«Η Κύπρος κείται μακράν» του Δημητρίου Γκόγκα*

 

       

Από το 1974 όταν λέχθηκε (αποδίδεται) η φράση «Η Κύπρος κείται μακράν» από τον πρωθυπουργό της Ελλάδας, μέχρι το 2026 που ο ο υπουργός Εθνικής Άμυνης της Ελλάδας Νίκος Δένδιας, σχολιάζοντας την αποστολή αεροπορικών και ναυτικών δυνάμεων στην Κύπρο, είπε: «Η Κύπρος δεν κείται μακράν», έχουν περάσει 52 χρόνια. Τόσα χρόνια χρειάστηκαν για να αποκαθηλωθεί η φράση που κυριολεκτικά αποτελεί ένα τεράστιο αγκάθι στις σχέσεις Ελλάδας και Κύπρου. Των δύο κρατών του Ελληνικού Έθνους. Με αφορμή τον πόλεμο μεταξύ ΗΠΑ και ΙΡΑΝ, που ξεκίνησε πριν από 15 ημέρες, το  ΚΥΣΕΑ (Κυβερνητικό Συμβούλιο Εξωτερικών και Άμυνας) αποφάσισε και η Ελλάδα έστειλε στην Κύπρο δύο ζεύγη αεροσκαφών F-16, ενώ δύο φρεγάτες πλέουν προς το νησί. Πρόκειται για τη φρεγάτα «Ψαρά», η οποία διαθέτει το σύστημα αντιμετώπισης μη επανδρωμένων αεροχημάτων «ΚΕΝΤΑΥΡΟΣ», ανεπτυγμένο από το ελληνικό οικοσύστημα καινοτομίας και δοκιμασμένο, όπως είπε, στην ευρωπαϊκή επιχείρηση ASPIDES στην Ερυθρά Θάλασσα, καθώς και για τη φρεγάτα «Κίμων», την οποία χαρακτηρίζεται  ως η πλέον σύγχρονη στον κόσμο. Σβήστηκε λοιπόν η μνημειώδης φράση «Η Κύπρος κείται μακράν» Φυσικά και όχι. Αποτελεί ένα ολίσθημα (αναγκαίο;) της Ελληνικής πλευράς, έναντι της Κύπρου, τη στιγμή μάλιστα που η βοήθεια  προς την νήσο ήταν πιο επιτακτική από ποτέ. Όμως πρέπει πάντα να εξετάζονται οι ιστορικές πραγματικότητες, οι αλήθειες και οι συνθήκες κάτω από τις οποίες κάποιες φράσεις λέγονται, κάποια πράγματα γίνονται και κάποια άλλα όσο απαραίτητα και να είναι δεν είναι εφικτά. Ας δούμε λοιπόν κατάματα την πραγματικότητα: Είπε αυτή την φράση ο Κωνσταντίνος Καραμανλής; Αν ναι πότε και γιατί την είπε, που είναι καταγεγραμμένη, πότε πρώτο- δημοσιεύτηκε κτλ.

        Η φράση λοιπόν «Η Κύπρος κείται μακράν» αποδίδεται στον Έλληνα πολιτικό Κωνσταντίνο Καραμανλή, ο οποίος επέστρεψε στην Ελλάδα τον Ιούλιο του 1974, για να αναλάβει την πρωθυπουργία μετά την κατάρρευση της Χούντας και συνδέεται με τα γεγονότα της τουρκικής εισβολής στην Κύπρο το 1974. Είναι μια σκληρή φράση που από το 1974 μέχρι και σήμερα «στοιχειώνει» κατά χρονικές περιόδους, τις κατά τ΄ άλλα αγαστές σχέσεις της μητέρας πατρίδας Ελλάδας με την αγαπημένη «κόρη» της την Κύπρο.

 

     Ας δούμε τι συνθήκες κάτω από τις οποίες ειπώθηκε:

 

1.  Η φράση όπως έχουμε πει σχετίζεται με τη δεύτερη φάση της τουρκικής εισβολής (Αττίλας ΙΙ) τον Αύγουστο του 1974. Εκείνη την περίοδο η Ελλάδα βρισκόταν σε εξαιρετικά κρίσιμη κατάσταση, καθώς μόλις είχε πέσει η δικτατορία, ο στρατός της ήταν πλήρως αποδιοργανωμένος και υπήρχε κίνδυνος γενικευμένου ελληνοτουρκικού πολέμου. [1]

          Σύμφωνα με τις ιστορικές μαρτυρίες, ο Κωνσταντίνος Καραμανλής χρησιμοποίησε τη φράση για να εξηγήσει ότι η Ελλάδα δεν μπορούσε στρατιωτικά να επέμβει στην Κύπρο, επειδή η νήσος βρίσκεται μακριά από τον ελληνικό ηπειρωτικό χώρο και η ορθή στρατιωτική υποστήριξη ήταν πάρα πολύ δύσκολη. Η φράση λοιπόν έμεινε ως «συμβολική έκφραση» μιας πολιτικής επιλογής σε μια δεδομένη ιστορική στιγμή. Ότι η Ελλάδα δηλαδή δεν μπορούσε να εμπλακεί σε άμεσο πόλεμο για την Κύπρο εκείνη τη στιγμή και εάν εμπλεκόταν δεν θα μπορούσε να φέρει σε πέρας και με θετική κατάληξη ένα πόλεμο με την γείτονα χώρα.

 

2. Η φράση δεν υπάρχει καταγεγραμμένη σε επίσημο πολιτικό έγγραφο (π.χ. σε νόμο ή επίσημη ανακοίνωση κυβερνητικού οργάνου ή θεσμού), αλλά εμφανίζεται να υπάρχει σε επίσημα γραπτά κείμενα όπως παρακάτω  :

· σε μαρτυρίες και αφηγήσεις πολιτικών και στρατιωτικών εκείνης της περιόδου,

· σε απομνημονεύματα πολιτικών της εποχής,

· σε βιβλιογραφία ιστορικών βιβλίων και δημοσιογραφικών ερευνών για τα γεγονότα του 1974 (τουρκική εισβολή, Πτώση της Χούντας)

· σε επίσημες αναφορές για τις συσκέψεις της ελληνικής κυβέρνησης κατά την κρίση του Αυγούστου 1974.

 

Κατόπιν των παραπάνω, αρκετοί ιστορικοί επισημαίνουν ότι η φράση αυτή λειτουργεί περισσότερο ως πολιτικό «δόγμα» και συνοψίζει τη στάση της Αθήνας την συγκεκριμένη χρονική περίοδο, παρά ως πλήρης επίσημη δήλωση σε συγκεκριμένο έγγραφο.

 

3.    Ιστορική αμφισβήτηση

 

Παρά το γεγονός ότι είναι σχεδόν σίγουρο ότι η φράση «Η Κύπρος κείται μακράν» λέχθηκε από τον Πρωθυπουργό της Ελλάδας Κωνσταντίνο Καραμανλή, δεν είναι λίγοι οι ιστορικοί που αμφισβητούν έντονα αυτή την παραδοχή καθώς:

Ø  δεν υπάρχει κάποιο ηχογραφημένο ή επίσημο πρακτικό όπου να φαίνεται ακριβώς η φράση και να αποδεικνύεται έτσι με τον πλέον καθαρότερο τρόπο το αληθές και το ακριβές. Στα δημοσιευμένα πρακτικά ή στα αρχεία των κυβερνητικών συνεδριάσεων του 1974 δεν εμφανίζεται αυτούσια η φράση.

Ø  Ο Κωνσταντίνος   Καραμανλής δεν φαίνεται να την είπε δημόσια σε λόγο, συνέντευξη ή ανακοίνωση. Κάποιοι ιστορικοί πιστεύουν ότι ο πρωθυπουργός της Ελλάδας, μπορεί να εξηγούσε τη στρατιωτική πραγματικότητα, λέγοντας ότι η Κύπρος βρίσκεται μακριά και δεν μπορεί να υποστηριχθεί εύκολα — και η φράση συμπυκνώθηκε αργότερα στο «Κύπρος κείται μακράν».

Ø  πιθανόν να αποτελεί απλώς μια συνοπτική διατύπωση ή δημοσιογραφική συμπύκνωση της πολιτικής θέσης της Αθήνας εκείνη την περίοδο.

 

4.    Ιστορικές πηγές

 

· Μαρτυρίες πολιτικών προσώπων της εποχής εκείνης (1974)

              Σε μεταγενέστερες συνεντεύξεις και μαρτυρίες πολιτικών προσώπων που συμμετείχαν σε συσκέψεις εκείνης της περιόδου αναφέρεται ότι ο Κωνσταντίνος Καραμανλής χρησιμοποίησε τη φράση για να εξηγήσει γιατί η Ελλάδα δεν μπορούσε να επέμβει στρατιωτικά για να αποτρέψει τόσο την εισβολή όσο και την κατοχή της Κύπρου από την Τουρκία. Η φράση φέρεται να ειπώθηκε σε σύσκεψη του Κυβερνητικού Συμβουλίου Άμυνας τον Αύγουστο του 1974.

· Βιβλιογραφία του Αδαμάντιου Πεπελάση[2] (Γαστούνη 1922 - 2017). Υπήρξε Οικονομολόγος, Πανεπιστημιακός, Διοικητής τράπεζας και στενός συνεργάτης του Καραμανλή. Σε σχετικό βιβλίο του για την περίοδο της μεταπολίτευσης αναφέρεται η συζήτηση που έγινε στην ελληνική κυβέρνηση μετά την επιστροφή του Καραμανλή στην εξουσία το 1974.

· Ιστορικές μελέτες για το 1974

               Η φράση αναφέρεται επίσης σε ιστορικά έργα για την κρίση του 1974, όπως:

Ø μελέτες για την ελληνική εξωτερική πολιτική μετά την πτώση της χούντας

Ø βιβλία για τον ρόλο της Ελλάδας κατά την Τουρκική εισβολή στην Κύπρο

Ø δημοσιογραφικές έρευνες για τις κυβερνητικές συσκέψεις του Αυγούστου 1974

 

Σε όλα αυτά τα έργα συχνά επισημαίνεται ότι η φράση μπορεί να είναι συμπύκνωση της πολιτικής θέσης της Αθήνας έναντι της Λευκωσίας το 1974 και όχι ακριβές απόσπασμα από πρακτικά.

 

5.        Αν όμως δεν υπάρχει γραπτό κείμενο που να αποδεικνύει ότι η φράση «Η Κύπρος κείται μακράν» ποιος αποκάλυψε και πότε δημοσιοποιήθηκε ότι λέχθηκε;

              Αρκετοί ιστορικοί θεωρούν ότι η φράση διαδόθηκε κυρίως από δημοσιογράφους και πολιτικούς σχολιαστές στα χρόνια που ακολούθησαν μετά το 1974. Δεν υπάρχει λοιπόν σαφής αναφορά για την πρώτη δημοσίευση, αλλά εμφανίζεται σταδιακά:

Ø σε άρθρα του ελληνικού και Ελληνοκυπριακού Τύπου στα τέλη της δεκαετίας του 1970

Ø σε πολιτικές συζητήσεις στη Βουλή της Ελλάδας

Ø σε ιστορικές αναλύσεις της περιόδου της Μεταπολίτευσης

Με τον χρόνο η φράση αυτή παγιώθηκε και ήταν αναμενόμενο να γίνει «σύμβολο» της πολιτικής στάσης της Ελλάδας απέναντι στην κρίση της Κύπρου.

 

6.    Τι δείχνουν τα πρακτικά των συσκέψεων του έτους 1974

           Μετά την πτώση της δικτατορίας και την επιστροφή του Κωνσταντίνου Καραμανλή στην Ελλάδα (24 Ιουλίου 1974), έγιναν αλλεπάλληλες συσκέψεις της κυβέρνησης και της στρατιωτικής ηγεσίας. Από τις καταγεγραμμένες μαρτυρίες και τα σχετικά αρχεία προκύπτει ότι συζητήθηκαν κυρίως:

Ø  ενδεχόμενη αποστολή ελληνικών δυνάμεων στην Κύπρο

Ø  πιθανότητα πολέμου Ελλάδας–Τουρκίας

Ø  η κατάσταση του ελληνικού στρατού μετά την πτώση της χούντας.

Οι στρατιωτικοί αρχηγοί των Όπλων και των Σωμάτων της Ελλάδας φέρονται να εξηγούν ότι:

Ø  η Τουρκία είχε ισχυρή αεροναυτική παρουσία γύρω από την Κύπρο

Ø  η Ελλάδα δεν είχε επαρκή αεροπορική κάλυψη σε τόσο μεγάλη απόσταση

Ø  η αποστολή μεγάλων δυνάμεων θα ήταν εξαιρετικά δύσκολη.

 

Οι περισσότερες στρατιωτικές αναλύσεις συμφωνούν ότι το 1974 η Ελλάδα είχε τρία μεγάλα προβλήματα για την αντιμετώπιση της Κυπριακής Κρίσης

Ø  Απόσταση: Η Κύπρος βρίσκεται περίπου 800–900 χιλιόμετρα από την ηπειρωτική Ελλάδα, γεγονός που δυσκόλευε την μεταφορά στρατευμάτων, την επαρκή αεροπορική υποστήριξη και τον ανεφοδιασμό.

Ø  Αεροπορική ισχύς: Η τουρκική αεροπορία μπορούσε να επιχειρεί πολύ πιο κοντά στις βάσεις της, ενώ τα ελληνικά αεροσκάφη θα επιχειρούσαν στα όρια της εμβέλειάς τους.

Ø  Πολιτική κατάσταση: Η Ελλάδα μόλις έβγαινε από τη δικτατορία και ο στρατός της δεν ήταν πλήρως οργανωμένος και υπήρχε φόβος γενικευμένου πολέμου στο Αιγαίο.

 

7.    Η μόνη ελληνική στρατιωτική επιχείρηση που επιχειρήθηκε ήταν η μυστική αποστολή καταδρομέων στην Κύπρο, με την ονομασία «Νίκη». Τη νύχτα 21–22 Ιουλίου 1974, ελληνικά μεταγωγικά αεροσκάφη μετέφεραν καταδρομείς στη Λευκωσία. Ένα από τα αεροσκάφη καταρρίφθηκε από φίλια πυρά.

8.    Τι συμπεραίνουν σήμερα οι ιστορικοί

Ø  η Ελλάδα θα μπορούσε να εμπλακεί σε πόλεμο με την Τουρκία, και πως

Ø  η επιτυχία υπεράσπισης της Κύπρου ήταν πολύ αβέβαιη.

 

Έτσι, η πολιτική ηγεσία επέλεξε να αποφύγει έναν γενικευμένο ελληνοτουρκικό πόλεμο. [3]

 

9.    Βιβλία στα οποία εντοπίστηκε η φράση:

 

Ø  Εύελπις σε παράξενα χρόνια, 1971-1975 του Γιάννη Πριόβολου

Ø  «Από το “Η Κύπρος κείται μακράν” στη διεύρυνση του Ελληνισμού» του Θοδωρή Καρναβά. (Αναφορά και πολιτική ανάλυση για την ελληνική εξωτερική πολιτική και το Κυπριακό.)

Ø  Ο Φάκελος της Κύπρου: Πολύτομο συγγραφικό έργο με μαρτυρίες και έγγραφα για τα γεγονότα του 1974. (Εκδόθηκε από τη Βουλή των Ελλήνων και τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Ø  Κύπρος 1974 – Η Μεγάλη Προδοσία – Μιχάλης Ιγνατίου & Νίκος Μελέτης (αποτελεί μια δημοσιογραφική έρευνα για την κρίση του 1974. Περιλαμβάνει περιγραφή των πολιτικών αποφάσεων της Ελλάδας το 1974 και αναφορά στη φράση που αποδίδεται στον Κωνσταντίνος Καραμανλής.)

Ø  «Η Κύπρος στον 20ό Αιώνα» του Heinz A. Richter (αποτελεί μια ιστορική μελέτη για την Κύπρο από την αποικιοκρατία μέχρι το 1974. Αναλύει το πολιτικό και στρατιωτικό περιβάλλον που οδήγησε στην καθιέρωση της φράσης.)

Ø  «Η Προδομένη Γενιά του ’74 – Κύπρος 50 χρόνια δίσεκτα» του Ντίνου Αυγουστή. (Είναι ένα σύγχρονο βιβλίο για την εμπειρία των Κυπρίων το 1974. Ο τίτλος και το περιεχόμενο συνδέονται άμεσα με την αντίδραση στη φράση «Η Κύπρος κείται μακράν».)

Ø  «Κύπρος 1974 – Η μεγάλη προδοσία» – Κωνσταντίνος Α. Δημητριάδης.(Ιστορική έρευνα για τα γεγονότα του πραξικοπήματος και της τουρκικής εισβολής. Η φράση «Η Κύπρος κείται μακράν» εμφανίζεται στο κεφάλαιο που εξετάζει την πολιτική της Αθήνας μετά την εισβολή.)

Ø  Η Προδοσία της Κύπρου – Μιχάλης Παπακωνσταντίνου

(Ένα από τα πρώτα πολιτικά έργα που αναλύουν τις ευθύνες για το 1974.)

Ø  Η Κύπρος στο Στόχαστρο – Μιχάλης Παπακωνσταντίνου

(Αναφέρεται στη διεθνή διάσταση της κρίσης.)

 

10. Πρώτες δημοσιογραφικές αναφορές

Ø     Η Καθημερινή (μέσα δεκαετίας 1970) (Σε πολιτικά άρθρα και αναλύσεις για την κρίση της Τουρκική εισβολή στην Κύπρο το 1974 εμφανίζεται η φράση για να περιγράψει τη στάση της κυβέρνησης του Κωνσταντίνος Καραμανλής. Συνήθως παρουσιάζεται ως περίληψη ή ερμηνεία πολιτικής θέσης, όχι ως ακριβές απόσπασμα ομιλίας.)

Ø     Το Βήμα (τέλη δεκαετίας 1970) (Σε πολιτικά σχόλια και αναλύσεις για τις ευθύνες του 1974, η φράση χρησιμοποιείται συχνά για να συνοψίσει την αντίληψη ότι η Ελλάδα δεν μπορούσε να επέμβει στρατιωτικά στην Κύπρο.)

Ø     Ελευθεροτυπία (τέλη 1970s – αρχές 1980s) (Η φράση εμφανίζεται σε άρθρα και αναδρομές για το 1974, όπου έχει ήδη αρχίσει να καθιερώνεται ως πολιτικό σύμβολο της εποχής.)

 

Τελικό Συμπέρασμα:

Η φράση «Η Κύπρος κείται μακράν» (είτε ειπώθηκε ακριβώς έτσι, είτε όχι) συνοψίζει την πραγματικότητα που αντιμετώπιζε η κυβέρνηση του Κωνσταντίνος Καραμανλής μετά την Τουρκική εισβολή στην Κύπρο: στρατιωτική δυσκολία επέμβασης και κίνδυνο γενικευμένου πολέμου.

 

 

 

Σημειώσεις :

[1] Το καλοκαίρι του 1974, μετά το ναυάγιο της Διάσκεψης της Γενεύης, η Τουρκία εξαπέλυσε τη δεύτερη φάση της εισβολής και κατέλαβε περίπου το 37% του κυπριακού εδάφους. Ο Γλαύκος Κληρίδης, ως προεδρεύων της Κυπριακής Δημοκρατίας, ζήτησε επίμονα στρατιωτική βοήθεια από την Ελλάδα. Η απάντηση του Καραμανλή ήταν ότι, σύμφωνα με τους αρχηγούς των Ενόπλων Δυνάμεων, δεν μπορούσαν να σταλούν ούτε ναυτικές ούτε αεροπορικές δυνάμεις. (https://simerini.sigmalive.com/article/2026/3/13/e-kupros-keitai-makran-gia-ten-ellada-idou-e-aporia/)

[2] Αδαμάντιος Πεπελάσης: Σπούδασε στην Ανωτάτη Σχολή Οικονομικών και Εμπορικών Επιστημών, στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, στο Σχολή Οικονομικών του Λονδίνου και στο Πανεπιστήμιο Μπέρκλεϊ της Καλιφόρνια, του οποίου αναγορεύτηκε και διδάκτορας. Ήταν υπότροφος του Ιδρύματος Φούλμπραιτ (Fulbright).

 

Υπήρξε καθηγητής της Οικονομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Ντέιβις της Καλιφόρνια (1957-63), του Πολυτεχνείου και του Πολιτειακού Πανεπιστημίου της Βιρτζίνια (1971-73), τακτικός καθηγητής Οικονομικής του Πανεπιστημίου του Κεντάκι και επισκέπτης καθηγητής στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΑΣΟΕΕ).

 

Διατέλεσε αναπληρωτής γενικός επιστημονικός διευθυντής του Κέντρου Οικονομικών Ερευνών (1962-64), υποδιοικητής της Αγροτικής Τράπεζας της Ελλάδος (1963), διοικητής της ίδιας τράπεζας αμέσως μετά τη Μεταπολίτευση (1974) και διοικητής της Εμπορικής Τράπεζας της Ελλάδος.

 

Επίσης, υπήρξε πρόεδρος στο Ίδρυμα Ελληνικού Πολιτισμού (1995-1998),γενικός διευθυντής στο Ίδρυμα Μελετών Λαμπράκη, πρόεδρος του Δ.Σ. Εμπορικής Τράπεζας της Ελλάδος (1988), διοικητής της Αγροτικής Τράπεζας της Ελλάδος (1974-1981). Ακόμα, ήταν ιδρυτικό μέλος του Διεθνούς Κέντρου Μ. Θεοδωράκης. Υπήρξε διαχρονικός συνεργάτης του Δημοσιογραφικού Οργανισμού Λαμπράκη.

 

Απεβίωσε σε ηλικία 95 ετών.

Συγγραφικό έργο:

 

Έγραψε 18 βιβλία, από τα οποία ξεχωρίζουν]:

 

Ø  «Στην Άκρη του Αιώνα», Γαστούνη - Μπέρκλεϋ (1996),

Ø  «Ανάλυση της Οικονομικής Ανάπτυξης» (1961),

Ø  «Υπεράριθμο Εργατικό Δυναμικό στην Ελληνική Γεωργία» (1962),

Ø  «Κείμενα Οικονομικής Ανάπτυξης» (1965).

Άρθρα του, κυρίως οικονομικού περιεχομένου, έχουν δημοσιευθεί σε διάφορες εφημερίδες και περιοδικά, στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. (Βικιπαίδεια)

 

[3] Η Κύπρος σφαδάζου σα αφέθηκε αβοήθητη, εγκαταλελειμμένη στις ορδές του Αττίλα. Όχι, βέβαια, επειδή η… «Κύπρος κείται μακράν»! Ουδέποτε ίσχυε κάτι τέτοιο

 

Βιβλιογραφία

 

Α. Βικιπαίδεια

Β. Τεχνητή Νοημοσύνη

Γ. https://www.ianos.gr/magazine/adamantios-pepelasis-den-menei-pia-edw

Δ. https://simerini.sigmalive.com/article/2026/3/13/e-kupros-keitai-makran-gia-ten-ellada-idou-e-aporia/

Ε. https://www.gazzetta.gr/plus/2521839/i-kypros-keitai-makran-giati-i-ellada-den-esteile-strato-stin-kypro-1974

Στ. https://www.huffingtonpost.gr/blogs/gia-ton-kimona-den-ischye-to-i-kypros-keitai-makran/

ζ. https://www.cna.org.cy/article/9916769/i-kypros-den-keitai-makran-alla-plision-eipe-o-dendias-poy-synantise-ton-palma

η.https://www.facebook.com/hdiaxronikiistoriatonellinon/posts/%CE%BC%CE%B5-%CF%84%CE%B7-%CF%81%CE%AE%CF%83%CE%B7-%CF%84%CE%BF%CF%85-%CE%B7-%CE%BA%CF%8D%CF%80%CF%81%CE%BF%CF%82-%CE%BA%CE%B5%CE%AF%CF%84%CE%B1%CE%B9-%CE%BC%CE%B1%CE%BA%CF%81%CE%AC%CE%BD-%CE%BF-%CE%BA%CE%B1%CF%81%CE%B1%CE%BC%CE%B1%CE%BD%CE%BB%CE%AE%CF%82-%CE%AD%CE%B4%CF%89%CF%83%CE%B5-%CE%B1%CF%83%CF%85%CE%BB%CE%AF%CE%B1-%CF%83%CF%84%CE%B7%CE%BD-%CF%84%CE%BF%CF%85%CF%81%CE%BA%CE%AF%CE%B1-%CE%BA%CE%B1%CE%B9/1450688158981617/

*Δημήτριος Γκόγκας : Αξκός ε.α/ποιητής