοί).
Σήμερα, ο άμεσος και επίσημα αναγνωρισμένος απόγονος αυτών των σκύλων είναι ο Ελληνικός Ιχνηλάτης (το κλασικό «γκέκας»). Έχει διατηρήσει τα ίδια ακριβώς χαρακτηριστικά: απίστευτη εμμονή στο ίχνος του θηράματος, μεγάλη αντοχή σε δύσβατα, ορεινά εδάφη και απόλυτη, σχεδόν προσηλωμένη αφοσίωση στον κυνηγό-αφεντικό του.
 
Η σχέση των αρχαίων Ελλήνων με τους σκύλους (κύνες) ήταν βαθιά, πολυδιάστατη και ξεπερνούσε κατά πολύ την απλή χρησιμότητα. Τους θεωρούσαν συντρόφους, προστάτες, πλάσματα με υψηλή νοημοσύνη και, όπως αποδεικνύουν οι αρχαιολογικές ανασκαφές, τους θρηνούσαν και τους έθαβαν με τιμές. Οι αρχαίοι Έλληνες έφτιαχναν περίτεχνους τάφους με συγκινητικά επιγράμματα (επιτάφιους) για τα κατοικίδιά τους. Ένα διάσημο επίγραμμα στην Αθήνα αναφέρει: «Αυτός είναι ο τάφος του σκύλου Στέφανου, που χάθηκε, για τον οποίο η Ροδόπη έχυσε δάκρυα και τον έθαψε σαν άνθρωπο». Χρησιμοποιούνταν για τη φύλαξη σπιτιών (οικουρός κύων) και κοπαδιών. Στη μάχη του Μαραθώνα, ένας Αθηναίος πολέμησε μαζί με τον σκύλο του, ο οποίος μάλιστα απεικονίστηκε αργότερα στην περίφημη Ποικίλη Στοά δίπλα στους ήρωες. Ο Πλάτων αποκαλούσε τον σκύλο «φιλόσοφο», επειδή ξεχωρίζει τον φίλο από τον εχθρό με βάση τη γνώση και την άγνοια. Από την άλλη, οι Κυνικοί Φιλόσοφοι (με κυρίως εκπρόσωπο τον Διογένη) πήραν το όνομά τους από τον σκύλο, επειδή θαύμαζαν την ειλικρίνεια, την απλότητα και την αυθεντική συμπεριφορά του ζώου.
 
Οι σημαντικότερες αναφορές σε Αρχαία Βιβλία  Πέρα από την Οδύσσεια του Ομήρου, ο σκύλος πρωταγωνιστεί σε μερικά από τα σπουδαιότερα κείμενα της αρχαιότητας:
1. «Κυνηγετικός» του Ξενοφώντα (περίπου 400 π.Χ.)Πρόκειται για το πρώτο ολοκληρωμένο εγχειρίδιο στον κόσμο για την εκπαίδευση, τη φροντίδα και τη σημασία των σκύλων. Ο Ξενοφών αναλύει πώς πρέπει να επιλέγονται τα κουτάβια, ποιες είναι οι καλύτερες ράτσες και πώς να τους συμπεριφέρεται ο ιδιοκτήτης με αγάπη και δικαιοσύνη. Καταγράφει μάλιστα μια λίστα με κατάλληλα ονόματα σκύλων, τα οποία έπρεπε να είναι σύντομα (μονοσύλλαβα ή δισύλλαβα) για να φωνάζονται εύκολα (π.χ. Ορμή, Λαίλαψ, Θύελλα, Άλκη). Η δική του αγαπημένη σκυλίτσα ονομαζόταν Ορμή.
2. «Περί Ζώων Ιστορίαι» του Αριστοτέλη (4ος αιώνας π.Χ.)Ο μεγάλος φιλόσοφος και επιστήμονας προσεγγίζει τον σκύλο με βιολογικό και ανατομικό ενδιαφέρον. Κατηγοριοποιεί τις ράτσες της εποχής, εξαίροντας τους Λακωνικούς και τους Μολοσσικούς κύνες (οι Μολοσσοί της Ηπείρου ήταν τεράστιοι σκύλοι φύλαξης κοπαδιών και πολεμιστές).Καταγράφει με ακρίβεια τις ασθένειες των σκύλων (όπως τη λύσσα) και τη διάρκεια ζωής τους.
3. «Κυνηγετικός» του Αρριανού (2ος αιώνας μ.Χ.) Έξι αιώνες μετά τον Ξενοφώντα, ο ιστορικός Αρριανός γράφει ένα συμπληρωματικό βιβλίο. Μέσα στο έργο του υπάρχει ένα από τα πιο τρυφερά αποσπάσματα της αρχαιότητας, αφιερωμένο στη σκυλίτσα του, την Όρμη (της είχε δώσει το όνομα της σκυλίτσας του Ξενοφώντα). Περιγράφει πώς κοιμόταν μαζί του, πώς τον υποδεχόταν όταν επέστρεφε σπίτι και πώς του ακουμπούσε το πόδι της για να του θυμίσει να την ταΐσει.
4. «Βίοι Παράλληλοι» του Πλουτάρχου Ο Πλούταρχος διασώζει την ιστορία του σκύλου του Ξάνθιππου (που αναφέραμε πριν) και σχολιάζει τη βαθιά συγκίνηση των Αθηναίων που έβλεπαν τα ζώα να υποφέρουν κατά τη διάρκεια του πολέμου. Σημειώνει ότι η καλοσύνη προς τα ζώα είναι δείγμα ανώτερου ανθρώπινου πολιτισμού.
 
Οι αρχαίοι Έλληνες έδιναν τεράστια σημασία στα ονόματα των σκύλων τους. Σύμφωνα με τον Ξενοφώντα (στο έργο του Κυνηγετικός), ένα καλό όνομα έπρεπε να είναι σύντομο (μονοσύλλαβο ή δισύλλαβο) ώστε ο ιδιοκτήτης να μπορεί να το φωνάξει γρήγορα και ο σκύλος να ανταποκρίνεται ακαριαία κατά τη διάρκεια του κυνηγιού ή της φύλαξης. Τα ονόματα ήταν πάντα γεμάτα νόημα, εμπνευσμένα από τις αρετές του ζώου (ταχύτητα, δύναμη, θάρρος), τη συμπεριφορά του ή τα φυσικά του χαρακτηριστικά.
Κατηγορίες Αρχαιοελληνικών Ονομάτων για Σκύλους
1.       Ονόματα για Ταχύτητα και Ορμή
Όρμη: Η ορμητική, αυτή που επιτίθεται με πάθος. (Το όνομα της αγαπημένης σκυλίτσας του Ξενοφώντα αλλά και του Αρριανού).
Λαίλαψ: Η θύελλα, ο ανεμοστρόβιλος. (Στη μυθολογία, ο Λαίλαψ ήταν ένας μαγικός σκύλος που δεν έχανε ποτέ το θήραμά του).
Σπουδή: Η βιασύνη, η ταχύτητα, η ζωντάνια.
Ακτίς: Η αχτίδα του ήλιου (που κινείται με την ταχύτητα του φωτός).
Ποδάργης: Αυτός που έχει γρήγορα πόδια.
2.       Ονόματα για Δύναμη, Θάρρος και Άμυνα
Άλκη: Η δύναμη, το σθένος, η γενναιότητα.
Άλκιμος: Ο δυνατός, ο γενναίος.Καίνων: Αυτός που σκοτώνει/εξολοθρεύει το θήραμα.
Φλέγων: Αυτός που καίει σαν τη φωτιά, ο γεμάτος πάθος.
Ύβρις: Η αλαζονεία, το θράσος απέναντι στον κίνδυνο.
Στίχων: Αυτός που βαδίζει σε ευθεία γραμμή, ο πειθαρχημένος.
3.       Ονόματα για Φωνή και Ειδοποίηση (ιδανικά για Ιχνηλάτες)
Κραυγή: Αυτή που γαβγίζει δυνατά όταν βρίσκει το ίχνος.
Φθόγγος: Ο ήχος, η καθαρή φωνή.
Κλάγγη: Ο οξύς, μεταλλικός ήχος (το δυνατό γάβγισμα).
4.       Ονόματα από τη Μυθολογία και την Ιστορία
Άργος: Ο γρήγορος, ο αστραφτερός (ο πιστός σκύλος του Οδυσσέα).
Περίτας: Το όνομα του διάσημου σκύλου του Μεγάλου Αλεξάνδρου.
Κέρβερος: Ο διάσημος τρικέφαλος φύλακας του Άδη (το όνομα χρησιμοποιούνταν συχνά για άγριους σκύλους φύλαξης).
 
Τι απαγορευόταν; Οι αρχαίοι Έλληνες απέφευγαν αυστηρά να δίνουν στα σκυλιά τους ανθρώπινα ονόματα (π.χ. Περικλής ή Σωκράτης), καθώς θεωρούσαν ότι αυτό έδειχνε ασέβεια προς τους ανθρώπους. Επίσης, απέφευγαν μεγάλα και σύνθετα ονόματα που θα μπέρδευαν το ζώο την ώρα της δράσης.
 
 
Άλλες κορυφαίες ιστορίες πίστης από την αρχαιότητα έως σήμερα
 
Εκτός από τον Άργο, η ιστορία έχει καταγράψει μερικά ακόμη εμβληματικά παραδείγματα απόλυτης αφοσίωσης:
•            Ο σκύλος του Ξάνθιππου (480 π.Χ.): Κατά την εκκένωση της Αθήνας πριν από τη ναυμαχία της Σαλαμίνας, ο σκύλος του Ξάνθιππου (πατέρα του Περικλή) δεν άντεξε τον αποχωρισμό. Έπεσε στη θάλασσα, κολύμπησε δίπλα στην τριήρη μέχρι τη Σαλαμίνα και πέθανε εκεί από την εξάντληση. Το σημείο τάφου του ονομάστηκε «Κυνός Σήμα» (το σήμα του σκύλου).
•            Περίτας (4ος αιώνας π.Χ.): Ο αγαπημένος σκύλος του Μεγάλου Αλεξάνδρου, ο οποίος τον προστάτευσε με τη ζωή του στη μάχη εναντίον των Περσών. Προς τιμήν του, ο Αλέξανδρος ίδρυσε μια πόλη και της έδωσε το όνομά του.
•            Χάτσικο (1923–1935 μ.Χ.): Η πιο διάσημη σύγχρονη ιστορία. Ο ιαπωνικός σκύλος ράτσας «Ακίτα» περίμενε καθημερινά για 9 ολόκληρα χρόνια στον σιδηροδρομικό σταθμό της Σιμπούγια το αφεντικό του, τον καθηγητή Ουένο, ο οποίος είχε πεθάνει ξαφνικά στη δουλειά του.