Ο Θάνατος, η αποκαθήλωση και η ταφή του Ιησού (το πλήρες Ευαγγέλιο ) με την ματιά του Δημητρίου Γκόγκα

 

Ο Θάνατος του Ιησού Χριστού και η ταφή του

 γράφει ο Δημήτριος Γκόγκας

Γνωρίζουμε όλοι ότι στα 4 Ευαγγέλια της Αγίας Γραφής υπάρχουν διαφορές, είτε σημαντικές είτε όχι. Αυτές οι διαφορές δίνουν το έναυσμα σε πολλούς ιστορικούς αλλά και σε πολέμιους της Ορθοδοξίας και του Χριστιανισμού γενικότερα, για αμφισβητήσεις για την ιστορικότητα του Ιησού και την ορθότητά των γεγονότων. Διαβάζοντας λοιπόν αυτά τα γεγονότα, που αφορούν στον θάνατο του Ιησού Χριστού αλλά και την ταφή του, όπως είναι γραμμένα στα ευαγγέλια, κατέληξα στον παρακάτω πίνακα, σύμφωνα με τον οποίο:

1.       Οι Ευαγγελιστές Μάρκος, Ματθαίος και Λουκάς, συμφωνούν ότι την ώρα που ο Ιησούς Χριστός ήταν πάνω στο σταυρό έπεσε σκοτάδι σε όλη την γη. Ο Μάρκος δεν προσδιορίζει την ώρα της έναρξή του, αλλά μόνο το τέλος του, Ο Ματθαίος επισημαίνει ότι το σκότος ξεκίνησε το μεσημέρι, ενώ ο Λουκάς είναι πιο συγκεκριμένος και ορίζει το χρονικό διάστημα από τις 12:00 έως τις 15:00. Και οι τρεις συμφωνούν ως προς το πέρας του σκοταδιού. Ο Ευαγγελιστής Ιωάννης δεν αναφέρεται καθόλου σε αυτό το γεγονός.

2.       Οι Ευαγγελιστές Μάρκος και Ματθαίος γράφουν ότι στις «τρεις η ώρα» ή «γύρω στις τρεις» αντίστοιχα, ο Ιησούς Χριστός κραύγασε και είπε: «θεέ μου, θεέ μου γιατί με εγκατέλειψες;» αν και η αναφορά γύρω από τον Θεό διαφέρει τινά: «Ελωί, Ελωί…» και «Ηλί, ηλί…» αντίστοιχα και πάλι. Στα ευαγγέλια του Λουκά και του Ιωάννη δεν υπάρχει αυτή η περιγραφή.

3.       Οι Ευαγγελιστές Μάρκος και Ματθαίος συμφωνούν ότι οι παρευρισκόμενοι, ακούγοντας τον Ιησού Χριστό να φωνάζει «Ελωί, Ελωί…» και «Ηλί, ηλί…» αντίστοιχα, πίστεψαν και είπαν ότι φωνάζει τον «Ηλία να τον σώσει» (προφανώς γίνεται αναφορά στον προφήτη Ηλία). Αντίθετα ο Λουκάς γράφει πως οι παρευρισκόμενοι αντικρύζοντας αυτό το θέαμα, άρχισαν να αποχωρούν. Και σε αυτό το γεγονός δεν υπάρχει αναφορά στο κατά Ιωάννην ευαγγέλιο.  

4.       Οι Ευαγγελιστές Μάρκος και Ματθαίος επισημαίνουν ότι κάποιος από τους παρευρισκόμενους (το πιθανότερο κάποιος στρατιώτης και κείνο με εντολή του εκατόνταρχου), βούτηξε ένα σφουγγάρι σε ξίδι, το στερέωσε σε κοντάρι και έδωσε στον Ιησού Χριστό να πιει, σε μια προσπάθεια να σβήσει την δίψα του. Το ρήμα «διψώ» γράφεται στο ευαγγέλιο του Λουκά. Ο Ιωάννης και πάλι δεν αναφέρει κάτι σχετικό.

5.       Οι Ευαγγελιστές Μάρκος, Ματθαίος και Λουκάς, γράφουν ότι ο Ιησούς λίγο πριν πεθάνει έβγαλε μια δυνατή κραυγή. Ο Λουκάς γίνεται πιο περιγραφικός και γράφει πως ο Ιησούς πεθαίνοντας είπε: «Πατέρα στα χέρια σου παραδίδω το πνεύμα μου». Ο Ευαγγελιστής Ιωάννης δεν γράφει για το γεγονός αυτό.

6.       Ο Ευαγγελιστής Ιωάννης στο σημείο αυτό γίνεται εξαιρετικά περιγραφικός σχετικά με τα έθιμα των Ιουδαίων το Πάσχα, αλλά και τις πρακτικές του Ρωμαίων για τους σταυρωμένους. Δηλαδή:

ü  Την παραμονή του Πάσχα, οι Ιουδαίοι δεν ήθελαν να μείνουν τα σώματα των σταυρωμένων πάνω στο σταυρό την ημέρα του Σαββάτου.

ü  Γι αυτό οι Ιουδαίοι παρακάλεσαν τον Πιλάτο να διατάξει να σπάσουν τα σκέλη τους, προκειμένου να επιταχυνθεί ο θάνατος τους. 

ü  Οι στρατιώτες έσπασαν τα σκέλη των δύο ληστών που σταυρώθηκαν εκατέρωθεν του Ιησού Χριστού.

ü  Δεν έσπασαν τα σκέλη του Ιησού Χριστού για τί ήδη είχε πεθάνει.

ü  Ένας από τους στρατιώτες τρύπησε την πλευρά του Ιησού Χριστού με τη λόγχη και βγήκε από την πληγή αίμα και νερό.

ü  Ο Ιωάννης επισημαίνει το αληθές του γεγονότος

ü  Εκπλήρωση της προφητείας: «Κανένα κόκκαλό του δεν θα συντριφτεί.»

ü  Εκπλήρωση της προφητείας: «Θα στρέψουν τα μάτια τους σ εκείνον που τον κέντησαν με τη λόγχη.»

7.       Οι Ευαγγελιστές Μάρκος, Ματθαίος και Λουκάς γράφουν ότι όταν πέθανε ο Ιησούς Χριστός, σκίστηκε το καταπέτασμα του Ναού. Ο Ιωάννης δεν γράφει κάτι τέτοιο, ενώ ο Ματθαίος αναφέρεται και σε άλλα περίεργα γεγονότα που συνέβησαν όπως:

ü  Η γη σείστηκε

ü  Έσπασαν οι ταφόπλακες κι άνοιξαν τα μνήματα

ü  Πολλοί άγιοι που είχαν πεθάνει αναστήθηκαν και βγήκαν από τα μνήματα και (όταν μιλάει για «αγίους» προφανώς και αναφέρεται σε δίκαιους ανθρώπους που πέθαναν).

ü  Μετά την ανάσταση του Ιησού μπήκαν στην άγια πόλη της Ιερουσαλήμ κι εμφανίστηκαν σε πολλούς

8.       Μόνο στα τρία πρώτα ευαγγέλια (Μάρκου, Ματθαίου, Λουκά) γράφεται ότι ο Εκατόνταρχος και οι Ρωμαίοι στρατιώτες μετά τον θάνατο του Ιησού και όλα τα γεγονότα που ακολούθησαν αναφώνησαν: «Στ΄ αλήθεια, αυτός ήταν Υιός Θεού»

9.       Στα τρία πρώτα ευαγγέλια γίνεται αναφορά στο πλήθος των γυναικών που ακολούθησαν τον Ιησού και ήταν παρούσες στην σταύρωση και στον θάνατο του Ιησού. Ο Ευαγγελιστής Μάρκος γράφει πως εκτός αυτών των γυναικών ήταν εκεί: Η Μαρία η ΜαγδαληνήΗ Μαρία η μητέρα του Ιακώβου του νεότερου και του Ιωσή καιη Σαλώμη ενώ ο Ματθαίος δεν αναφέρει ονομαστικά ως τρίτη την Σαλώμη αλλά την Μητέρα των γιων του Ζεβεδαίου. Και πάλι ο Ιωάννης αγνοεί αυτή την πληροφορία.

10.   Και οι 4 ευαγγελιστές συμφωνούν, ότι ο Ιωσήφ από την Αριμαθαία, ήταν αυτός που ανέλαβε την ταφή του Ιησού Χριστού. Μετέβη στον Πόντιο Πιλάτο και ζήτησε το σώμα του Ιησού. Ο Μάρκος και ο Λουκάς αναφέρουν ότι ήταν μέλος και μάλιστα αξιοσέβαστο του Συνεδρίου, ενώ ο Ματθαίος και ο Ιωάννης σημειώνουν πως ήταν μαθητής του Ιησού. Ο Ιωάννης επισημαίνει πως ήταν κρυφός μαθητής.

11.   Μόνο ο ευαγγελιστής Μάρκος σημειώνει ότι ο Πόντιος Πιλάτος, όταν του ζήτησε ο Ιωσήφ από την Αριμαθαία, ζήτησε το σώμα του Ιησού, απόρησε για το γρήγορο του θανάτου του.

12.   Και οι 4 ευαγγελιστές συμφωνούν ότι ο Ιωσήφ τήρησε τους κανόνες ταφής της Ιουδαϊκής παράδοσης. Ο Ιωάννης αναφέρει πως σε όλη την διαδικασία ήταν παρών και ο Νικόδημος και γίνεται πιο περιγραφικός. (πχ ο Νικόδημος έφερε ένα μίγμα από σμύρνα και αλόη, εκατό περίπου λίτρες). Σύμφωνα με όλους τους ευαγγελιστές, αφού τυλίχτηκε το σώμα με άσπρο σεντόνι, τοποθετήθηκε σε τάφο που δεν είχε χρησιμοποιηθεί ξανά, λαξευμένο σε βράχο και κλείστηκε με πέτρα. Ο Ματθαίος δηλώνει πως ο τάφος ήταν ιδιοκτησία του Ιωσήφ από την Αριμαθαία, ενώ ο Λουκάς τοποθετεί χρονικά την ταφή στο τέλος της ημέρας Παρασκευής: Ήταν ημέρα Παρασκευή και πλησίαζε το Σάββατο.

13.   Πλην του ευαγγελιστή Ιωάννη που δεν αναφέρει τίποτα σχετικά με τις γυναίκες που παρακολουθούσαν την ταφή, ο Λουκάς αναφέρει γενικά σε όλες τις γυναίκες που ακολουθούσαν τον Ιησού Χριστό στα Ιεροσόλυμα, ενώ ο Μάρκος και ο Ματθαίος δηλώνουν την παρουσία της Μαρίας της Μαγδαληνής και της Μαρίας της μητέρας του Ίωσή.

 

Ο Θάνατος, η αποκαθήλωση και η ταφή του Ιησού (το πλήρες Ευαγγέλιο )

 

    

Ενώ ο Ιησούς Χριστός ήταν επάνω στο σταυρό, περίπου στις 12 η ώρα το μεσημέρι έπεσε σκοτάδι σε όλη τη γη, επειδή χάθηκε ο ήλιος και κράτησε μέχρι τις τρεις το απόγευμα. Στις τρεις η ώρα περίπου ο Ιησούς Χριστός έβγαλε δυνατή κραυγή και φώναξε: «Ελωί, Ελωί, λιμά σαβαχθανί» που σημαίνει: Θεέ μου, Θεέ μου γιατί με εγκατέλειψες. Μερικοί από τους παρευρισκόμενους, όταν άκουσαν αυτά έλεγαν: «Ακούστε, αυτός φωνάζει τον Ηλία», ενώ άλλοι που είχαν μαζευτεί εκεί για να δουν το θέαμα, μόλις είδαν αυτά που έγιναν , έφευγαν χτυπώντας μετανιωμένοι τα στήθη τους. Ενώ λοιπόν, όλα έδειχναν να φτάνουν στο καθορισμένο τέλος για να εκπληρωθεί και η γραφή, ο Ιησούς Χριστός είπε: «Διψώ». Κι αμέσως ένας από τους παρευρισκόμενους πήγε και πήρε ένα σφουγγάρι, το βούτηξε στο ξίδι και αφού το στέριωσε σ΄ ένα καλάμι, του έδωσε να πιει. Οι υπόλοιποι έλεγαν: «Άσε να δούμε εάν θα έρθει ο Ηλίας να τον σώσει» Τότε ο Ιησούς κραύγασε με δυνατή φωνή και είπε: «Πατέρα στα χέρια σου παραδίδω το πνεύμα μου» Μόλις το είπε αυτό ξεψύχησε.

     Ήταν παραμονή του Πάσχα και οι Ιουδαίοι δεν ήθελαν να μείνουν τα σώματα των σταυρωμένων πάνω στο σταυρό την ημέρα του Σαββάτου, γιατί η μέρα εκείνη ήταν πολύ μεγάλη γιορτή. Γι αυτό παρακάλεσαν τον Πόντιο Πιλάτο να διατάξει να σπάσουν τα σκέλη τους. Έτσι οι Ρωμαίοι στρατιώτες ήρθαν κι έσπασαν τα σκέλη του πρώτου ληστή, έπειτα του άλλου, που είχαν σταυρωθεί μαζί με τον Ιησού Χριστό, όταν όμως ήρθαν στον Ιησού δεν του έσπασαν τα σκέλη, γιατί τον βρήκαν ήδη νεκρό. Ένας από τους στρατιώτες του τρύπησε την πλευρά με τη λόγχη κι αμέσως βγήκε από την πληγή αίμα και νερό. Αυτός που αναφέρει το γεγονός, το είδε με τα μάτια του κι αυτό που αναφέρει είναι αληθινό. Ξέρει κι ο ίδιος πως λέει την αλήθεια ώστε και εσείς να το πιστέψετε. Μ αυτά που έγιναν εκπληρώθηκε ο λόγος της γραφής : «Κανένα κόκκαλό του δεν θα συντριφτεί.» Κι ένας άλλος λόγος της γραφής λέει: «Θα στρέψουν τα μάτια τους σ εκείνον που τον κέντησαν με τη λόγχη.»

    Τη στιγμή του θανάτου του Ιησού χριστού, το καταπέτασμα του ναού σκίστηκε στα δύο από πάνω ως κάτω, η γη σείστηκε, έσπασαν οι ταφόπλακες κι άνοιξαν τα μνήματα. πολλοί άγιοι που είχαν πεθάνει αναστήθηκαν και βγήκαν από τα μνήματα και μετά την ανάσταση του Ιησού μπήκαν στην άγια πόλη της Ιερουσαλήμ κι εμφανίστηκαν σε πολλούς.

    Ο Ρωμαίος εκατόνταρχος και οι στρατιώτες που φύλαγαν μαζί του, τον Ιησού Χριστό, όταν είδαν τον σεισμό και τ΄ άλλα συμβάντα, φοβήθηκαν πάρα πολύ και είπαν: «Στ΄ αλήθεια, αυτός ήταν αθώος, ήταν Υιός Θεού». Εκεί βρίσκονταν και πολλές γυναίκες που παρακολουθούσαν από μακριά. Ήταν αυτές που ακολούθησαν τον Ιησού από την Γαλιλαία και τον υπηρετούσαν. Ανάμεσά τους ήταν: η Μαρία η Μαγδαληνή, η Μαρία η μητέρα του Ιακώβου και του Ιωσή, η μητέρα των γιων του Ζεβεδαίου και η Σαλώμη.

   Αφού έγιναν αυτά, ο Ιωσήφ από την Αριμαθαία, μέλος του Συνεδρίου και άνθρωπος καλοκάγαθος και δίκαιος – αυτός δεν ήταν σύμφωνος με τη γνώμη και τις πράξεις των Ιουδαίων, κρυφός μαθητής του Ιησού Χριστού, πήγε και παρακάλεσε τον Πόντιο Πιλάτο να του επιστρέψει να κατεβάσει και να πάρει από το Σταυρό το σώμα του Ιησού. Ο Πόντιος Πιλάτος απόρησε που ο Ιησούς Χριστός είχε κιόλας πεθάνει. Κάλεσε τον εκατόνταρχο και τον ρώτησε αν είχε πεθάνει από ώρα. Όταν πήρε την απάντηση από τον εκατόνταρχο χάρισε το σώμα στον Ιωσήφ. Ήρθε λοιπόν ο Ιωσήφ και κατέβασε το σώμα του Ιησού.

             

Μαζί του ήταν και ο Νικόδημος, αυτός που την πρώτη φορά είχε πάει νύχτα να συναντήσει τον Ιησού Χριστό. Αυτός έφερε ένα μίγμα από σμύρνα και αλόη, εκατό περίπου λίτρες. Πήραν το σώμα του Ιησού και το έδεσαν με πάνινες λουρίδες, το τύλιξαν με σεντόνι, βάζοντας και τα αρώματα, όπως συνηθίζουν οι Ιουδαίοι να ετοιμάσουν το σώμα για την ταφή. Στο μέρος όπου σταυρώθηκε ο Ιησούς ήταν ένας κήπος και μέσα στον κήπο ένα καινούργιο μνήμα, λαξευμένο σε βράχο, που κανένας δεν είχε ακόμα ταφεί. Εκεί στο δικό του τάφο, ενταφίασαν τον Ιησού Χριστό, επειδή λοιπόν ήταν παραμονή της γιορτής των Ιουδαίων και έκλεισαν τον τάφο με ένα λιθάρι, μια μεγάλη πέτρα. Ήταν, ημέρα Παρασκευή και πλησίαζε το Σάββατο. Παρακολουθούσαν και οι γυναίκες που είχαν έρθει μαζί με τον Ιησού από τη Γαλιλαία, οι οποίες είδαν το μνήμα και ότι σ΄ αυτό τοποθετήθηκε το σώμα του Ιησού Χριστού. Ανάμεσα σε αυτές ήταν: η Μαρία η Μαγδαληνή και η Μαρία η μητέρα του Ίωσή. Γύρισαν λοιπόν πίσω και ετοίμαζαν αρώματα και μύρα. Την ημέρα του Σαββάτου δεν έκαναν καμιά ενέργεια όπως προστάζει ο νόμος.

	Κατά Μάρκον	Κατά Ματθαίον	Κατά Λουκάν	Κατά Ιωάννη
	γράφτηκαν τα έτη:
	48-52 μ.Χ.	55-60 μ.Χ.	57-61 μ.Χ.	65-66 μ.Χ.
Παρασκευή 12:00 – 15:00	…έπεσε σκοτάδι, σ΄ όλη τη γη, ως τις τρεις το απόγευμα…	Από το μεσημέρι ως τις τρεις το απόγευμα, έπεσε σκοτάδι, σ΄ όλη τη γη.	Ήταν περίπου δώδεκα η ώρα το μεσημέρι, κι έπεσε σκοτάδι σε όλη τη γη ως τις τρεις το απόγευμα, γιατί ο ήλιος χάθηκε.
Παρασκευή 15:00	Στις τρεις η ώρα κραύγασε ο Ιησούς με δυνατή φωνή: «Ελωί, Ελωί, λιμά σαβαχθανί» που σημαίνει: Θεέ μου, Θεέ μου γιατί με εγκατέλειψες.	Γύρω στις τρεις κραύγασε ο Ιησούς με δυνατή φωνή: «Ηλί ηλί λιμά σαβαχθανί;» δηλαδή, «θεέ μου, θεέ μου γιατί με εγκατέλειψες;»
Η αντίδραση των παρευρισκόμενων	Μερικοί από τους παρευρισκόμενους τ΄ άκουσαν και είπανε: «Ακούστε φωνάζει τον Ηλία.»	Μερικοί από τους παρευρισκόμενους εκεί σαν τον άκουσαν, έλεγαν: «Αυτός φωνάζει τον Ηλία»	Κι όλοι όσοι είχαν μαζευτεί εκεί για να δουν το θέαμα, μόλις είδαν αυτά που έγιναν , έφευγαν χτυπώντας μετανιωμένοι τα στήθη τους.
Τι έδωσαν να πιει ο Ιησούς	Έτρεξε τότε ένας και βούτηξε ένα σφουγγάρι στο ξίδι, το στερέωσε πάνω σ΄ ένα καλάμι και του έδωσε να πιει λέγοντας: «Αφήστε τώρα να δούμε αν θα έρθει ο Ηλίας να τον κατεβάσει από τον σταυρό.»	Κι αμέσως ένας από αυτούς πήγε και πήρε ένα σφουγγάρι, το βούτηξε στο ξίδι και αφού το στέριωσε σ΄ ένα καλάμι, του έδωσε να πιει. Οι υπόλοιποι έλεγαν: «Άσε να δούμε εάν θα έρθει ο Ηλίας να τον σώσει»	Μετά από αυτό, ο Ιησούς γνωρίζοντας πως όλα είχαν φτάσει πια στο καθορισμένο τέλος, για να εκπληρωθεί η προφητεία της γραφής, λέει: «Διψώ»
Παρασκευή 15:00 Θάνατος του Ιησού Χριστού	Τότε ο Ιησούς έβγαλε μια δυνατή κραυγή και ξεψύχησε	Ο Ιησούς έβγαλε πάλι μια δυνατή κραυγή και άφησε την τελευταία του πνοή.	Τότε ο Ιησούς κραύγασε με δυνατή φωνή και είπε: «Πατέρα στα χέρια σου παραδίδω το πνεύμα μου» Μόλις το είπε αυτό ξεψύχησε.
Σκέψεις των Ιουδαίων για τους σταυρωμένους επί του Γολγοθά				Ήταν παραμονή του Πάσχα και οι Ιουδαίοι δεν ήθελαν να μείνουν τα σώματα των σταυρωμένων πάνω στο σταυρό την ημέρα του Σαββάτου, γιατί η μέρα εκείνη ήταν πολύ μεγάλη γιορτή. Γι αυτό παρακάλεσαν τον Πιλάτο να διατάξει να σπάσουν τα σκέλη τους. Έτσι οι στρατιώτες ήρθαν κι έσπασαν τα σκέλη του πρώτου, έπειτα του άλλου, που είχαν σταυρωθεί μαζί με τον Ιησού, όταν όμως ήρθαν στον Ιησού δεν του έσπασαν τα σκέλη, γιατί τον βρήκαν ήδη νεκρό. Ένας από τους στρατιώτες του τρύπησε την πλευρά με τη λόγχη κι αμέσως βγήκε από την πληγή αίμα και νερό. Αυτός που αναφέρει το γεγονός, το είδε με τα μάτια του κι αυτό που αναφέρει είναι αληθινό. Ξέρει κι ο ίδιος πως λέει την αλήθεια ώστε και εσείς να το πιστέψετε. Μ αυτά που έγιναν εκπληρώθηκε ο λόγος της γραφής : Κανένα κόκκαλό του δεν θα συντριφτεί. Κι ένας άλλος λόγος της γραφής λέει: Θα στρέψουν τα μάτια τους σ εκείνον που τον κέντησαν με τη λόγχη.
Περίεργα γεγονότα	Τότε σκίστηκε το καταπέτασμα του ναού στα δύο από πάνω προς τα κάτω	·        Τότε το καταπέτασμα του ναού σκίστηκε στα δύο από πάνω ως κάτω, ·        Η γη σείστηκε ·        Έσπασαν οι ταφόπλακες κι άνοιξαν τα μνήματα ·        Πολλοί άγιοι που είχαν πεθάνει αναστήθηκαν και βγήκαν από τα μνήματα και ·        Μετά την ανάσταση του Ιησού μπήκαν στην άγια πόλη της Ιερουσαλήμ κι εμφανίστηκαν σε πολλούς	Το καταπέτασμα του ναού σκίστηκε στη μέση.
Τι είπε ο Ρωμαίος εκατόνταρχος όταν ξεψύχησε με δυνατή κραυγή ο Ιησούς.	«Στ αλήθεια αυτός ο άνθρωπος ήταν Υιος του Θεού»	Ο Ρωμαίος εκατόνταρχος και οι στρατιώτες που φύλαγαν μαζί του τον Ιησού, όταν είδαν τον σεισμό και τ΄ άλλα συμβάντα, φοβήθηκαν πάρα πολύ και είπαν: «Στ΄ αλήθεια, αυτός ήταν Υιός Θεού»	Όταν ο Ρωμαίος αξιωματικός είδε αυτό που έγινε, δόξασε το Θεό: «Πραγματικά» είπε «αυτός ο άνθρωπος ήταν αθώος!»
Ποιοι και Ποιες γυναίκες ήταν παρούσες στον θάνατό του	·        Η Μαρία η Μαγδαληνή ·        Η Μαρία η μητέρα του Ιακώβου του νεότερου και του Ιωσή και ·        η Σαλώμη   Μαζί με αυτές ήταν εκεί και πολλές άλλες γυναίκες που είχαν ανεβεί μαζί του στα Ιεροσόλυμα	Εκεί βρίσκονταν και πολλές γυναίκες που παρακολουθούσαν από μακριά. Ήταν αυτές που ακολούθησαν τον Ιησού από την Γαλιλαία και τον υπηρετούσαν. Ανάμεσά τους ήταν ·        η Μαρία η Μαγδαληνή ·        Η Μαρία η μητέρα του Ιακώβου και του Ιωσή και ·        Η μητέρα των γιων του Ζεβεδαίου	Όλοι οι γνωστοί του Ιησού στέκονταν μακριά. Μαζί τους τα παρακολουθούσαν αυτά και γυναίκες που τον ακολουθούσαν από τη Γαλιλαία.
Κατά το δειλινό Ποιος ανέλαβε τον ενταφιασμό του Ιησού;	…Ο Ιωσήφ, ένα αξιοσέβαστο μέλος του Συνεδρίου που καταγόταν από την Αριμαθαία…τόλμησε να πάει στον Πιλάτο και να του ζητήσει το σώμα του Ιησού	… ένας άνθρωπος πλούσιος από την Αριμαθαία που τον έλεγαν Ιωσήφ και ήταν και αυτός μαθητής του Ιησού, ήρθε στον Πιλάτο και ζήτησε το σώμα του Ιησού. Ο Πιλάτος διέταξε να του το δώσουν.	Υπήρχε κάποιος που τον έλεγαν Ιωσήφ, μέλος του Συνεδρίου και άνθρωπος καλοκάγαθος και δίκαιος – αυτός δεν ήταν σύμφωνος με τη γνώμη και τις πράξεις των Ιουδαίων. Καταγόταν από την ιουδαϊκή πόλη Αριμαθαία κι περίμενε κι αυτός τη βασιλεία του Θεού. Πήγε λοιπόν στον Πιλάτο και ζήτησε το σώμα του Ιησού.	Αφού έγιναν αυτά, ο Ιωσήφ από την πόλη Αριμαθαία παρακάλεσε τον Πιλάτο να του επιστρέψει να πάρει από το Σταυρό το σώμα του Ιησού. Ο Ιωσήφ ήταν μαθητής του Ιησού, κρυφός όμως γιατί φοβόταν τους Ιουδαίους. Ο Πιλάτος έδωσε την άδεια. Ήρθε λοιπόν ο Ιωσήφ και κατέβασε το σώμα του Ιησού. ‘
Απορία Πιλάτου	Ο Πιλάτος απόρησε που ο Ιησούς είχε κιόλας πεθάνει. Κάλεσε τον εκατόνταρχο και τον ρώτησε αν είχε πεθάνει από ώρα. Όταν πήρε την απάντηση από τον εκατόνταρχο χάρισε το σώμα στον Ιωσήφ.
Διαδικασία ταφής	Εκείνος αγόρασε ένα σεντόνι, κατέβασε τον Ιησού, τον τύλιξε με αυτό και τον τοποθέτησε σε ένα μνήμα λαξεμένο σε βράχο. Μετά κύλησε ένα λιθάρι κι έκλεισε την είσοδο του μνήματος.	Αφού ο Ιωσήφ πήρε το σώμα του Ιησού, το τύλιξε σ΄ ένα καθαρό σεντόνι και το έβαλε στο δικό του καινούργιο μνήμα που ήταν λαξευμένο στο βράχο. Ύστερα κύλησε μια μεγάλη πέτρα, έκλεισε την είσοδο του μνήματος και έφυγε.	Αφού το κατέβασε, το τύλιξε σ΄ ένα σεντόνι και το έβαλε σ΄ ένα λαξευμένο μνήμα, στο οποίο δεν είχαν βάλει ποτέ κανέναν. Ήταν ημέρα Παρασκευή και πλησίαζε το Σάββατο.	Ήρθε επίσης και ο Νικόδημος, αυτός που την πρώτη φορά είχε πάει νύχτα να συναντήσει τον Ιησού. Αυτός έφερε ένα μίγμα από σμύρνα και αλόη, εκατό περίπου λίτρες. Πήραν το σώμα του Ιησού και το έδεσαν με πάνινες λουρίδες, βάζοντας και τα αρώματα, όπως συνηθίζουν οι Ιουδαίοι να ετοιμάσουν το σώμα για την ταφή. Στο μέρος όπου σταυρώθηκε ο Ιησούς ήταν ένας κήπος και μέσα στον κήπο ένα καινούργιο μνήμα που κανένας δεν είχε ακόμα ταφεί. Επειδή λοιπόν ήταν παραμονή της γιορτής των Ιουδαίων και το μνήμα ήταν κοντά, ενταφίασαν τον Ιησού εκεί.
Ποιες γυναίκες παρακολουθούσαν την διαδικασία της ταφής	·        Η Μαρία η Μαγδαληνή και ·        η Μαρία η μητέρα του Ίωσή, παρακολουθούσαν που τον έβαλαν.	Εκεί έμειναν καθισμένες απέναντι από τον τάφο ·        η Μαρία η Μαγδαληνή και ·        η άλλη Μαρία	Παρακολουθούσαν και οι γυναίκες που είχαν έρθει μαζί με τον Ιησού από τη Γαλιλαία, οι οποίες είδαν το μνήμα και ότι σ΄ αυτό τοποθετήθηκε το σώμα του Ιησού. Γύρισαν λοιπόν πίσω και ετοίμαζαν αρώματα και μύρα. Την ημέρα του Σαββάτου δεν έκαναν καμιά ενέργεια όπως προστάζει ο νόμος.

Ένα πάρκο που δεν έγινε ποτέ (ανοικτή επιστολή προς την Δημοτική Αρχή της Λάρνακας)

 Αξιότιμοι Κύριοι της Δημοτικής Αρχής Λάρνακας 

     

Στην διασταύρωση των δρόμων: Τουζ χανέ και Σεχίτ Οζάλ Αλί, υπάρχει ένας ανεκμετάλευτος χώρος, που ενώ έχει φυτευτεί με δένδρα από τον Δήμο Λάρνακας, εν τούτοις βρίσκεται αυτή την στιγμή στην κατάσταση που δείχνουν οι φωτογραφίες που σας υποβάλλω. Παρά τις (εδώ και  πολλά χρόνια) αποστολή αιτημάτων να γίνει ο χώρος αυτός ένα μικρό πάρκο για να εξυπηρετεί τους κατοίκους της γειτονιάς και φυσικά της περιοχής, δεν έλαβα καμία απολύτως απάντηση. 

      Στην παρούσα χρονική στιγμή, ο χώρος θυμίζει μικρή ζούγκλα και χρησιμοποιείται ως πάρκιγκ, παρά την σχετική πινακίδα!

     Κύριοι, είναι ανάγκη να μεταμορφωθεί αυτός ο χώρος σε ένα πάρκο αναψυχής. Θα τονώσει τη σχέση πολίτη - Δήμου και θα μεταμορώσει την διασταύρωση σε όμορφη στάση για τους ενοίκους που κατοικούν εκεί κοντά αλλά και για τους τουρίστες (μην ξεχνάμε ότι η περιοχή εκεί κατακλύζεται από διαμερίσματα airbnb)

    Θα παρακαλούσα το αίτημα να τύχει διερεύνησης από το αρμόδιο τμήμα του Δήμου και να λάβω επιτέλους μια επίσημη απάντηση!

   Με εκτίμηση 

Δημήτριος Γκόγκας

Τα γλυπτά του πάρκου "Μεσόγειος" (Καλλιτεχνών) στην περιοχή της Σκάλας πρέπει να προστατευτούν και να αποκτήσουν ταυτότητα

    Ήμουν παρών στην τελετή κατά τηνοποία τοποθετήθηκαν τα παρακάτω γλυπτά εξαίρετων καλλιτεχνών της Κύπρου στο πάρκο Μεσόγειος στην Σκάλα (Λάρνακα) Μπροστά από κάθε γλυπτό είχε τοποθετηθεί ένας απλός μηχανισμός, τον οποίο εάν "σκανάριζες" σου έδινε πληροφορίες για τον καλλιτέχνη και την δημιουργία του. Δυστυχώς κάποιοι αφαίρεσαν αυτό τον μηχανισμό, οπότε τα γλυπτά έμειναν ουσιαστικά χωρίς ταυτότητα. Καλό είναι ο Δήμος Λάρνακας (το πολιτιστικό του τμήμα) να φροντίσει ώστε να τοποθετηθούν είτε οι ίδιοι μηχανισμοί, είτε σταθερές ταμπέλες (πινακίδες) με σχετικές πληροφορίες για το κάθε γλυπτό. 

                    Δημήτριος Γκόγκας 

Πέντε δάκτυλα: Η Συμμετοχή μου στην Ποιητική Ανθολογία για τον Πενταδάκτυλο, κατόπιν συμμετοχής σε σχετικό ποιητικό διαγωνισμό από την Ένωση Λογοτεχνών Κύπρου

 

Κυπαρισσόβουνος
 
Χίλια είκοσι-τέσσερα βήματα,
μέχρι να βρω στα άγια χώματά σου, αίμα ηρώων.
Περιμένω τη σχάση του χρόνου,
όπου θα γίνει λάβα το αίμα και ανάσταση.
 
Άγιος Ιλαρίωνας
 
Βουβός ένας ήχος καμπάνας, ταξιδεύει με τον άνεμο,
υμνολογώντας εργάτες που σκότωσε η Ρήγαινα.
Ο ασκητής σαν ρόδο μες στ΄ αγκάθια, στην εισβολή φωνάζει τα παιδιά του
κι ύστερα αφήνει πνοή καπνού ως τα ουράνια. Στους αγνοούμενους θυσία.
 
Πενταδάκτυλος
 
Έπραξες το χρέος. Πατριδοκαπηλία είπε ο Διγενής
πατώντας με την παλάμη του, την κορυφή σου.
Τώρα ήρθε η σειρά μου. Δεν γνωρίζω αν πολεμήσω.
Γνωρίζω πως οφείλω. Για πληρωμή, πρέπει να ζήσω. 
 
Βουφαβέντο
 
Έγινα αετός.
Πέταξα στα μυστικά περάσματα σου.
Κάθε πέτρα, ένας στρατιώτης.
Σε κάθε βόλι, μια πικράδα χρόνου.
 
Καντάρα
 
Άτροπος στον κόρφο τους κι έτσι πεθάνανε στην κοίτη του ποταμού.
Είπαν την πίστη τους νερό να γίνει.
Ο ουρανός να πέσει στον κάμπο, να μεστώσουν τα στάχυα.  
Να ζήσει αιώνια, η κόρη της νήσου.
 

 

Ο Γιάννης ο μπεκρής του Δημητρίου Γκόγκα

Ο Γιάννης ο μπεκρής
παιχνίδι μιας μαμής
κι ενός καραβοκύρη, 
δεν είχε στη ζωή
μια τρύπα να κρυφτεί
και πέτρα για να γύρει. 

Λιωμένος στο ποτό
μέσα στο τσακωμό
τον σκέπαζε η νύχτα.
Φίλος του βασιλιά,
της ντάμας, του παπά,
με μία χαρτορίχτρα.

Παντρεύτηκε το δυο
Χιλιάδες και οκτώ,
κάπου στη Σαλονίκη.
Πήρε μια παστρικιά
δεν έκανε παιδιά
και του στησαν μια δίκη.

Για να ΄χει μια σοδειά,
τα σκέλια ανοικτά
τσιμπούσαν την ψυχή της.
Κι εκείνη η χολή
έσταζε σαν κερί
κι έκαψε τη μορφή της.

Μ΄ αυτός χωρίς μηλιά
Βουτούσε στα βαθειά
στου ποτηριού τον πάτο.
Κι εκεί στη σιγαλιά
μετρούσε η καρδιά
να πάει παρακάτω.

Έπλεξε μια θηλειά
σ΄ ενός γκρεμού μεριά
κι άφησε το κορμί του.
Του Γιάννη του Μπεκρή
σε τούτη τη στροφή
διαγράφω τη ζωή του.

«Η Κύπρος κείται μακράν» του Δημητρίου Γκόγκα*

 

       

Από το 1974 όταν λέχθηκε (αποδίδεται) η φράση «Η Κύπρος κείται μακράν» από τον πρωθυπουργό της Ελλάδας, μέχρι το 2026 που ο ο υπουργός Εθνικής Άμυνης της Ελλάδας Νίκος Δένδιας, σχολιάζοντας την αποστολή αεροπορικών και ναυτικών δυνάμεων στην Κύπρο, είπε: «Η Κύπρος δεν κείται μακράν», έχουν περάσει 52 χρόνια. Τόσα χρόνια χρειάστηκαν για να αποκαθηλωθεί η φράση που κυριολεκτικά αποτελεί ένα τεράστιο αγκάθι στις σχέσεις Ελλάδας και Κύπρου. Των δύο κρατών του Ελληνικού Έθνους. Με αφορμή τον πόλεμο μεταξύ ΗΠΑ και ΙΡΑΝ, που ξεκίνησε πριν από 15 ημέρες, το  ΚΥΣΕΑ (Κυβερνητικό Συμβούλιο Εξωτερικών και Άμυνας) αποφάσισε και η Ελλάδα έστειλε στην Κύπρο δύο ζεύγη αεροσκαφών F-16, ενώ δύο φρεγάτες πλέουν προς το νησί. Πρόκειται για τη φρεγάτα «Ψαρά», η οποία διαθέτει το σύστημα αντιμετώπισης μη επανδρωμένων αεροχημάτων «ΚΕΝΤΑΥΡΟΣ», ανεπτυγμένο από το ελληνικό οικοσύστημα καινοτομίας και δοκιμασμένο, όπως είπε, στην ευρωπαϊκή επιχείρηση ASPIDES στην Ερυθρά Θάλασσα, καθώς και για τη φρεγάτα «Κίμων», την οποία χαρακτηρίζεται  ως η πλέον σύγχρονη στον κόσμο. Σβήστηκε λοιπόν η μνημειώδης φράση «Η Κύπρος κείται μακράν» Φυσικά και όχι. Αποτελεί ένα ολίσθημα (αναγκαίο;) της Ελληνικής πλευράς, έναντι της Κύπρου, τη στιγμή μάλιστα που η βοήθεια  προς την νήσο ήταν πιο επιτακτική από ποτέ. Όμως πρέπει πάντα να εξετάζονται οι ιστορικές πραγματικότητες, οι αλήθειες και οι συνθήκες κάτω από τις οποίες κάποιες φράσεις λέγονται, κάποια πράγματα γίνονται και κάποια άλλα όσο απαραίτητα και να είναι δεν είναι εφικτά. Ας δούμε λοιπόν κατάματα την πραγματικότητα: Είπε αυτή την φράση ο Κωνσταντίνος Καραμανλής; Αν ναι πότε και γιατί την είπε, που είναι καταγεγραμμένη, πότε πρώτο- δημοσιεύτηκε κτλ.

        Η φράση λοιπόν «Η Κύπρος κείται μακράν» αποδίδεται στον Έλληνα πολιτικό Κωνσταντίνο Καραμανλή, ο οποίος επέστρεψε στην Ελλάδα τον Ιούλιο του 1974, για να αναλάβει την πρωθυπουργία μετά την κατάρρευση της Χούντας και συνδέεται με τα γεγονότα της τουρκικής εισβολής στην Κύπρο το 1974. Είναι μια σκληρή φράση που από το 1974 μέχρι και σήμερα «στοιχειώνει» κατά χρονικές περιόδους, τις κατά τ΄ άλλα αγαστές σχέσεις της μητέρας πατρίδας Ελλάδας με την αγαπημένη «κόρη» της την Κύπρο.

 

     Ας δούμε τι συνθήκες κάτω από τις οποίες ειπώθηκε:

 

1.  Η φράση όπως έχουμε πει σχετίζεται με τη δεύτερη φάση της τουρκικής εισβολής (Αττίλας ΙΙ) τον Αύγουστο του 1974. Εκείνη την περίοδο η Ελλάδα βρισκόταν σε εξαιρετικά κρίσιμη κατάσταση, καθώς μόλις είχε πέσει η δικτατορία, ο στρατός της ήταν πλήρως αποδιοργανωμένος και υπήρχε κίνδυνος γενικευμένου ελληνοτουρκικού πολέμου. [1]

          Σύμφωνα με τις ιστορικές μαρτυρίες, ο Κωνσταντίνος Καραμανλής χρησιμοποίησε τη φράση για να εξηγήσει ότι η Ελλάδα δεν μπορούσε στρατιωτικά να επέμβει στην Κύπρο, επειδή η νήσος βρίσκεται μακριά από τον ελληνικό ηπειρωτικό χώρο και η ορθή στρατιωτική υποστήριξη ήταν πάρα πολύ δύσκολη. Η φράση λοιπόν έμεινε ως «συμβολική έκφραση» μιας πολιτικής επιλογής σε μια δεδομένη ιστορική στιγμή. Ότι η Ελλάδα δηλαδή δεν μπορούσε να εμπλακεί σε άμεσο πόλεμο για την Κύπρο εκείνη τη στιγμή και εάν εμπλεκόταν δεν θα μπορούσε να φέρει σε πέρας και με θετική κατάληξη ένα πόλεμο με την γείτονα χώρα.

 

2. Η φράση δεν υπάρχει καταγεγραμμένη σε επίσημο πολιτικό έγγραφο (π.χ. σε νόμο ή επίσημη ανακοίνωση κυβερνητικού οργάνου ή θεσμού), αλλά εμφανίζεται να υπάρχει σε επίσημα γραπτά κείμενα όπως παρακάτω  :

· σε μαρτυρίες και αφηγήσεις πολιτικών και στρατιωτικών εκείνης της περιόδου,

· σε απομνημονεύματα πολιτικών της εποχής,

· σε βιβλιογραφία ιστορικών βιβλίων και δημοσιογραφικών ερευνών για τα γεγονότα του 1974 (τουρκική εισβολή, Πτώση της Χούντας)

· σε επίσημες αναφορές για τις συσκέψεις της ελληνικής κυβέρνησης κατά την κρίση του Αυγούστου 1974.

 

Κατόπιν των παραπάνω, αρκετοί ιστορικοί επισημαίνουν ότι η φράση αυτή λειτουργεί περισσότερο ως πολιτικό «δόγμα» και συνοψίζει τη στάση της Αθήνας την συγκεκριμένη χρονική περίοδο, παρά ως πλήρης επίσημη δήλωση σε συγκεκριμένο έγγραφο.

 

3.    Ιστορική αμφισβήτηση

 

Παρά το γεγονός ότι είναι σχεδόν σίγουρο ότι η φράση «Η Κύπρος κείται μακράν» λέχθηκε από τον Πρωθυπουργό της Ελλάδας Κωνσταντίνο Καραμανλή, δεν είναι λίγοι οι ιστορικοί που αμφισβητούν έντονα αυτή την παραδοχή καθώς:

Ø  δεν υπάρχει κάποιο ηχογραφημένο ή επίσημο πρακτικό όπου να φαίνεται ακριβώς η φράση και να αποδεικνύεται έτσι με τον πλέον καθαρότερο τρόπο το αληθές και το ακριβές. Στα δημοσιευμένα πρακτικά ή στα αρχεία των κυβερνητικών συνεδριάσεων του 1974 δεν εμφανίζεται αυτούσια η φράση.

Ø  Ο Κωνσταντίνος   Καραμανλής δεν φαίνεται να την είπε δημόσια σε λόγο, συνέντευξη ή ανακοίνωση. Κάποιοι ιστορικοί πιστεύουν ότι ο πρωθυπουργός της Ελλάδας, μπορεί να εξηγούσε τη στρατιωτική πραγματικότητα, λέγοντας ότι η Κύπρος βρίσκεται μακριά και δεν μπορεί να υποστηριχθεί εύκολα — και η φράση συμπυκνώθηκε αργότερα στο «Κύπρος κείται μακράν».

Ø  πιθανόν να αποτελεί απλώς μια συνοπτική διατύπωση ή δημοσιογραφική συμπύκνωση της πολιτικής θέσης της Αθήνας εκείνη την περίοδο.

 

4.    Ιστορικές πηγές

 

· Μαρτυρίες πολιτικών προσώπων της εποχής εκείνης (1974)

              Σε μεταγενέστερες συνεντεύξεις και μαρτυρίες πολιτικών προσώπων που συμμετείχαν σε συσκέψεις εκείνης της περιόδου αναφέρεται ότι ο Κωνσταντίνος Καραμανλής χρησιμοποίησε τη φράση για να εξηγήσει γιατί η Ελλάδα δεν μπορούσε να επέμβει στρατιωτικά για να αποτρέψει τόσο την εισβολή όσο και την κατοχή της Κύπρου από την Τουρκία. Η φράση φέρεται να ειπώθηκε σε σύσκεψη του Κυβερνητικού Συμβουλίου Άμυνας τον Αύγουστο του 1974.

· Βιβλιογραφία του Αδαμάντιου Πεπελάση[2] (Γαστούνη 1922 - 2017). Υπήρξε Οικονομολόγος, Πανεπιστημιακός, Διοικητής τράπεζας και στενός συνεργάτης του Καραμανλή. Σε σχετικό βιβλίο του για την περίοδο της μεταπολίτευσης αναφέρεται η συζήτηση που έγινε στην ελληνική κυβέρνηση μετά την επιστροφή του Καραμανλή στην εξουσία το 1974.

· Ιστορικές μελέτες για το 1974

               Η φράση αναφέρεται επίσης σε ιστορικά έργα για την κρίση του 1974, όπως:

Ø μελέτες για την ελληνική εξωτερική πολιτική μετά την πτώση της χούντας

Ø βιβλία για τον ρόλο της Ελλάδας κατά την Τουρκική εισβολή στην Κύπρο

Ø δημοσιογραφικές έρευνες για τις κυβερνητικές συσκέψεις του Αυγούστου 1974

 

Σε όλα αυτά τα έργα συχνά επισημαίνεται ότι η φράση μπορεί να είναι συμπύκνωση της πολιτικής θέσης της Αθήνας έναντι της Λευκωσίας το 1974 και όχι ακριβές απόσπασμα από πρακτικά.

 

5.        Αν όμως δεν υπάρχει γραπτό κείμενο που να αποδεικνύει ότι η φράση «Η Κύπρος κείται μακράν» ποιος αποκάλυψε και πότε δημοσιοποιήθηκε ότι λέχθηκε;

              Αρκετοί ιστορικοί θεωρούν ότι η φράση διαδόθηκε κυρίως από δημοσιογράφους και πολιτικούς σχολιαστές στα χρόνια που ακολούθησαν μετά το 1974. Δεν υπάρχει λοιπόν σαφής αναφορά για την πρώτη δημοσίευση, αλλά εμφανίζεται σταδιακά:

Ø σε άρθρα του ελληνικού και Ελληνοκυπριακού Τύπου στα τέλη της δεκαετίας του 1970

Ø σε πολιτικές συζητήσεις στη Βουλή της Ελλάδας

Ø σε ιστορικές αναλύσεις της περιόδου της Μεταπολίτευσης

Με τον χρόνο η φράση αυτή παγιώθηκε και ήταν αναμενόμενο να γίνει «σύμβολο» της πολιτικής στάσης της Ελλάδας απέναντι στην κρίση της Κύπρου.

 

6.    Τι δείχνουν τα πρακτικά των συσκέψεων του έτους 1974

           Μετά την πτώση της δικτατορίας και την επιστροφή του Κωνσταντίνου Καραμανλή στην Ελλάδα (24 Ιουλίου 1974), έγιναν αλλεπάλληλες συσκέψεις της κυβέρνησης και της στρατιωτικής ηγεσίας. Από τις καταγεγραμμένες μαρτυρίες και τα σχετικά αρχεία προκύπτει ότι συζητήθηκαν κυρίως:

Ø  ενδεχόμενη αποστολή ελληνικών δυνάμεων στην Κύπρο

Ø  πιθανότητα πολέμου Ελλάδας–Τουρκίας

Ø  η κατάσταση του ελληνικού στρατού μετά την πτώση της χούντας.

Οι στρατιωτικοί αρχηγοί των Όπλων και των Σωμάτων της Ελλάδας φέρονται να εξηγούν ότι:

Ø  η Τουρκία είχε ισχυρή αεροναυτική παρουσία γύρω από την Κύπρο

Ø  η Ελλάδα δεν είχε επαρκή αεροπορική κάλυψη σε τόσο μεγάλη απόσταση

Ø  η αποστολή μεγάλων δυνάμεων θα ήταν εξαιρετικά δύσκολη.

 

Οι περισσότερες στρατιωτικές αναλύσεις συμφωνούν ότι το 1974 η Ελλάδα είχε τρία μεγάλα προβλήματα για την αντιμετώπιση της Κυπριακής Κρίσης

Ø  Απόσταση: Η Κύπρος βρίσκεται περίπου 800–900 χιλιόμετρα από την ηπειρωτική Ελλάδα, γεγονός που δυσκόλευε την μεταφορά στρατευμάτων, την επαρκή αεροπορική υποστήριξη και τον ανεφοδιασμό.

Ø  Αεροπορική ισχύς: Η τουρκική αεροπορία μπορούσε να επιχειρεί πολύ πιο κοντά στις βάσεις της, ενώ τα ελληνικά αεροσκάφη θα επιχειρούσαν στα όρια της εμβέλειάς τους.

Ø  Πολιτική κατάσταση: Η Ελλάδα μόλις έβγαινε από τη δικτατορία και ο στρατός της δεν ήταν πλήρως οργανωμένος και υπήρχε φόβος γενικευμένου πολέμου στο Αιγαίο.

 

7.    Η μόνη ελληνική στρατιωτική επιχείρηση που επιχειρήθηκε ήταν η μυστική αποστολή καταδρομέων στην Κύπρο, με την ονομασία «Νίκη». Τη νύχτα 21–22 Ιουλίου 1974, ελληνικά μεταγωγικά αεροσκάφη μετέφεραν καταδρομείς στη Λευκωσία. Ένα από τα αεροσκάφη καταρρίφθηκε από φίλια πυρά.

8.    Τι συμπεραίνουν σήμερα οι ιστορικοί

Ø  η Ελλάδα θα μπορούσε να εμπλακεί σε πόλεμο με την Τουρκία, και πως

Ø  η επιτυχία υπεράσπισης της Κύπρου ήταν πολύ αβέβαιη.

 

Έτσι, η πολιτική ηγεσία επέλεξε να αποφύγει έναν γενικευμένο ελληνοτουρκικό πόλεμο. [3]

 

9.    Βιβλία στα οποία εντοπίστηκε η φράση:

 

Ø  Εύελπις σε παράξενα χρόνια, 1971-1975 του Γιάννη Πριόβολου

Ø  «Από το “Η Κύπρος κείται μακράν” στη διεύρυνση του Ελληνισμού» του Θοδωρή Καρναβά. (Αναφορά και πολιτική ανάλυση για την ελληνική εξωτερική πολιτική και το Κυπριακό.)

Ø  Ο Φάκελος της Κύπρου: Πολύτομο συγγραφικό έργο με μαρτυρίες και έγγραφα για τα γεγονότα του 1974. (Εκδόθηκε από τη Βουλή των Ελλήνων και τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Ø  Κύπρος 1974 – Η Μεγάλη Προδοσία – Μιχάλης Ιγνατίου & Νίκος Μελέτης (αποτελεί μια δημοσιογραφική έρευνα για την κρίση του 1974. Περιλαμβάνει περιγραφή των πολιτικών αποφάσεων της Ελλάδας το 1974 και αναφορά στη φράση που αποδίδεται στον Κωνσταντίνος Καραμανλής.)

Ø  «Η Κύπρος στον 20ό Αιώνα» του Heinz A. Richter (αποτελεί μια ιστορική μελέτη για την Κύπρο από την αποικιοκρατία μέχρι το 1974. Αναλύει το πολιτικό και στρατιωτικό περιβάλλον που οδήγησε στην καθιέρωση της φράσης.)

Ø  «Η Προδομένη Γενιά του ’74 – Κύπρος 50 χρόνια δίσεκτα» του Ντίνου Αυγουστή. (Είναι ένα σύγχρονο βιβλίο για την εμπειρία των Κυπρίων το 1974. Ο τίτλος και το περιεχόμενο συνδέονται άμεσα με την αντίδραση στη φράση «Η Κύπρος κείται μακράν».)

Ø  «Κύπρος 1974 – Η μεγάλη προδοσία» – Κωνσταντίνος Α. Δημητριάδης.(Ιστορική έρευνα για τα γεγονότα του πραξικοπήματος και της τουρκικής εισβολής. Η φράση «Η Κύπρος κείται μακράν» εμφανίζεται στο κεφάλαιο που εξετάζει την πολιτική της Αθήνας μετά την εισβολή.)

Ø  Η Προδοσία της Κύπρου – Μιχάλης Παπακωνσταντίνου

(Ένα από τα πρώτα πολιτικά έργα που αναλύουν τις ευθύνες για το 1974.)

Ø  Η Κύπρος στο Στόχαστρο – Μιχάλης Παπακωνσταντίνου

(Αναφέρεται στη διεθνή διάσταση της κρίσης.)

 

10. Πρώτες δημοσιογραφικές αναφορές

Ø     Η Καθημερινή (μέσα δεκαετίας 1970) (Σε πολιτικά άρθρα και αναλύσεις για την κρίση της Τουρκική εισβολή στην Κύπρο το 1974 εμφανίζεται η φράση για να περιγράψει τη στάση της κυβέρνησης του Κωνσταντίνος Καραμανλής. Συνήθως παρουσιάζεται ως περίληψη ή ερμηνεία πολιτικής θέσης, όχι ως ακριβές απόσπασμα ομιλίας.)

Ø     Το Βήμα (τέλη δεκαετίας 1970) (Σε πολιτικά σχόλια και αναλύσεις για τις ευθύνες του 1974, η φράση χρησιμοποιείται συχνά για να συνοψίσει την αντίληψη ότι η Ελλάδα δεν μπορούσε να επέμβει στρατιωτικά στην Κύπρο.)

Ø     Ελευθεροτυπία (τέλη 1970s – αρχές 1980s) (Η φράση εμφανίζεται σε άρθρα και αναδρομές για το 1974, όπου έχει ήδη αρχίσει να καθιερώνεται ως πολιτικό σύμβολο της εποχής.)

 

Τελικό Συμπέρασμα:

Η φράση «Η Κύπρος κείται μακράν» (είτε ειπώθηκε ακριβώς έτσι, είτε όχι) συνοψίζει την πραγματικότητα που αντιμετώπιζε η κυβέρνηση του Κωνσταντίνος Καραμανλής μετά την Τουρκική εισβολή στην Κύπρο: στρατιωτική δυσκολία επέμβασης και κίνδυνο γενικευμένου πολέμου.

 

 

 

Σημειώσεις :

[1] Το καλοκαίρι του 1974, μετά το ναυάγιο της Διάσκεψης της Γενεύης, η Τουρκία εξαπέλυσε τη δεύτερη φάση της εισβολής και κατέλαβε περίπου το 37% του κυπριακού εδάφους. Ο Γλαύκος Κληρίδης, ως προεδρεύων της Κυπριακής Δημοκρατίας, ζήτησε επίμονα στρατιωτική βοήθεια από την Ελλάδα. Η απάντηση του Καραμανλή ήταν ότι, σύμφωνα με τους αρχηγούς των Ενόπλων Δυνάμεων, δεν μπορούσαν να σταλούν ούτε ναυτικές ούτε αεροπορικές δυνάμεις. (https://simerini.sigmalive.com/article/2026/3/13/e-kupros-keitai-makran-gia-ten-ellada-idou-e-aporia/)

[2] Αδαμάντιος Πεπελάσης: Σπούδασε στην Ανωτάτη Σχολή Οικονομικών και Εμπορικών Επιστημών, στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, στο Σχολή Οικονομικών του Λονδίνου και στο Πανεπιστήμιο Μπέρκλεϊ της Καλιφόρνια, του οποίου αναγορεύτηκε και διδάκτορας. Ήταν υπότροφος του Ιδρύματος Φούλμπραιτ (Fulbright).

 

Υπήρξε καθηγητής της Οικονομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Ντέιβις της Καλιφόρνια (1957-63), του Πολυτεχνείου και του Πολιτειακού Πανεπιστημίου της Βιρτζίνια (1971-73), τακτικός καθηγητής Οικονομικής του Πανεπιστημίου του Κεντάκι και επισκέπτης καθηγητής στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΑΣΟΕΕ).

 

Διατέλεσε αναπληρωτής γενικός επιστημονικός διευθυντής του Κέντρου Οικονομικών Ερευνών (1962-64), υποδιοικητής της Αγροτικής Τράπεζας της Ελλάδος (1963), διοικητής της ίδιας τράπεζας αμέσως μετά τη Μεταπολίτευση (1974) και διοικητής της Εμπορικής Τράπεζας της Ελλάδος.

 

Επίσης, υπήρξε πρόεδρος στο Ίδρυμα Ελληνικού Πολιτισμού (1995-1998),γενικός διευθυντής στο Ίδρυμα Μελετών Λαμπράκη, πρόεδρος του Δ.Σ. Εμπορικής Τράπεζας της Ελλάδος (1988), διοικητής της Αγροτικής Τράπεζας της Ελλάδος (1974-1981). Ακόμα, ήταν ιδρυτικό μέλος του Διεθνούς Κέντρου Μ. Θεοδωράκης. Υπήρξε διαχρονικός συνεργάτης του Δημοσιογραφικού Οργανισμού Λαμπράκη.

 

Απεβίωσε σε ηλικία 95 ετών.

Συγγραφικό έργο:

 

Έγραψε 18 βιβλία, από τα οποία ξεχωρίζουν]:

 

Ø  «Στην Άκρη του Αιώνα», Γαστούνη - Μπέρκλεϋ (1996),

Ø  «Ανάλυση της Οικονομικής Ανάπτυξης» (1961),

Ø  «Υπεράριθμο Εργατικό Δυναμικό στην Ελληνική Γεωργία» (1962),

Ø  «Κείμενα Οικονομικής Ανάπτυξης» (1965).

Άρθρα του, κυρίως οικονομικού περιεχομένου, έχουν δημοσιευθεί σε διάφορες εφημερίδες και περιοδικά, στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. (Βικιπαίδεια)

 

[3] Η Κύπρος σφαδάζου σα αφέθηκε αβοήθητη, εγκαταλελειμμένη στις ορδές του Αττίλα. Όχι, βέβαια, επειδή η… «Κύπρος κείται μακράν»! Ουδέποτε ίσχυε κάτι τέτοιο

 

Βιβλιογραφία

 

Α. Βικιπαίδεια

Β. Τεχνητή Νοημοσύνη

Γ. https://www.ianos.gr/magazine/adamantios-pepelasis-den-menei-pia-edw

Δ. https://simerini.sigmalive.com/article/2026/3/13/e-kupros-keitai-makran-gia-ten-ellada-idou-e-aporia/

Ε. https://www.gazzetta.gr/plus/2521839/i-kypros-keitai-makran-giati-i-ellada-den-esteile-strato-stin-kypro-1974

Στ. https://www.huffingtonpost.gr/blogs/gia-ton-kimona-den-ischye-to-i-kypros-keitai-makran/

ζ. https://www.cna.org.cy/article/9916769/i-kypros-den-keitai-makran-alla-plision-eipe-o-dendias-poy-synantise-ton-palma

η.https://www.facebook.com/hdiaxronikiistoriatonellinon/posts/%CE%BC%CE%B5-%CF%84%CE%B7-%CF%81%CE%AE%CF%83%CE%B7-%CF%84%CE%BF%CF%85-%CE%B7-%CE%BA%CF%8D%CF%80%CF%81%CE%BF%CF%82-%CE%BA%CE%B5%CE%AF%CF%84%CE%B1%CE%B9-%CE%BC%CE%B1%CE%BA%CF%81%CE%AC%CE%BD-%CE%BF-%CE%BA%CE%B1%CF%81%CE%B1%CE%BC%CE%B1%CE%BD%CE%BB%CE%AE%CF%82-%CE%AD%CE%B4%CF%89%CF%83%CE%B5-%CE%B1%CF%83%CF%85%CE%BB%CE%AF%CE%B1-%CF%83%CF%84%CE%B7%CE%BD-%CF%84%CE%BF%CF%85%CF%81%CE%BA%CE%AF%CE%B1-%CE%BA%CE%B1%CE%B9/1450688158981617/

*Δημήτριος Γκόγκας : Αξκός ε.α/ποιητής